Theo Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA), nhiệt độ mặt nước biển tại khu vực xích đạo Thái Bình Dương đang tăng nhanh và tiến sát ngưỡng xác định El Nino hình thành. Dự báo hiện tượng này có thể xuất hiện từ tháng 6 hoặc 7 năm nay với xác suất lên tới 96%, đồng thời kéo dài sang năm 2027.

Tổ chức Khí tượng Thế giới cũng nhận định giai đoạn 2026-2030 có khả năng ghi nhận những năm nóng nhất trong lịch sử khí hậu toàn cầu. Đáng chú ý, NOAA cảnh báo khoảng 33-40% khả năng xuất hiện El Nino cực mạnh, khi nhiệt độ khu vực Ninõ 3.4 tăng hơn 2 độ C so với trung bình nhiều năm. Nếu kịch bản này xảy ra, Việt Nam sẽ chịu tác động nghiêm trọng về thời tiết và nguồn nước.

Các chuyên gia khí hậu cho rằng một trong những nguy cơ đáng lo ngại nhất là hạn hán diện rộng tương tự hoặc thậm chí nghiêm trọng hơn đợt hạn lịch sử cuối năm 2015 - đầu năm 2016. Đồng bằng sông Cửu Long được dự báo có thể đối mặt với tình trạng hạn hán và xâm nhập mặn gay gắt từ cuối năm 2026 đến đầu năm 2027 do thiếu hụt lượng mưa kéo dài.

TS Nguyễn Ngọc Huy, chuyên gia về biến đổi khí hậu và cảnh báo thiên tai, cho biết khi El Nino xuất hiện, lượng mưa tại nhiều khu vực như ven biển miền Trung, Tây Nguyên, Nam Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long thường giảm mạnh so với trung bình nhiều năm. Dù vậy, vẫn có khả năng xuất hiện các trận mưa lớn cục bộ với cường suất cao, gây ngập úng tại các đô thị và khu vực trung du.

Một đặc điểm khác của El Nino là số lượng bão trên Biển Đông có xu hướng giảm. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo không thể chủ quan bởi những cơn bão xuất hiện vẫn có thể mạnh và diễn biến phức tạp, gây thiệt hại lớn trong thời gian ngắn.

Theo đánh giá của giới chuyên môn, hạn hán là loại hình thiên tai diễn tiến chậm nhưng ảnh hưởng sâu rộng đến sản xuất và đời sống dân sinh. Các khu vực Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và Đồng bằng sông Cửu Long được dự báo sẽ chịu áp lực thiếu nước nghiêm trọng vào cuối năm 2026 và đầu năm 2027.

El Nino kéo dài cũng khiến nhu cầu sử dụng điện tăng mạnh do nắng nóng gay gắt, trong khi nguồn nước về các hồ thủy điện suy giảm vì thiếu mưa. Nhiều hồ chứa tại miền Trung và Tây Nguyên có nguy cơ không đủ nước phục vụ sản xuất và sinh hoạt trong mùa khô năm 2027.

Không chỉ ảnh hưởng tới nguồn nước và năng lượng, El Nino còn tác động trực tiếp đến sản xuất nông nghiệp. Các loại cây trồng chủ lực như cà phê, hồ tiêu, điều hay sầu riêng có thể giảm mạnh sản lượng vì hạn hán kéo dài, kéo theo nguy cơ tăng giá nông sản và thiếu hụt nguồn cung trên thị trường. Nguy cơ cháy rừng cũng được cảnh báo gia tăng sớm ngay từ mùa hè năm nay tại nhiều địa phương miền Trung và Tây Nguyên.

Ông Mai Văn Khiêm, Giám đốc Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, cho biết các kết quả dự báo ENSO mới nhất cho thấy El Nino đang phát triển nhanh và mạnh hơn so với các nhận định trước đây. Theo dự báo, trạng thái El Nino có khả năng duy trì từ nửa cuối năm 2026 đến đầu năm 2027 với xác suất rất cao.

Trước nguy cơ thời tiết cực đoan gia tăng, cơ quan khí tượng khuyến nghị các bộ, ngành và địa phương cần chủ động xây dựng kịch bản ứng phó từ sớm, đặc biệt đối với hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn. Việc rà soát, điều tiết vận hành hồ chứa, bảo đảm an ninh nguồn nước và an ninh năng lượng được xem là nhiệm vụ cấp thiết trong giai đoạn tới.

Đối với người dân, các chuyên gia khuyến cáo cần thường xuyên theo dõi thông tin dự báo khí tượng thủy văn, chủ động sử dụng nước tiết kiệm và nâng cao ý thức phòng ngừa các hiện tượng thời tiết cực đoan như dông, lốc, sét, mưa lớn cục bộ trong bối cảnh El Nino đang gia tăng mạnh.

El Nino cực mạnh, nắng nóng thành “bình thường mới”

Phúc An