Sơ đồ tư suy – một cứu cánh hiệu quả cho môn Văn

(Môi trường) – Sự ra đời của sơ đồ tư duy với lối học văn theo kiểu học toán như  một sáng tạo mang tính cứu cánh góp phần tích cực trong việc tạo cảm hứng, truyền lửa văn chương và giảm bớt nỗi sợ hãi của người học đối môn Văn.

Văn học là nhân học, là lăng kính phản ánh muôn mặt của cuộc sống cùng với những quan niệm, tư tưởng, tình cảm của con người. Văn chương đem đến cho con người sự rung cảm từ trái tim, sự trải nghiệm và hiểu biết về thế giới qua những trang văn dạt dào cảm xúc. Và quan trọng hơn cả, văn chương là nguồn nuôi dưỡng đời sống tâm hồn của mỗi con người.

Tuy nhiên, có một thực trạng là học sinh ngày càng thờ ơ, hững hờ, thậm chí là sợ hãi với môn Văn trong nhà trường, coi môn Văn như là “kẻ thù”, mỗi giờ học Văn trên lớp không phải là một giờ cảm thụ cái đẹp nữa mà là một giờ học nhàm chán và nặng nề. Có phải chăng, văn học – con đường đưa con người đến với chân – thiện – mỹ, không còn đủ sức hấp dẫn, lôi cuốn? Hay xã hội phát triển đã làm cho con người trở nên thực dụng hơn để rồi họ vô tình lãng quên đi việc nuôi dưỡng đời sống tinh thần trong con người mình.

Trước thực trạng đó, những thầy cô, những người yêu văn chương và tâm huyết với sự nghiệp trồng người đã đề ra rất nhiều những giải pháp nhằm mục đích đem lại sự hứng thú và tình yêu văn chương cho người học. Trong đó, sự ra đời của sơ đồ tư duy với lối học văn theo kiểu học toán như  một sáng tạo mang tính cứu cánh góp phần tích cực trong việc tạo cảm hứng, truyền lửa văn chương và giảm bớt nỗi sợ hãi của người học đối môn Văn.

i1

Nội dung bài thơ Tây Tiến trở nên rất sinh động

i2

i8

i11

i14

i16

Cùng ngắm một số hình ảnh về sơ đồ tư duy môn Văn rất sinh động (nguồn internet)

Chia sẻ về việc sử dụng sơ đồ tư duy dành cho môn Văn, thầy Phạm Hữu Cường (giám đốc Trung tâm luyện thi Thầy Cường) cho rằng: “Dù các kiến thức ngữ văn trong các sơ đồ tư duy này chưa thật đầy đủ và chuẩn xác, nhưng  những sơ đồ tư duy này khá chi tiết và sinh động, có thể giúp cho thí sinh khối A “bớt sợ” môn Văn, cũng như giúp học sinh học ngữ văn tốt hơn, đỡ mất thời gian hơn”.

22

Thầy Phạm Hữu Cường (giám đốc Trung tâm luyện thi Thầy Cường)

Bên cạnh đó, thầy Phạm Hữu Cường cũng rất ủng hộ việc học Văn theo kiểu sơ đồ tư duy. Thầy cho rằng, nếu chúng ta mở rộng cách làm này, lập sơ đồ tư duy môn Văn cho tất cả các bậc học, sẽ là việc làm rất có ích, phục vụ đắc lực cho việc học Văn của học sinh, giúp học sinh sẽ có hứng thú hơn đối với môn Văn và tiết kiệm thời gian hơn. Tuy nhiên, khi lập các sơ đồ tư duy này, cần có sự cố vấn của các thầy cô giỏi, để kiến thức chuẩn xác, đầy đủ.

i7

Với sơ đồ tư duy này, học văn là chuyện đơn giản

Là một giáo viên giỏi, có nhiều năm giảng dạy và tâm huyết với sự nghiệp truyền lửa văn chương cho học sinh, thầy Phạm Hữu Cường đã có những chia sẻ hết sức quý báu và thiết thực về những kinh nghiệm và bí quyết để học Văn hiệu quả. Theo thầy, học Văn cần nắm vững và sử dụng nhuần nhuyễn kĩ năng làm các kiểu bài Đọc hiểu văn bản, Nghị luận xã hội và Nghị luận văn học. Đồng thời, học Văn theo sơ đồ tư duy cũng rất thiết thực và hữu ích. Điều này, thầy Phạm Hữu Cường và cô Hà Ngọc Hà đã và đang hướng dẫn nhiều học sinh một cách rất có hiệu quả qua khóa: “Học Văn theo kiểu Toán trên ViettelStudy”.

Thầy Cường cũng cho rằng, học Văn cần học theo luận điểm, kết hợp tư duy và tái hiện, không học vẹt vì suy cho cùng, bài văn hay, đạt điểm cao, thậm chí điểm tuyệt đối là bài văn có một hệ thống ý đầy đủ, sáng tạo, chặt chẽ, đáp ứng toàn diện yêu cầu của đề, được thể hiện qua một hình thức trình bày và  diễn đạt chính xác, trong sáng, rõ ràng, tinh tế, khéo léo, có hình ảnh và cảm xúc. Vì vậy, trong quá trình học, cần nhớ số lượng ý lớn, ý nhỏ trong từng bài, từng đề, rồi mới nhớ nội dung của từng ý, từng luận điểm.

Thêm vào đó, để dễ nhớ dẫn chứng và học văn đạt kết quả tốt, cần đọc tác phẩm trước khi lên lớp, điều này rất quan trọng, bởi những ấn tượng ban đầu khi tiếp xúc với tác phẩm sẽ được nhớ rất lâu, và giúp định hướng hiểu tác phẩm. Thầy cũng lưu ý là nên đọc tác phẩm và học văn vào sáng sớm, khi đọc, nên đánh dấu lại những chi tiết, hình ảnh, từ ngữ mà mình cho là quan trọng, hoặc thấy hay, thấy có ý nghĩa và xúc động, đồng thời ghi nhớ luôn các chi tiết ấy vào não để vận dụng lại vào bài viết sau này

Giống như quá trình tư duy, quá trình nhận thức của con người, khi học và làm văn, cũng cần qua 3 bước là HIỂU – NHỚ – VẬN DỤNG. Muốn nhớ được kiến thức thì trước hết phải hiểu nó. Muốn hiểu thì phải chịu khó tìm tòi, suy nghĩ, đọc tài liệu tham khảo, chăm chú nghe giảng bằng tất cả niềm say mê, tâm huyết của mình. Đều đó cũng giống như niềm đam mê của nhân vật  Hộ trong Đời thừa của Nam Cao: “Hắn đọc, ngẫm nghĩ, tìm tòi, nhận xét và suy tưởng không biết chán!”…Học văn không phải là cắm đầu ghi cho đầy vở, mà là phải hiểu, nhớ và ghi lại các ý hay, các luận điểm quan trọng.

Gặp những vấn đề chưa hiểu, các em cứ mạnh dạn hỏi, chắc chắn không thầy cô nào từ chối, dù họ có bận và mệt đến đâu.. Ngoài ra, việc hệ thống kiến thức theo các bảng, theo các nhánh cây, các mô hình, và việc liên hệ giữa văn học với cuộc sống, nhất là cuộc sống của bản thân cũng giúp nhớ kiến thức lâu và sâu sắc.

Thiên Minh ( môi trường & cuộc sống )