Hoàn thiện quy trình lập kế hoạch phòng, chống thiên tai

Văn bản được xây dựng trên cơ sở hợp nhất Thông tư số 02/2021 cùng các quy định sửa đổi, bổ sung mới nhất đến năm 2026, hướng tới mục tiêu đồng bộ hệ thống pháp lý, khắc phục tình trạng quy định phân tán, chồng chéo, đồng thời phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền hai cấp sau quá trình sắp xếp bộ máy hành chính.

Đồng bộ quy trình, làm rõ trách nhiệm các cấp

Một trong những điểm đáng chú ý của Văn bản hợp nhất số 33/VBHN-BNNMT là việc quy định rõ ràng, thống nhất trình tự xây dựng kế hoạch phòng, chống thiên tai. Quy trình này bao gồm các bước từ rà soát, thu thập số liệu; xác định và đánh giá rủi ro; xây dựng dự thảo; lấy ý kiến đến phê duyệt và ban hành kế hoạch.

Việc chuẩn hóa quy trình không chỉ giúp nâng cao tính khoa học và thực tiễn của kế hoạch mà còn hạn chế tình trạng xây dựng mang tính hình thức, thiếu căn cứ dữ liệu. Đồng thời, kế hoạch phòng, chống thiên tai được quy định xây dựng theo chu kỳ 5 năm và cập nhật, điều chỉnh hằng năm, bảo đảm vừa có tầm nhìn trung hạn, vừa linh hoạt thích ứng với diễn biến thiên tai ngày càng khó lường.

Cùng với đó, văn bản điều chỉnh phân cấp quản lý theo hướng tinh gọn, phù hợp với mô hình tổ chức bộ máy mới. Một số nội dung trước đây thuộc cấp huyện được bãi bỏ, trong khi vai trò của cấp tỉnh và cấp xã được tăng cường rõ rệt. Sự thay đổi này giúp rút ngắn khâu trung gian, nâng cao tính chủ động và trách nhiệm của chính quyền cơ sở trong tổ chức thực hiện nhiệm vụ phòng, chống thiên tai.

Đặc biệt, văn bản nhấn mạnh việc xác định cụ thể trách nhiệm của từng cơ quan, tổ chức và cá nhân trong toàn bộ quá trình từ xây dựng, triển khai đến giám sát kế hoạch. Đây được xem là giải pháp quan trọng nhằm khắc phục tình trạng chồng chéo hoặc thiếu rõ ràng trong phân công nhiệm vụ – một hạn chế đã tồn tại trong công tác phòng, chống thiên tai thời gian qua.

Nâng cao chất lượng đánh giá rủi ro, hướng tới quản lý thiên tai chủ động

Không chỉ dừng lại ở việc hoàn thiện quy trình, Văn bản hợp nhất số 33/VBHN-BNNMT còn thể hiện rõ định hướng chuyển từ ứng phó bị động sang quản lý rủi ro thiên tai chủ động, dựa trên cơ sở khoa học và dữ liệu.

Theo đó, các địa phương được yêu cầu xác định đầy đủ các loại hình thiên tai đặc trưng trên địa bàn, đồng thời đánh giá mức độ rủi ro dựa trên dữ liệu lịch sử, chuỗi số liệu trong giai đoạn từ 5 đến 10 năm và các kịch bản biến đổi khí hậu cập nhật mới nhất.

Một nội dung quan trọng khác là yêu cầu xây dựng bản đồ rủi ro thiên tai với tỷ lệ phù hợp, thể hiện rõ mức độ rủi ro theo từng khu vực. Công cụ này giúp chính quyền địa phương nhận diện chính xác các vùng nguy cơ cao, từ đó có cơ sở khoa học để bố trí dân cư, phát triển hạ tầng và tổ chức sản xuất phù hợp với điều kiện thực tế.

Song song với việc đánh giá rủi ro, các biện pháp phòng, chống thiên tai được yêu cầu xây dựng toàn diện, bao gồm cả phòng ngừa, ứng phó và khắc phục hậu quả. Nội dung phòng, chống thiên tai cũng phải được lồng ghép vào quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm tính thống nhất và bền vững trong quản lý phát triển.

Ở cấp cơ sở, đặc biệt là cấp xã, văn bản bổ sung nhiều quy định cụ thể nhằm nâng cao năng lực ứng phó tại chỗ. Các địa phương phải xây dựng phương án ứng phó theo từng loại hình thiên tai, xác định khu vực nguy hiểm, chuẩn bị vật tư, trang thiết bị, nhu yếu phẩm và tổ chức diễn tập thường xuyên.

Bên cạnh đó, việc nâng cao nhận thức cộng đồng được xác định là nhiệm vụ bắt buộc thông qua các hoạt động tuyên truyền, tập huấn và hướng dẫn kỹ năng phòng, chống thiên tai cho người dân.

Có thể thấy, việc chuẩn hóa quy trình lập kế hoạch phòng, chống thiên tai theo Văn bản hợp nhất số 33/VBHN-BNNMT không chỉ tạo cơ sở pháp lý thống nhất cho các địa phương mà còn góp phần nâng cao năng lực quản lý rủi ro, hướng tới xây dựng hệ thống phòng, chống thiên tai chủ động, hiệu quả trong bối cảnh biến đổi khí hậu và thiên tai ngày càng gia tăng.

Miền Trung trước thiên tai cực đoan: “Lá chắn” từ những bản tin dự báo sớm