Hai Bà Trưng (Hà Nội) – Bài 1: Dự án xây dựng Trụ sở làm việc Tổng công ty Thuốc lá Việt Nam thi công gây ô nhiễm môi trường làm lún nứt nhà dân, chính quyền có đang “bao che”?

Moitruong.net.vn

– Tiếng ồn chói tai, bụi bặm bủa vây cùng với đó là mùi nước thải hôi thối nồng nặc từ quá trình ăn ở, sinh hoạt của hàng chục công nhân tại dự án xây dựng Trụ sở làm việc Tổng công ty thuốc lá Việt Nam là những gì người dân ngõ 30 Nguyễn Du, P. Nguyễn Du (trước đây là phường Bùi Thị Xuân) đang phải chịu đựng nhiều tháng qua. Dù người dân đã nhiều lần phản ánh đến chính quyền phường nhưng đến nay sự việc vẫn chưa được xử lý triệt để, gây bức xúc trong nhân dân.

VIDEO: Thi công xây dựng Trụ sở làm việc Tổng công ty Thuốc lá Việt Nam gây ô nhiễm môi trường làm lún nứt nhà dân, chính quyền có đang “bao che”?

Người dân khốn khổ vì ô nhiễm

Theo tìm hiểu, dự án xây dựng trụ sở làm việc của Tổng công ty thuốc lá Việt Nam có địa chỉ tại số 30 Nguyễn Du, P. Nguyễn Du, Q. Hai Bà Trưng, Tp. Hà Nội (trước đây là phường Bùi Thị Xuân) do Tổng công ty thuốc lá Việt Nam làm chủ đầu tư, nhà thầu thi công là Công ty cổ phần đầu tư và xây lắp Thành An 665 (công ty Thành An 665). Dự án được xây dựng trên tổng diện tích sàn là 5.428,5m2, trong đó bao gồm 7 tầng nổi, 3 tầng hầm và tum thang. Hiện nay dự án đã cơ bản hoàn thành xong phần thô.

Trong quá trình xây dựng Dự án, Tòa soạn Môi trường và Cuộc sống – Moitruong.net.vn nhận được nhiều ý kiến phản ánh của người dân ngõ 30 Nguyễn Du và trường mầm non Bà Triệu về việc dự án thi công gây ô nhiễm môi trường như bụi bặm, tiếng ồn của máy móc khoan nhồi, đổ bê tông, vôi vữa rơi vãi, nứt tường và sàn nhà… đã gây ảnh hưởng không nhỏ đến cuộc sống của các hộ dân.

Cô Mai – Hiệu trưởng trường mầm non Bà Triệu cho biết: “Ngay từ thời gian đầu họ thi công đã rất ồn, đóng cọc rầm rầm, phòng Chị ngay cạnh dự án còn tưởng sập đến nơi cơ. Dự án thi công thì không tránh khỏi bụi bặm tiếng ồn, sàn nhà tầng 3 của trường bị dồn gạch, rộp phồng cả lên, sau đó Chị có phản ánh đến dự án thì họ cũng đã khắc phục”.

Tường ở căn bếp của trường mầm non Bà Triệu dù đã được lát gạch nhưng vẫn xuất hiện nhiều vết nứt do bị ảnh hưởng bởi dự án 30 Nguyễn Du

Ghi nhận của PV, sàn tầng 3 đã được chủ đầu tư và đơn vị thi công khắc phục, sửa chữa, nhưng tường ở căn bếp của nhà trường dù đã được lát gạch nhưng cũng xuất hiện nhiều vết nứt. Nếu không được sửa chữa kịp thời thì rất có thể những tấm gạch đó sẽ bị rơi xuống bất cứ lúc nào gây nguy hiểm cho mọi người.

Chia sẻ với PV, cô Hạnh – Người dân số nhà 12, ngõ 30 Nguyễn Du cho biết: “Dự án xây dựng ảnh hưởng nhiều. Họ thi công gây bụi bặm, ồn ào lắm, làm gần như cả ngày lẫn đêm khiến tôi thường xuyên bị mất ngủ. Nhà hàng xóm có trẻ con mới sinh nhưng ồn ào ảnh hưởng quá nên họ phải đi thuê chỗ khác. Dù đơn vị thi công đã che lưới nhưng thỉnh thoảng vẫn có những cục vữa bê tông bằng nắm đấm rơi xuống đường dân sinh quanh dự án, rồi khoan tường thì bụi bay mù mịt xuống. Tường nhà tôi cũng bị nứt toác ra, trần nhà thì bị ngấm. Bị ảnh hưởng như thế nhưng họ chưa có bất kỳ sự hỗ trợ gì”.

