Cảnh báo tình trạng mua bán chim hoang dã tràn lan trên không gian mạng

Để gia tăng lợi nhuận, một số đối tượng, cửa hàng đã trực tiếp livestream bán hàng hoặc đăng tải các bài quảng cáo mua bán chim rừng kèm theo báo giá cụ thể. Không ít trường hợp còn công khai giới thiệu các dụng cụ săn, bẫy chim như lưới tàng hình, loa dẫn dụ, sào bẫy chim…

Theo thống kê của Trung tâm Giáo dục Thiên nhiên (ENV), trong giai đoạn từ tháng 1/2019 đến tháng 8/2025, đơn vị này đã ghi nhận hơn 4.700 vụ việc, với trên 13.900 hành vi vi phạm liên quan đến chim hoang dã trên phạm vi cả nước. Đáng chú ý, hơn 66% số vụ vi phạm được phát hiện trên không gian mạng, trong đó riêng Facebook chiếm hơn 91% tổng số vụ vi phạm trực tuyến. Chỉ tính hơn 3.550 vụ quảng cáo mua, bán trái phép chim hoang dã, số lượng chim rừng bị vi phạm ước tính lên tới hơn 615.700 cá thể.

Thực tế thời gian gần đây, lực lượng kiểm lâm đã phát hiện và xử lý nhiều vụ việc vi phạm. Những ngày đầu năm 2026, Hạt Kiểm lâm liên phường, xã Tân – Việt – Hòa (tỉnh Bắc Ninh) đã xử phạt anh T.V.Q. (SN 1994, trú tại xã Tân Yên) số tiền 15 triệu đồng do có hành vi kinh doanh động vật rừng trái phép trên mạng xã hội. Theo hồ sơ vụ việc, anh Q. đã đăng 12 bài viết quảng cáo rao bán các loài chim hoang dã như khướu bạc má, chào mào, họa mi, chích chòe lửa trên Facebook và TikTok cá nhân, thu hút nhiều lượt theo dõi.

Trước đó, Hạt Kiểm lâm khu vực 6, tỉnh Quảng Ninh cũng đã xác minh, xử phạt một phụ nữ đăng 13 bài viết rao bán các loài chim hoang dã như cò, vạc, chèo bẻo, tu hú… Tại cơ quan chức năng, người này khai nhận số chim trên do chồng tự đánh bẫy tại rừng, các đầm, hồ, sau đó đưa lên mạng xã hội để rao bán. Với hành vi vi phạm, người phụ nữ bị xử phạt 16 triệu 250 nghìn đồng và buộc gỡ bỏ toàn bộ các bài viết liên quan.

Theo đánh giá của các cơ quan chức năng, những vụ việc đã được phát hiện, xử lý thời gian qua mới chỉ phản ánh phần nổi của “tảng băng chìm”, bởi trên thực tế số vụ vi phạm có thể lớn hơn rất nhiều.

Phân tích nguyên nhân dẫn tới tình trạng gia tăng mua bán chim hoang dã trên mạng xã hội, bà Nguyễn Thị Phương Dung, Phó Giám đốc Trung tâm Giáo dục Thiên nhiên, cho rằng sự phát triển nhanh của các nền tảng mạng xã hội đã tạo ra “mảnh đất màu mỡ” để các đối tượng vi phạm dễ dàng tiếp cận, kết nối với số lượng lớn người mua trong thời gian ngắn. Trong khi đó, lợi nhuận từ hoạt động này khá hấp dẫn, còn nguy cơ bị phát hiện, xử lý trên môi trường mạng chưa tương xứng, khiến nhiều đối tượng sẵn sàng tái phạm. Bên cạnh đó, nhận thức pháp luật của một bộ phận người dân còn hạn chế; công tác quản lý, thu thập thông tin và xử lý vi phạm trên không gian mạng vẫn gặp nhiều khó khăn; cơ chế phối hợp giữa cơ quan chức năng và các nền tảng mạng xã hội chưa thực sự hiệu quả.

Theo Tiến sĩ Doãn Đình Hùng, Phó Giám đốc Trung tâm Địa học và Môi trường, Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam, phụ trách Trung tâm Bảo tồn tài nguyên thiên nhiên Việt Nam và Cứu hộ động, thực vật, để ngăn chặn hiệu quả tình trạng mua bán chim hoang dã trên không gian mạng, cần tiếp tục tăng cường thực thi pháp luật, nâng mức xử phạt tiền, đồng thời áp dụng các hình thức xử phạt bổ sung như tịch thu phương tiện, thiết bị dùng để livestream, buộc đóng hoặc vô hiệu hóa các tài khoản mạng xã hội vi phạm. Cùng với đó, cần xử lý nghiêm các trường hợp tái phạm, buôn bán có tính chất chuyên nghiệp, đủ yếu tố thì xem xét truy cứu trách nhiệm hình sự; đồng thời nâng cao năng lực cho lực lượng chức năng trong điều tra tội phạm môi trường trên nền tảng số, siết chặt trách nhiệm của các nền tảng mạng xã hội trong việc gỡ bỏ nhanh nội dung vi phạm và đẩy mạnh tuyên truyền để nâng cao nhận thức cộng đồng, khẳng định rõ rằng việc mua chim hoang dã cũng là hành vi tiếp tay cho vi phạm pháp luật.

Đồng Nai tiếp nhận, tái thả nhiều động vật hoang dã quý hiếm về tự nhiên