Ứng dụng AI xây “lá chắn số” chống xâm nhập mặn ở Đồng bằng sông Hồng

Xâm nhập mặn đang diễn biến ngày càng phức tạp, trở thành mối đe dọa lớn đối với sản xuất và sinh kế của người dân tại các khu vực ven biển Đồng bằng sông Hồng.

Trong bối cảnh đó, Quỹ VinFuture phối hợp với Trường Đại học Khoa học Tự nhiên (Đại học Quốc gia Hà Nội) triển khai dự án ứng dụng trí tuệ nhân tạo và tích hợp đa công nghệ nhằm xây dựng “lá chắn số” hỗ trợ nông dân chủ động ứng phó với nguy cơ xâm nhập mặn.

Dự án mang tên “Tích hợp mô hình vật lý và mô hình dựa trên dữ liệu trong giám sát và dự báo xâm nhập mặn phục vụ phát triển nông nghiệp xanh tại một số khu vực ven biển Đồng bằng sông Hồng” được xem là sáng kiến trọng điểm nhằm nâng cao khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu và thúc đẩy phát triển nông nghiệp xanh.

Theo nhóm nghiên cứu, hệ thống sẽ tích hợp nhiều công nghệ hiện đại như mô hình vật lý, trí tuệ nhân tạo gồm Machine Learning và Deep Learning, dữ liệu viễn thám, thiết bị bay không người lái (UAV) cùng mạng lưới cảm biến IoT.

Toàn bộ dữ liệu đa nguồn sẽ được đồng bộ trên nền tảng không gian - thời gian DataCube. Khi kết hợp với mô hình vật lý, AI, viễn thám, IoT và hệ thống WebGIS, nền tảng này sẽ tạo ra bản đồ số phục vụ theo dõi và cảnh báo xâm nhập mặn ở mức gần thời gian thực.

Đây được xem là công cụ quan trọng giúp các địa phương chủ động hơn trong công tác ứng phó, bảo vệ sản xuất nông nghiệp trước những tác động bất lợi từ môi trường.

Cụ thể, hệ thống có khả năng đưa ra cảnh báo sớm nguy cơ xâm nhập mặn từ 1 đến 5 ngày. Khoảng thời gian này giúp người dân chủ động điều chỉnh lịch thời vụ, xây dựng phương án tích trữ và quản lý nguồn nước, qua đó giảm thiểu thiệt hại kinh tế.

Sự phối hợp giữa Quỹ VinFuture và Trường Đại học Khoa học Tự nhiên được kỳ vọng sẽ rút ngắn khoảng cách giữa nghiên cứu và thực tiễn sản xuất. Thay vì chỉ cung cấp số liệu, hệ thống sẽ chuyển hóa dữ liệu thành các khuyến nghị cụ thể, dễ hiểu và có thể áp dụng trực tiếp trên đồng ruộng.

Tiến sĩ Lê Thái Hà, Giám đốc Điều hành Quỹ VinFuture, kỳ vọng dự án không chỉ góp phần nâng cao năng lực giám sát và dự báo xâm nhập mặn mà còn hỗ trợ người dân, cơ quan quản lý trong quá trình ra quyết định, từ đó thúc đẩy phát triển nông nghiệp xanh, bền vững và thích ứng tốt hơn với biến đổi khí hậu.

Dự án dự kiến triển khai trong vòng 2 năm với sự tham gia của nhiều đơn vị trong và ngoài nước như Trường Đại học Thủy lợi, Viện Khoa học Tài nguyên nước, Đại học Công nghệ Nanyang (Singapore) và Đại học Edinburgh (Scotland).

Nhóm nghiên cứu kỳ vọng hệ thống sẽ trở thành “lá chắn số” cho các tỉnh ven biển, giúp người dân chủ động bảo vệ sinh kế trước nguy cơ xâm nhập mặn, đồng thời tạo nền tảng cho quá trình chuyển đổi sang mô hình nông nghiệp xanh và thích ứng bền vững với biến đổi khí hậu.

Theo tinh thần Nghị quyết 57-NQ/TW, việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo không chỉ dừng ở quy mô thí điểm mà đang từng bước mở rộng, gắn chặt với thực tiễn sản xuất và đời sống. AI đang dần trở thành công cụ hỗ trợ trực tiếp cho nông dân, doanh nghiệp và cơ quan quản lý trong quá trình ra quyết định.

Thông qua các nền tảng số, dữ liệu được phân tích và chuyển hóa thành những khuyến nghị cụ thể, dễ tiếp cận trên thiết bị di động, góp phần hình thành hệ sinh thái nông nghiệp số thông minh.

Đây cũng là minh chứng rõ nét cho định hướng đưa khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thâm nhập sâu vào các lĩnh vực kinh tế - xã hội, tạo động lực cho phát triển bền vững trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia đang được thúc đẩy mạnh mẽ.

Việt Nam ứng dụng AI trong cập nhật kịch bản biến đổi khí hậu