Philippines: Thảm họa sạt lở “núi rác” ở Cebu, ít nhất một người thiệt mạng

Chiều 8/1, bãi chôn lấp rác tại Barangay Binaliw, TP Cebu xảy ra vụ sạt lở nghiêm trọng khi một phần Cơ sở Thu hồi Vật liệu (MRF) bất ngờ đổ sập, vùi lấp nhiều công nhân đang làm việc. Ít nhất một người được xác nhận tử vong, trong khi nhiều người khác bị mắc kẹt dưới khối rác và công trình sụp đổ.

Theo Trung tâm Điều hành TP Cebu, sự cố được báo về lúc khoảng 16h33 sau cuộc gọi khẩn của một người dân tên Philip Fernandez. Khối rác lớn tràn xuống khu vực làm việc, chôn vùi các hạng mục xây dựng, khiến hơn 20 người được cho là không thể thoát ra ngoài.

Thị trưởng Nestor Archival cho biết lực lượng cứu hộ được huy động ngay lập tức. Xe cứu thương, đội cứu nạn, cảnh sát và lực lượng điều tiết giao thông nhanh chóng có mặt tại hiện trường; các cơ sở y tế lân cận được đặt trong tình trạng sẵn sàng tiếp nhận nạn nhân.

Đến 19h30 cùng ngày, Ủy viên Hội đồng TP Dave Tumulak xác nhận 7 người đã được giải cứu, gồm 3 ca chấn thương nặng, 1 ca mức trung bình và 2 ca nhẹ. Một công nhân tử vong tại chỗ. Bốn nạn nhân trong tình trạng nặng và trung bình đã được chuyển tới Trung tâm Y tế Cộng đồng Visayas để điều trị; thi thể nạn nhân tử vong được đưa về Bệnh viện Đa khoa Bắc Cebu phục vụ công tác pháp y.

Chính quyền thiết lập Trạm chỉ huy sự cố, khu vực tập kết và trạm y tế tiền tuyến gần bãi rác để điều phối cứu hộ. Hoạt động tìm kiếm vẫn tiếp diễn do lo ngại còn người bị chôn vùi. Danh tính các nạn nhân chưa được công bố, chờ thông báo chính thức tới gia đình.

TP Cebu đã mở cuộc điều tra làm rõ nguyên nhân, đồng thời rà soát việc tuân thủ các quy định an toàn – môi trường tại bãi chôn lấp. Thị trưởng Archival khuyến cáo người dân tránh xa khu vực xảy ra sự cố để không cản trở lực lượng cứu nạn và cho biết mọi thông tin chính thức sẽ được cập nhật qua kênh của thành phố.

Ủy viên Hội đồng TP Joel Garganera, Chủ tịch Ủy ban Môi trường, nhận định rủi ro tại Binaliw đã được cảnh báo từ trước. Theo ông, đơn vị vận hành từng đào sâu sườn núi để lấy đất rồi chất rác lên cao, tạo nên một “núi rác” mới làm mất ổn định địa hình. “Nói cách khác, người ta đã san phẳng một ngọn núi để dựng lên một ngọn núi rác khác,” ông Garganera nói, đồng thời cho biết thành phố từng cân nhắc đóng cửa bãi rác nhưng thiếu địa điểm thay thế nên hoạt động vẫn phải duy trì.

Ông cũng cho rằng Binaliw hiện không còn đáp ứng đúng nghĩa tiêu chuẩn của một bãi chôn lấp hợp vệ sinh mà đã mang dáng dấp của bãi rác lộ thiên.

Hình ảnh tại hiện trường cho thấy mức độ tàn phá nặng nề, khi máy móc hạng nặng và các đội cứu hộ phải làm việc liên tục trên địa hình phức tạp. Người thân các công nhân và cư dân sống quanh bãi rác tập trung trong tâm trạng lo lắng, lo sợ những người bị chôn vùi có thể bị ngạt thở trước khi được giải cứu.

Người dân địa phương cho biết họ đã nhiều năm chịu đựng mùi hôi, ô nhiễm nguồn nước và nguy cơ môi trường từ bãi rác này; sau vụ việc, các lo ngại về an toàn và sức khỏe cộng đồng càng gia tăng.

Bãi chôn lấp Binaliw hiện do Prime Integrated Waste Solutions Inc. vận hành – công ty con của Prime Infrastructure Capital Inc., tập đoàn hoạt động trong các lĩnh vực giao thông, năng lượng, cấp nước và quản lý chất thải. Doanh nghiệp này tiếp quản bãi rác từ năm 2022 sau khi mua lại từ ARN Central Waste Management Inc., đơn vị từng vướng nhiều tranh cãi với chính quyền Cebu về mùi hôi và an toàn môi trường.

Khi tiếp quản, Prime Waste cam kết hiện đại hóa quy trình, đưa vào vận hành cơ sở thu hồi vật liệu tự động đầu tiên tại Philippines, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững. Tuy nhiên, theo nhiều ý kiến từ chính quyền và các nhà quan sát, Binaliw trên thực tế vẫn hoạt động gần giống một bãi rác lộ thiên, chưa đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn của bãi chôn lấp hợp vệ sinh.

Đến thời điểm đưa tin, đại diện chính quyền địa phương và Prime Integrated Waste Solutions Inc. vẫn chưa phản hồi chính thức về vụ sạt lở.

Philippines sơ tán gần 1.000 hộ dân do núi lửa Mayon phun trào