Cô Hạnh – Người dân số nhà 12, ngõ 30 Nguyễn Du bức xúc cho biết: Dự án xây dựng ảnh hưởng nhiều. Họ thi công gây bụi bặm, ồn ào lắm, làm gần như cả ngày lẫn đêm khiến tôi thường xuyên bị mất ngủ. Nhà hàng xóm có trẻ con mới sinh nhưng ồn ào ảnh hưởng quá nên họ phải đi thuê chỗ khác

“Mấy tháng nay, sáng nào chúng tôi cũng thấy mùi hôi thối sặc lên mà không hiểu xuất phát từ đâu. Hôm vừa rồi tôi vào dự án thì phát hiện họ làm cabin vệ sinh rồi quây bạt cho công nhân ăn ở, sinh hoạt ngay sát mép tôn dự án gần nhà tôi. Cống chung của xóm mà họ tự ý bật cống lên để đấu nối xả nước thải vào mà không xin phép. Nước thải thường xuyên dềnh lên tràn ra ngõ khiến con ngõ mới làm lại trước kia rất sạch sẽ mà giờ thì đã phủ đầy rêu. Từ đấy mà muỗi nhiều vô kể, bủa vây khu dân cư, nhà tôi lúc nào cũng phải đóng cửa kín mít. Muỗi nhiều thế nhưng họ cũng không cho người phun thuốc diệt muỗi. Thế rồi dự án còn tự ý sử dụng nhà vệ sinh chung của xóm, chúng tôi đã kiến nghị rất nhiều lần đến phường rồi, chủ đầu tư nói xây xong tầng 1 sẽ làm trả nhà vệ sinh cho xóm nhưng đến nay đã xây đến tầng 7 rồi mà chưa có động tĩnh gì”, Cô Hạnh bức xúc cho biết thêm.

Chủ đầu tư, nhà thầu thi công dự án 30 Nguyễn Du ngang nhiên bật nắp cống chung của xóm lên để đấu nối nước thải, xả thải trái phép khiến người dân ngõ 30 thường xuyên bị tra tấn bởi những mùi hôi thối nồng nặc

Theo ghi nhận của PV, các hộ dân ngõ 30 Nguyễn Du bị chịu ảnh hưởng trực tiếp từ quá trình thi công xây dựng dự án trụ sở làm việc Tổng công ty thuốc lá Việt Nam. Một nắp cống phía sau dự án đã được chủ đầu tư và nhà thầu thi công tự ý bật lên để đấu nối, xả nước thải trực tiếp của công nhân vào cống thoát nước chung. Mùi nước thải hôi thối rất khó chịu.

Chính quyền phường Nguyễn Du, quận Hai Bà Trưng đang buông lỏng quản lý?

Nhằm có thông tin khách quan, đa chiều về trách nhiệm kiểm tra, quản lý nhà nước trên địa bàn và làm rõ những ý kiến phản ánh của người dân. Ngày 25/8/2020, PV Môi trường và Cuộc sống – Moitruong.net.vn đã có buổi làm việc với UBND phường Nguyễn Du và đại diện chủ đầu tư, nhà thầu thi công dự án xây dựng Trụ sở làm việc Tổng công ty thuốc lá Việt Nam.

Trao đổi với PV, bà Trần Thị Bích Vân – Cán bộ địa chính môi trường phường Nguyễn Du cho biết: “Về môi trường thì từ khi dự án thi công đến nay UBND phường chưa nhận được một phản ánh nào của các hộ dân xung quanh về việc dự án thi công gây ô nhiễm môi trường. Nhưng về thoát nước thì tôi có nghe các đồng chí bên công ty thoát nước phản ánh về dự án thi công gây tắc nghẽn cống thoát nước. Sau đó phường đã kiểm tra, xử phạt đơn vị thi công và yêu cầu khắc phục ngay. Còn về vấn đề dự án thi công làm lún nứt nhà dân thì do đồng chí địa chính xây dựng và tổ quản lý trật tự xây dựng đô thị phụ trách nên tôi không nắm bắt được”.

Bà Trần Thị Bích Vân – Cán bộ địa chính môi trường Nguyễn Du cho biết chưa nhận được phản ánh của người dân về dự án thi công gây ô nhiễm môi trường

Như vậy giữa lời nói của cán bộ phường với người dân đang mâu thuẫn. Trong khi người dân cho biết đã kiến nghị rất nhiều lần đến phường về việc dự án thi công gây ô nhiễm môi trường, làm lún nứt nhà dân, xả nước thải vào cống chung và sử dụng nhà vệ sinh chung của xóm gây ô nhiễm môi trường thì ngược lại bà Vân lại cho rằng chưa nhận được phản ánh của người dân. Dù trước khi phường Bùi Thị Xuân sáp nhập với phường Nguyễn Du thì bà Vân vẫn là cán bộ phụ trách mảng môi trường.

