Hoàn thiện thể chế, đáp ứng yêu cầu phát triển trong bối cảnh mới

Luật Dầu khí năm 2022, có hiệu lực từ ngày 1/7/2023, được đánh giá là một trong những đạo luật chuyên ngành có nhiều cơ chế, chính sách đặc thù phù hợp với thực tiễn hoạt động dầu khí tại Việt Nam. Hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật hướng dẫn thi hành Luật trong thời gian qua đã tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động tìm kiếm, thăm dò và khai thác dầu khí, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và củng cố vị thế của ngành dầu khí trong nền kinh tế quốc dân.

Ngành dầu khí không chỉ có ý nghĩa về kinh tế mà còn gắn chặt với nhiệm vụ bảo đảm an ninh năng lượng và bảo vệ chủ quyền quốc gia trên biển. Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu tăng trưởng nhanh, bền vững và hội nhập sâu rộng, việc tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý cho ngành dầu khí được xác định là nhiệm vụ cấp thiết nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý và phát triển trong tình hình mới.

Ngày 26/9/2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 105/2025/UBTVQH15 về Chương trình lập pháp năm 2026, trong đó có dự án Luật Dầu khí (sửa đổi) thay thế Luật Dầu khí năm 2022. Trên cơ sở đó, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 2352/QĐ-TTg giao Bộ Công Thương chủ trì xây dựng dự án Luật Dầu khí (sửa đổi), bảo đảm tiến độ trình Quốc hội theo quy định.

Trong quá trình triển khai xây dựng chính sách, Bộ Công Thương đã phối hợp với các bộ, ngành và cơ quan liên quan tổ chức nghiên cứu, đánh giá thực tiễn thi hành Luật Dầu khí, đồng thời rà soát các quy định pháp luật hiện hành để đề xuất sửa đổi, bổ sung phù hợp. Ngày 26/2/2026, Bộ Công Thương đã trình Chính phủ hồ sơ chính sách của Luật Dầu khí (sửa đổi). Đến ngày 3/4/2026, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 81/NQ-CP thông qua các chính sách của Luật Dầu khí (sửa đổi), tạo cơ sở pháp lý quan trọng cho việc hoàn thiện dự thảo luật.

Khơi thông nguồn lực trong bối cảnh thách thức năng lượng gia tăng

Theo Bộ Công Thương, hoạt động dầu khí hiện nay đang đối mặt với nhiều khó khăn và thách thức. Sản lượng của nhiều mỏ dầu khí hiện hữu đang có xu hướng suy giảm, trong khi các mỏ mới chủ yếu là mỏ cận biên với trữ lượng không cao. Hoạt động thăm dò tại các vùng nước sâu, xa bờ gặp nhiều khó khăn do điều kiện địa chất phức tạp, chi phí đầu tư lớn và các yếu tố nhạy cảm về quốc phòng, an ninh. Đồng thời, giá dầu thô phụ thuộc nhiều vào biến động của thị trường thế giới, chịu tác động từ các yếu tố địa chính trị và kinh tế toàn cầu.

Trong bối cảnh đó, việc tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách cho ngành dầu khí được xem là giải pháp quan trọng nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam và các nhà thầu trong hoạt động dầu khí, qua đó gia tăng sản lượng khai thác, nâng cao hiệu quả đầu tư và đóng góp bền vững cho ngân sách nhà nước. Đồng thời, việc sửa đổi Luật cũng nhằm tạo động lực tăng trưởng mới cho nền kinh tế và củng cố nền tảng an ninh năng lượng quốc gia trong dài hạn.

Thực tiễn triển khai Luật Dầu khí năm 2022 trong thời gian qua cũng cho thấy một số quy định chưa theo kịp yêu cầu phát triển của ngành. Một số vấn đề đặc thù của hoạt động dầu khí phát sinh trong thực tế nhưng chưa được quy định cụ thể trong Luật hoặc các văn bản dưới luật. Bên cạnh đó, sự phát triển nhanh của khoa học - công nghệ, xu hướng chuyển dịch năng lượng và yêu cầu phát triển chuỗi giá trị năng lượng ngoài khơi đặt ra yêu cầu phải bổ sung, hoàn thiện các quy định pháp lý để bảo đảm tính linh hoạt và phù hợp với thực tiễn.

Bổ sung cơ chế mới, thúc đẩy chuỗi giá trị năng lượng và giảm phát thải

Dự thảo Luật Dầu khí (sửa đổi) được xây dựng với định hướng hoàn thiện, đơn giản hóa thủ tục hành chính và tăng cường phân cấp, phân quyền trong quản lý nhà nước đối với hoạt động dầu khí. Đồng thời, Luật sẽ bổ sung các quy định về hợp đồng dầu khí, cơ chế ưu đãi đầu tư và phát triển chuỗi giá trị dầu khí, bao gồm dịch vụ dầu khí kỹ thuật cao và các lĩnh vực năng lượng ngoài khơi. Đây là những nội dung quan trọng nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành dầu khí trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng.

Một nội dung đáng chú ý của dự thảo Luật là việc xây dựng khung pháp lý cho các hoạt động giảm phát thải khí nhà kính, thu giữ và lưu trữ carbon trong hoạt động dầu khí. Điều này thể hiện định hướng phát triển ngành dầu khí theo hướng bền vững, gắn với mục tiêu giảm phát thải và thích ứng với biến đổi khí hậu, phù hợp với các cam kết quốc tế của Việt Nam trong lĩnh vực môi trường và năng lượng.

Theo Bộ Công Thương, việc sửa đổi Luật Dầu khí còn nhằm bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật trong điều tra cơ bản về dầu khí và hoạt động dầu khí, hạn chế tình trạng chồng chéo, bất cập và thiếu rõ ràng trong các quy định hiện hành. Đồng thời, Luật sẽ tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc thu hút đầu tư nước ngoài và khu vực tư nhân vào lĩnh vực tìm kiếm, thăm dò và khai thác dầu khí, đặc biệt tại các khu vực nước sâu, xa bờ.

Việc tăng cường phân cấp, phân quyền đi đôi với cơ chế kiểm tra, giám sát chặt chẽ cũng được xác định là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, tăng tính minh bạch trong hoạt động dầu khí và phòng chống tham nhũng, lãng phí. Đây là những yếu tố then chốt để cải thiện môi trường đầu tư, nâng cao niềm tin của doanh nghiệp và nhà đầu tư trong lĩnh vực năng lượng.

Trong bối cảnh nhu cầu năng lượng tiếp tục gia tăng, nguồn tài nguyên truyền thống ngày càng khó khai thác và áp lực chuyển dịch năng lượng ngày càng lớn, việc xây dựng và hoàn thiện Luật Dầu khí (sửa đổi) không chỉ mang ý nghĩa hoàn thiện thể chế mà còn có ý nghĩa chiến lược đối với bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, phát triển kinh tế bền vững và thực hiện các mục tiêu chuyển đổi xanh trong dài hạn.

Thảo luận Luật Thủ đô (sửa đổi): Cần giải pháp căn cơ cho ô nhiễm môi trường

Phúc Minh