Tại một cuộc họp kỹ thuật về cơ chế CORSIA do Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP) tổ chức gần đây, các chuyên gia cho biết Việt Nam đã đăng ký tham gia giai đoạn tự nguyện đầu tiên của cơ chế này từ năm 2026. Đây được xem là bước chuẩn bị cần thiết để ngành hàng không trong nước thích ứng với các tiêu chuẩn môi trường ngày càng khắt khe trên thế giới.

Theo bà Đặng Hồng Hạnh, Trưởng nhóm chuyên gia thị trường carbon (PoA Carbon), tổng nhu cầu bù trừ phát thải của ngành hàng không Việt Nam trong giai đoạn 2026–2035 ước tính dao động từ 10,7 đến 15,4 triệu tín chỉ carbon.

Với giả định giá tín chỉ carbon ở mức từ vài chục đến gần 100 USD mỗi đơn vị, tổng chi phí tuân thủ có thể lên tới khoảng 345–496 triệu USD. Đây được đánh giá là một trong những khoản chi lớn nhất mà ngành hàng không phải đối mặt trong 10 năm tới.

Theo bà Hạnh, đây sẽ là áp lực tài chính đáng kể đối với các hãng bay, nhất là trong bối cảnh ngành vẫn đang trong quá trình phục hồi.

Phần chi phí gia tăng này nhiều khả năng sẽ được phân bổ một phần sang hành khách. Ước tính trong giai đoạn đầu, giá vé máy bay có thể tăng thêm từ 0,7 đến 2,2 USD mỗi hành khách.

Trong khi đó, bà Nguyễn Lê Khánh Linh, chuyên gia kỹ thuật (PoA Carbon), cho rằng mức tăng có thể lên tới 5 USD mỗi vé trong các giai đoạn sau, tùy thuộc vào diễn biến của thị trường carbon.

Dù mức tăng trên mỗi vé không quá lớn, các chuyên gia nhận định điều này vẫn có thể tác động đến nhóm khách nhạy cảm về giá, đặc biệt khi cạnh tranh du lịch trong khu vực ngày càng gay gắt.

Với kế hoạch mở rộng mạng bay quốc tế, Vietnam Airlines ước tính cần khoảng 478.000 tín chỉ carbon trong năm nay. Con số này dự kiến sẽ tăng lên khoảng 1,5 triệu vào năm 2035 khi quy mô mạng bay quốc tế tăng gấp đôi. Để đáp ứng yêu cầu, hãng dự kiến mua tín chỉ trên thị trường quốc tế hoặc tự phát triển tín chỉ thông qua đầu tư vào các dự án giảm phát thải.

CORSIA (Cơ chế bù trừ và giảm phát thải carbon cho hàng không quốc tế) do Tổ chức Hàng không Dân dụng Quốc tế (ICAO) thiết lập và triển khai từ năm 2021, yêu cầu các hãng hàng không bù đắp lượng phát thải CO₂ vượt mức cơ sở năm 2019 thông qua việc mua tín chỉ carbon.

Chương trình này được triển khai theo nhiều giai đoạn, trong đó giai đoạn 2024–2026 mang tính tự nguyện, còn từ năm 2027 sẽ trở thành bắt buộc đối với các quốc gia có hoạt động hàng không quốc tế, bao gồm Việt Nam.

Bên cạnh việc mua tín chỉ carbon, các hãng hàng không cũng đang cân nhắc các giải pháp kỹ thuật nhằm giảm phát thải. Trong đó, nhiên liệu hàng không bền vững (SAF) có khả năng giảm tới 80% lượng phát thải trong toàn bộ vòng đời nhiên liệu.

Tuy nhiên, theo bà Đặng Hồng Hạnh, chi phí của SAF hiện cao gấp 3–4 lần nhiên liệu truyền thống, trong khi nguồn cung toàn cầu còn hạn chế, khiến việc triển khai trên diện rộng gặp nhiều khó khăn. Vì vậy, trong giai đoạn đầu, việc mua tín chỉ carbon vẫn là giải pháp chủ yếu để đáp ứng yêu cầu của CORSIA.

Ngoài bài toán chi phí và công nghệ, khung pháp lý trong nước cũng được xem là một rào cản đáng kể. Theo bà Hạnh, Việt Nam hiện chưa hoàn thiện đầy đủ các quy định liên quan đến chuyển giao tín chỉ carbon quốc tế, quy trình cấp thư chấp thuận (LoA) cũng như cơ chế điều chỉnh tương ứng. Điều này có thể khiến doanh nghiệp đối mặt với rủi ro không được quốc tế công nhận tín chỉ, từ đó phát sinh nguy cơ phải mua lại hoặc chịu các chế tài liên quan.

Trung Quốc đặt mục tiêu giảm cường độ carbon 17% trong kế hoạch 5 năm mới

Ngọc Ánh