Được biết, ngày 19/07/2019, UBND phường Bùi Thị Xuân đã ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính số 61/QĐ – XPVPHC đối với công ty Thành An 665 về hành vi xả nước thải ra đường bộ không đúng quy định tại điều 12 khoản 2 điểm đ của nghị định 46/2016/NĐ – CP ngày 26/5/2016 của Chính phủ với số tiền 700.000 đồng.

Sau đó không lâu, ngày 13/8/2019, Thanh tra Sở GTVT Hà Nội lại tiếp tục lập biên bản vi phạm hành chính đối với công ty Thành An 665 về hành vi xả nước thải xây dựng từ công trình xây dựng ra đường phố. Vi phạm quy định tại điểm h khoản 5 điều 12 nghị định 46/2016/NĐ – CP ngày 26/5/2016 của Chính phủ. Sau đó Thanh tra Sở GTVT đã ra quyết định xử phạt công ty Thành An 665 về hành vi này.

Chỉ trong vòng 1 tháng nhưng công ty Thành An 665 đã lĩnh 2 quyết định xử phạt về hành vi xả nước thải xây dựng từ công trình ra đường phố. Việc nhận quyết định xử phạt như “cơm bữa” này khiến dư luận hoài nghi về năng lực thi công xây dựng cũng như việc tuân thủ các quy định pháp luật liên quan của nhà thầu Thành An 665?

Khi được PV hỏi dự án sử dụng nước giếng khoan hay nước máy, ông Đỗ Thế Vinh – Phó Trưởng Ban đầu tư dự án cho biết, dự án sử dụng nước máy và cung cấp hóa đơn tiền nước tháng 6,7,8/2020 cho PV. Căn cứ vào hóa đơn tiền nước, có tháng dự án sử dụng 257m3/ tháng, có tháng 215m3/ tháng. Với lưu lượng nước sử dụng như vậy dự án sẽ phải làm hồ sơ xin cấp phép xả nước thải vào nguồn nước theo nghị định số 201/2013/NĐ – CP ngày 27/11/2013 và thông tư số 27/2014/TT – BTNMT. Mặc dù, quy định đã rõ là vậy nhưng trên thực tế, từ khi thi công đến nay chủ đầu tư không hề thực hiện mà nước thải sinh hoạt của công nhân và nước thải thi công đang xả thải trái phép ra ngoài môi trường.

Ông Đỗ Thế Vinh – Phó Trưởng Ban đầu tư dự án cho biết dự án sử dụng nước máy, mỗi tháng sử dụng trên 5m3/ ngày đêm nhưng dự án chưa được cấp giấy phép xả nước thải vào nguồn nước theo quy định

Vậy việc chủ đầu tư sử dụng nước như vậy có phải làm giấy phép xả thải không? Thay vì yêu cầu chủ đầu tư hoàn thiện hồ sơ cấp phép thì bà Vân – Cán bộ địa chính môi trường phường Nguyễn Du lại tư vấn, bao biện cho chủ đầu tư: “Đối với các cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ có chứa hóa chất độc hại mà sử dụng trên 5m3/ ngày đêm thì phải xin giấy phép xả nước thải vào nguồn nước. Còn đối với công trình của mình là xây dựng trụ sở làm việc tức là tương đương với xây dựng nhà ở, nước thải của mình ở đây hoàn toàn không chứa các chất độc hại nên mình không thuộc đối tượng phải làm giấy phép xả thả!?”.

Thế nhưng theo ghi nhận của PV hiện nay tại dự án Chủ đầu tư đã tận dụng diện tích tầng 1 làm nơi ăn ở sinh hoạt cho hàng chục công nhân. Hằng ngày phát sinh các hoạt động nấu ăn, rửa bát, tắm giặt, vệ sinh… Nước thải từ các hoạt động này không hề được xử lý mà xả thải trực tiếp vào hệ thống cống chung phía sau dự án. Bên cạnh đó còn có những vũng nước thải ứ đọng đã lâu ngày, không thoát được bốc mùi hôi thối, màu đen ngòm. Với nước thải như vậy thì chủ đầu tư, nhà thầu thi công và phường Nguyễn Du có dám khẳng định là an toàn?. Hơn nữa theo kết quả quan trắc môi trường tháng 12/2019 của dự án thì chỉ lấy mẫu quan trắc tại điểm xả nước thải xây dựng cuối cùng của dự án trước khi xả thải ra môi trường mà không lấy tại điểm xả nước thải sinh hoạt của công nhân. Như vậy có khách quan và đúng quy định?

