Khu vực phía Tây Hà Nội hiện có 4 hồ chứa lớn gồm Đồng Sương, Văn Sơn, Quan Sơn và Miễu. Đây đều là những công trình thủy lợi đa mục tiêu, giữ vai trò quan trọng trong điều tiết nguồn nước, phục vụ sản xuất nông nghiệp, cấp nước dân sinh và phòng, chống thiên tai. Vì vậy, việc bảo đảm quản lý, vận hành an toàn và hiệu quả các hồ chứa đang là yêu cầu cấp thiết đặt ra trước mùa mưa bão năm 2026.

Hồ Đồng Sương (xã Trần Phú) là công trình có quy mô lớn nhất khu vực phía Tây Hà Nội, với diện tích khoảng 203ha và dung tích thiết kế 10 triệu m3. Hồ giữ vai trò điều tiết nguồn nước phục vụ sản xuất nông nghiệp cho nhiều địa phương ngoại thành. Qua kiểm tra thực tế, nhiều vị trí mái đập đã xuất hiện tình trạng xói lở; một số thiết bị đóng mở cống lấy nước, tràn xả lũ đã vận hành nhiều năm, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn trong quá trình khai thác, đặc biệt khi mưa lớn kéo dài.

Cũng trên địa bàn xã Trần Phú, hồ Văn Sơn hiện còn nhiều tồn tại do nhiều hạng mục được xây dựng từ lâu nhưng chưa được đầu tư nâng cấp đồng bộ. Qua rà soát, hệ thống tiêu thoát nước khu vực chân đập tại một số vị trí hoạt động chưa hiệu quả, có thể ảnh hưởng đến ổn định công trình khi xuất hiện mưa lớn kéo dài. Tại hồ Quan Sơn (xã Mỹ Đức), một số tuyến đường quản lý quanh hồ đã xuống cấp, trong khi hệ thống cảnh báo, biển báo an toàn còn thiếu.

Trong điều kiện mưa lớn kết hợp lưu lượng nước đổ về cao, nguy cơ mất an toàn tại các khu vực ven hồ và các điểm du lịch tự phát có thể xảy ra nếu không được kiểm soát chặt chẽ. Trong khi đó, hồ Miễu (xã Xuân Mai) cũng ghi nhận nhiều dấu hiệu xuống cấp cục bộ tại mái đập và hệ thống thoát nước. Nguy cơ sạt trượt mái taluy, thẩm thấu thân đập có thể xảy ra trong trường hợp xuất hiện mưa lớn kéo dài trong mùa mưa bão.

Theo Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi và Phòng, chống thiên tai Hà Nội Nguyễn Duy Du, 4 hồ chứa gồm Miễu, Đồng Sương, Quan Sơn và Văn Sơn đều là những công trình thủy lợi đặc biệt quan trọng đối với khu vực phía Tây Thủ đô. Dù nhiều năm qua các hồ chứa đã được thành phố quan tâm đầu tư, song sau thời gian dài khai thác, nhiều hạng mục đã xuống cấp, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn khi thời tiết cực đoan xảy ra.

Trước thực trạng này, từ tháng 3/2026, Công ty TNHH MTV Đầu tư phát triển thủy lợi Sông Đáy – đơn vị được giao quản lý, vận hành các hồ chứa đã xây dựng phương án ứng phó nhằm bảo đảm an toàn công trình trong mùa mưa bão năm nay. Theo đó, đơn vị thường xuyên tổ chức kiểm tra định kỳ và đột xuất toàn bộ hệ thống hồ chứa, đặc biệt tại các vị trí xung yếu như mái đập, cống lấy nước, tràn xả lũ và khu vực có nguy cơ sạt lở.

Lực lượng quản lý vận hành được bố trí trực 24/24 giờ trong mùa mưa bão để kịp thời xử lý các tình huống phát sinh. Công tác duy tu, sửa chữa thường xuyên cũng được duy trì, tập trung vào phát dọn mái đập, khơi thông dòng chảy, sửa chữa thiết bị cơ khí đóng mở cống và bổ sung vật tư dự phòng phục vụ xử lý sự cố theo phương châm “4 tại chỗ”.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp phối hợp với chính quyền các địa phương xây dựng phương án sơ tán người dân vùng hạ du trong trường hợp khẩn cấp; đồng thời tăng cường tuyên truyền, nâng cao ý thức người dân trong việc bảo vệ công trình thủy lợi. Để bảo đảm an toàn lâu dài cho các hồ chứa, Chủ tịch Công ty TNHH MTV Đầu tư phát triển thủy lợi Sông Đáy Trần Đình Cường kiến nghị UBND thành phố Hà Nội tiếp tục bố trí nguồn vốn đầu tư nâng cấp, sửa chữa đồng bộ các hạng mục xuống cấp tại 4 hồ chứa nêu trên.

Trong đó, ưu tiên xử lý các vị trí có nguy cơ mất an toàn cao như mái đập bị thấm, xói lở; thay thế thiết bị vận hành đã cũ; nâng cấp hệ thống quan trắc, cảnh báo và đường quản lý vận hành quanh hồ. Doanh nghiệp cũng đề xuất thành phố đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong quản lý, giám sát vận hành hồ chứa; xây dựng hệ thống cảnh báo mưa lũ tự động nhằm nâng cao khả năng dự báo, điều hành và xử lý sự cố từ sớm, từ xa.

Chủ động phòng lũ từ hồ chứa: Siết chặt vận hành an toàn đập trước mùa mưa bão