Những điểm mới đáng chú ý trong công tác chuẩn bị bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI

Theo Tổng Thư ký Quốc hội, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội, Chánh Văn phòng Hội đồng Bầu cử quốc gia Lê Quang Mạnh, ở cấp Trung ương, Hội đồng Bầu cử quốc gia đã hoàn thành việc ban hành 27 văn bản theo quy định của luật, tạo hành lang pháp lý đầy đủ cho toàn bộ quy trình bầu cử. Bên cạnh đó, cơ quan này còn ban hành thêm 14 nghị quyết, văn bản hướng dẫn và 34 văn bản giải đáp nghiệp vụ cho các địa phương.

Các văn bản hướng dẫn tập trung vào những nội dung cụ thể ở cơ sở như: quy trình hiệp thương, lập danh sách cử tri, tổ chức tiếp xúc cử tri, bảo đảm an ninh trật tự và ứng dụng công nghệ thông tin trong bầu cử. Nhờ đó, các địa phương có cơ sở triển khai thống nhất, hạn chế tối đa những sai sót trong quá trình thực hiện.

Hội đồng Bầu cử quốc gia cũng đã tham mưu ban hành Kết luận số 03-KL/TW của Bộ Chính trị, Ban Bí thư về việc tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 46-CT/TW. Kết luận này nhấn mạnh yêu cầu tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác bầu cử trong bối cảnh tổ chức bộ máy và phương thức quản lý có nhiều thay đổi. Đây được xem là cơ sở quan trọng để các cấp ủy, chính quyền địa phương cụ thể hóa trách nhiệm, phân công rõ ràng nhiệm vụ và tiến độ thực hiện.

Danh sách 864 người ứng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI đã được công bố sớm hơn thời hạn quy định. Danh sách này bảo đảm cơ cấu, thành phần và số dư theo quy định của pháp luật. Quy trình hiệp thương, giới thiệu và thẩm tra hồ sơ được thực hiện nghiêm túc, công khai, minh bạch, qua nhiều vòng xem xét và lấy ý kiến cử tri tại nơi cư trú cũng như nơi công tác. Đây là khâu quan trọng nhằm bảo đảm chất lượng đại biểu ngay từ đầu vào.

Tại địa phương, các Ủy ban bầu cử cấp tỉnh và cấp xã đã được thành lập đúng thời hạn. Danh sách hơn 73 triệu cử tri trên cả nước đã được niêm yết công khai tại 72.195 khu vực bỏ phiếu. Việc rà soát danh sách cử tri được thực hiện nhiều lần, đồng thời đối chiếu với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư nhằm hạn chế sai sót thông tin.

Ở từng khu vực bỏ phiếu, công tác chuẩn bị như bố trí hòm phiếu, phòng bỏ phiếu, phương án bảo đảm an ninh trật tự, phòng cháy chữa cháy và các phương án dự phòng cho tình huống phát sinh đều đã được xây dựng cụ thể. Điều này cho thấy sự chuẩn bị không chỉ dừng lại ở cấp chỉ đạo mà đã được triển khai đến từng khu dân cư, tổ dân phố, thôn, bản.

Tổng Thư ký Quốc hội Lê Quang Mạnh cho biết, đến thời điểm hiện tại, các điều kiện cơ bản cho ngày bầu cử đã được chuẩn bị tương đối đầy đủ. Tuy nhiên, từ nay đến ngày 15/3/2026 là giai đoạn then chốt, đòi hỏi các địa phương tiếp tục rà soát kỹ lưỡng, tránh chủ quan, nhằm bảo đảm mỗi lá phiếu của cử tri được thực hiện thuận lợi, an toàn và đúng quy định pháp luật.

Theo ông Lê Quang Mạnh, cuộc bầu cử lần này có một số điểm mới đáng chú ý, không chỉ về phương diện tổ chức mà còn gắn với bối cảnh vận hành của hệ thống chính trị hiện nay.

Thứ nhất, đây là lần đầu tiên việc bầu cử được tổ chức trong điều kiện triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp sau khi sắp xếp đơn vị hành chính. Phạm vi quản lý của mỗi đơn vị hành chính rộng hơn, quy mô dân số lớn hơn, vì vậy yêu cầu về năng lực quản lý và điều hành cũng cao hơn. Điều này tác động trực tiếp đến việc xác định cơ cấu, phân bổ số lượng đại biểu và tổ chức các hội nghị hiệp thương. Hoạt động tiếp xúc cử tri hay giới thiệu tiểu sử người ứng cử cũng phải được tổ chức phù hợp với địa bàn rộng hơn.

Thứ hai, chuyển đổi số được áp dụng xuyên suốt trong quá trình tổ chức bầu cử. Việc kết nối danh sách cử tri với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và sử dụng các nền tảng số như VNeID giúp nâng cao độ chính xác của dữ liệu, hạn chế tình trạng trùng lặp hoặc sai sót thông tin. Tuy nhiên, công nghệ chỉ đóng vai trò hỗ trợ; yếu tố quyết định vẫn là trách nhiệm và sự kiểm tra của con người. Vì vậy, công tác tập huấn nghiệp vụ cho cán bộ cơ sở được đặc biệt chú trọng.

Thứ ba, quy trình bầu cử được rút ngắn về thời gian so với các nhiệm kỳ trước. Việc rút ngắn này không làm giảm tính chặt chẽ của từng bước trong quy trình, mà đòi hỏi các cơ quan liên quan phải phối hợp chặt chẽ hơn, tổ chức công việc khoa học và tránh chồng chéo. Mỗi khâu trong quy trình đều đóng vai trò như một mắt xích quan trọng, nếu chậm trễ hoặc thiếu chính xác sẽ ảnh hưởng đến tiến độ chung.

Thứ tư, chủ trương tăng số lượng đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách. Theo dự kiến, sẽ có 145 đại biểu chuyên trách ở Trung ương và 55 đại biểu chuyên trách tại địa phương. Việc tăng số lượng đại biểu chuyên trách nhằm nâng cao tính chuyên nghiệp trong hoạt động của Quốc hội, giúp đại biểu có điều kiện dành toàn bộ thời gian cho công tác lập pháp, giám sát và quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước.

Đây không chỉ là thay đổi về cơ cấu tổ chức, mà còn gắn với mục tiêu tiếp tục hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và nâng cao hiệu quả quản trị quốc gia trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.

TPHCM kích hoạt phương án phòng, chống thiên tai, bảo đảm an toàn tuyệt đối cho bầu cử