Chủ đầu tư và nhà thầu thi công dự án đã tận dụng diện tích tầng 1 làm nơi ăn ở sinh hoạt cho hàng chục công nhân. Nước thải từ các hoạt động này không hề được xử lý mà xả thải trực tiếp vào hệ thống cống chung phía sau dự án

Hơn nữa, được biết dự án xây dựng trụ sở Tổng công ty thuốc lá Việt Nam chưa được Công ty TNHH Một thành viên thoát nước Hà Nội chấp thuận đấu nối nước thải vào hệ thống cống chung của thành phố.

Như vậy, việc chủ đầu tư dự án đang xả nước thải vào cống ngõ 30 phía sau dự án là trái phép. Đối chiếu với điểm a, khoản 2 điều 46 nghị định 139/2017/NĐ – CP ngày 27/11/2017 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động đầu tư xây dựng, khai thác, chế biến, kinh doanh khoáng sản làm vật liệu xây dựng, sản xuất, kinh doanh vật liệu xây dựng, quản lý công trình hạ tầng kỹ thuật, kinh doanh bất động sản, phát triển nhà ở quản lý sử dụng nhà và công sở thì chủ đầu tư sẽ bị phạt tiền từ 5 – 10 triệu đồng về hành vi tự ý đấu nối vào mạng lưới thoát nước.

Tiếp theo, ông Vinh cho rằng chủ đầu tư luôn tuân thủ các quy định của Luật bảo vệ môi trường, có kí hợp đồng với đơn vị đổ thải và có giấy phép đổ thải. Tuy nhiên, khi PV đề nghị ông Vinh cung cấp biên bản nghiệm thu khối lượng chất thải xây dựng thì ông Vinh không cung cấp được.

Dự án xây dựng Trụ sở làm việc Tổng công ty Thuốc lá Việt Nam được UBND quận Hai Bà Trưng xác nhận kế hoạch bảo vệ môi trường số 1784/GXN – UBND ngày 26/12/2017. Tại kế hoạch bảo vệ môi trường, chủ đầu tư đã cam kết trong quá trình thi công xây dựng sẽ tiến hành quan trắc môi trường định kỳ với tần suất 3 tháng/ lần đối với môi trường không khí, nước thải xây dựng và nước thải sinh hoạt, nhưng theo hồ sơ chủ đầu tư cung cấp thì năm 2019 chỉ quan trắc môi trường duy nhất một lần đối với môi trường không khí và nước thải xây dựng.

Đến đây bà Vân – Cán bộ địa chính môi trường phường Nguyễn Du lại tiếp tục biện minh cho chủ đầu tư và cho hay: “Cái này phải đính chính lại, chưa phù hợp, theo quy định của pháp luật thì chỉ quan trắc 1 năm 1 lần thôi”.

Khi UBND quận Hai Bà Trưng xác nhận kế hoạch bảo vệ môi trường cho dự án 30 Nguyễn Du thì cũng đều phải căn cứ vào các quy định của pháp luật để xác nhận. Nói như bà Vân thì không lẽ UBND quận xác nhận sai? Bà Vân không khẳng định là quận cấp sai nhưng lại một mực khẳng định theo quy định của pháp luật thì chỉ phải quan trắc 1 năm 1 lần và vào google tìm hiểu, tư vấn cho chủ đầu tư: “Theo nghị định 18/2015 thì quan trắc 3 tháng 1 lần, còn  thông tư 27/2015 thì 1 tháng/ lần. Nghĩa là luật sẽ liên tục thay đổi và tuân thủ theo quy định của pháp luật tại thời điểm hiện hành là theo nghị định mới nhất năm 2019 thì chỉ quan trắc 1 năm 1 lần”.

Vậy tại sao chủ đầu tư lại cam kết thực hiện quan trắc 3 tháng 1 lần. Bà Vân cho rằng: “Kế hoạch BVMT là do đơn vị cam kết, họ cảm thấy 3 tháng có thể quan trắc được thì vẫn tốt mà, càng tốt”.

Câu hỏi đặt ra trong quá trình dự án thi công xây dựng UBND phường Bùi Thị Xuân nay là UBND phường Nguyễn Du, UBND quận Hai Bà Trưng khi đi kiểm tra việc chấp hành Luật bảo vệ môi trường của dự án có phát hiện chủ đầu tư không thực hiện đúng và đầy đủ theo kế hoạch BVMT đã được phê duyệt hay không?

