Nguy cơ nắng nóng kéo dài, hạn hán, xâm nhập mặn trong mùa cạn cùng khả năng xuất hiện bão mạnh, thậm chí siêu bão vào cuối năm đang đặt ra những thách thức lớn đối với công tác quản lý tài nguyên nước và phòng, chống thiên tai của địa phương.

Nguy cơ El Nino và những tác động khó lường

Theo các dự báo khí tượng quốc tế, hiện tượng La Nina đang suy yếu, trong khi khả năng hình thành El Nino vào giai đoạn từ tháng 6 đến tháng 8/2026 được đánh giá ở mức cao. Đáng chú ý, không loại trừ kịch bản xuất hiện “siêu El Nino” khi nhiệt độ bề mặt nước biển tăng trên 2°C, kéo theo sự suy giảm lượng mưa tại khu vực Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam.

Thực tế cho thấy, trong những năm El Nino, nhiệt độ thường cao hơn trung bình nhiều năm, nắng nóng xuất hiện dày hơn và gay gắt hơn, trong khi lượng mưa có thể thiếu hụt từ 25 đến 50%. Điều này làm gia tăng nguy cơ khô hạn, xâm nhập mặn và thiếu hụt nguồn nước sinh hoạt cũng như sản xuất. Nếu kịch bản siêu El Nino xảy ra, mức độ ảnh hưởng sẽ càng nghiêm trọng hơn.

Đối với Huế, nắng nóng bất thường có thể xuất hiện sớm ngay từ tháng 4–5 do tác động của biến đổi khí hậu toàn cầu, kết hợp với hoạt động mạnh của áp thấp nóng phía Tây và hiệu ứng gió phơn Tây Nam khô nóng. Những yếu tố này làm gia tăng áp lực lên hệ thống cấp nước, đặc biệt tại các khu vực ven biển và vùng đầm phá.

Áp lực gia tăng đối với hệ thống tài nguyên nước

Các khu vực ven biển như Phú Vinh, Vinh Lộc và vùng đầm phá Tam Giang được xác định là những địa bàn chịu tác động rõ rệt nhất khi lượng mưa giảm, bốc hơi tăng và nguồn nước từ thượng nguồn suy giảm. Trong bối cảnh đó, tình trạng xâm nhập mặn có thể tiến sâu vào nội địa, gây sức ép lớn lên hệ thống cấp nước, nhất là khu vực hạ lưu sông Hương.

Mặc dù nguồn nước dự trữ đầu năm vẫn tương đối dồi dào, song nguy cơ thiếu nước trong các tháng cao điểm mùa hè vẫn hiện hữu khi nhu cầu sử dụng tăng mạnh và lượng bốc hơi lớn.

Không chỉ dừng lại ở hạn hán, El Nino còn có thể làm gia tăng cường độ bão vào cuối năm do nhiệt độ nước biển cao. Các cơn bão có xu hướng xuất hiện muộn nhưng mạnh hơn, quỹ đạo khó lường, tiềm ẩn nguy cơ gây mưa lớn, ngập sâu đô thị và sạt lở đất tại khu vực miền núi và ven biển.

Trong bối cảnh khí hậu toàn cầu đang tiếp tục ấm lên, các hiện tượng thời tiết cực đoan ngày càng khó dự báo, khiến năm 2026 được xem là giai đoạn rủi ro cao đối với các đô thị ven biển như Huế.

Hướng tới đô thị thích ứng và bảo đảm an ninh nguồn nước

Trước những thách thức ngày càng gia tăng, việc xây dựng chiến lược quản lý tài nguyên nước và phát triển đô thị bền vững được xem là nhiệm vụ cấp thiết.

Một trong những giải pháp trọng tâm là quản lý tổng hợp tài nguyên nước gắn với phục hồi hệ sinh thái. Việc điều phối liên hồ chứa, duy trì dòng chảy tối thiểu, bảo vệ rừng đầu nguồn và phục hồi hệ sinh thái đầm phá sẽ góp phần tăng khả năng trữ nước tự nhiên và giảm thiểu rủi ro thiên tai.

Song song đó, công tác quy hoạch đô thị cần gắn chặt với bảo vệ tài nguyên nước và phát triển hạ tầng bền vững. Mô hình “đô thị bọt biển”, phục hồi thảm thực vật ven sông và kết nối hệ thống mặt nước tự nhiên được xem là hướng đi phù hợp nhằm tăng khả năng thẩm thấu nước, giảm ngập úng và nâng cao khả năng chống chịu của đô thị trước biến đổi khí hậu.

Việc hiện đại hóa hạ tầng cấp nước và tiêu thoát lũ cũng đóng vai trò quan trọng. Các dự án nạo vét sông ngòi, cải tạo hệ thống thoát nước và nâng cao năng lực dự trữ nước cần được triển khai đồng bộ, góp phần bảo đảm an toàn cho khu vực hạ du và các khu đô thị.

Trong mùa cạn từ nay đến tháng 8/2026, các cơ quan chức năng cần điều tiết nguồn nước linh hoạt, ưu tiên cấp nước sinh hoạt và đẩy mạnh các hoạt động tiết kiệm nước trong cộng đồng. Đồng thời, việc phối hợp vận hành hiệu quả các hồ chứa và công trình thủy lợi sẽ góp phần hạn chế xâm nhập mặn và bảo vệ nguồn nước ngọt.

Đối với mùa mưa bão, công tác kiểm tra an toàn hồ đập, gia cố hạ tầng và tổ chức diễn tập ứng phó thiên tai cần được triển khai sớm nhằm nâng cao năng lực phản ứng của chính quyền và người dân.

Năm 2026 được xem là phép thử quan trọng đối với năng lực quản trị rủi ro thiên tai của Huế. Từ thực tế của năm 2025 – một năm “dư nước nhưng đầy rủi ro”, thành phố đang bước vào chu kỳ mới với nguy cơ “thiếu nước nhưng thiên tai cực đoan”.

Trong bối cảnh đó, sự chuyển đổi từ tư duy “chống thiên tai” sang “chủ động thích ứng và sống chung thông minh với thiên tai” sẽ là chìa khóa để Huế giảm thiểu rủi ro, bảo vệ tài nguyên nước và hướng tới mục tiêu phát triển đô thị bền vững trong điều kiện khí hậu ngày càng khắc nghiệt.

Hoàn thiện quy trình lập kế hoạch phòng, chống thiên tai

Phúc An