Tại điều 33 Luật bảo vệ môi trường năm 2014 đã quy định rất rõ về trách nhiệm của chủ dự án sau khi kế hoạch bảo vệ môi trường được xác nhận là: Tổ chức thực hiện các biện pháp bảo vệ môi trường theo kế hoạch bảo vệ môi trường đã được xác nhận.

Giấy phép sử dụng tạm thời vỉa hè của dự án đã hết hạn nhiều tháng nay nhưng nhà thầu thi công vẫn ngang nhiên tập kết vật liệu, đổ phế thải trên vỉa hè

Được biết giấy phép sử dụng tạm thời vỉa hè do UBND Quận Hai Bà Trưng cấp cho dự án đã hết hạn nhiều tháng nay nhưng nhà thầu thi công vẫn ngang nhiên tập kết vật liệu, đổ phế thải trên vỉa hè. Bã bê tông thừa cũng được đổ luôn ra vỉa hè tạo thành những lớp bê tông dày. Việc công nhân ăn ở sinh hoạt ngay trong dự án không chỉ gây ô nhiễm môi trường, mà còn tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ rất cao bởi dây điện chỉ được được đấu nối tạm bợ, chằng chịt từ chỗ này sang chỗ kia. Nguy hiểm hơn cả tầng hầm vẫn còn đang thi công ngổn ngang, bừa bộn nhưng nhà thầu đã đưa hẳn ô tô, xe máy vào để đã vi phạm nghiêm trọng Luật PCCC. Không những vậy, công nhân thi công tại dự án chưa được học tập huấn về an toàn lao động và PCCC nhưng lại không bị cơ quan chức năng quận Hai Bà Trưng “sờ gáy” và có biện pháp xử phạt. Tại công trường, điều kiện ăn ở ẩm thấp, chật chội, mất vệ sinh cũng chính là mầm mống phát sinh, lây lan dịch bệnh sốt xuất huyết. Phóng viên chỉ đứng ở đó một lúc mà như bị đàn muỗi bao vây.

Dù tầng hầm vẫn còn đang thi công ngổn ngang, bừa bộn nhưng nhà thầu đã đưa hẳn ô tô, xe máy vào để đã vi phạm nghiêm trọng Luật PCCC

Nguy hiểm hơn cả, ngay từ khi dự án thi công phần móng đã khai thác, sử dụng nước giếng khoan trái phép. Đến nay, dù đã hoàn thành xong phần thô nhưng chủ đầu tư vẫn tiếp tục sử dụng. Việc khai thác nước ngầm mà không được cấp có thẩm quyền cho phép được quy định tại Khoản 4, Điều 42, Nghị định số 139/2017/NĐ-CP ngày 27/11/2017 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động đầu tư xây dựng, sản xuất kinh doanh vật liệu xây dựng; quản lý công trình hạ tầng; quản lý công trình hạ tầng kỹ thuật; kinh doanh bất động sản, phát triển nhà ở, quản lý sử dụng nhà và công sở sẽ bị áp dụng hình thức phạt tiền với mức phạt là 40 -50 triệu đồng.

Từ khi dự án thi công phần móng Chủ đầu tư đã khai thác, sử dụng nước giếng khoan trái phép. Đến nay, dù đã hoàn thành xong phần thô nhưng chủ đầu tư vẫn tiếp tục sử dụng

Như vậ,y trong quá trình thi công xây Trụ sở Tổng công ty thuốc lá Việt Nam đã vi phạm hàng loạt những quy định về thực hiện Luật bảo vệ môi trường, Luật Tài nguyên nước, Luật PCCC. Có hay không sự “bật đèn xanh”, tạo điều kiện cho chủ đầu tư dự án hoạt động bất chấp các quy định pháp luật của chính quyền phường Nguyễn Du và các cơ quan chức năng quận Hai Bà Trưng?

Kính đề nghị thường trực Quận ủy, UBND quận Hai Bà Trưng nhanh chóng chỉ đạo các phòng ban liên quan vào cuộc thanh, kiểm tra, xử lý triệt để những sai phạm tại dự án để người dân nơi đây bớt đi được nỗi bức xúc và khổ cực do quá trình triển khai xây dựng dự án Trụ sở làm việc Tổng công ty thuốc lá Việt Nam gây ra.

Tòa soạn Môi trường và Cuộc sống – Moitruong.net.vn sẽ tiếp tục thông tin đến bạn đọc trong những bài tiếp theo.

Thu Thủy – Thùy Dương