Việt Nam hướng tới trở thành trung tâm văn hóa, sáng tạo hàng đầu khu vực

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà vừa ký Quyết định số 1306/QĐ-TTg phê duyệt Chiến lược văn hóa đối ngoại đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Theo Chiến lược, Việt Nam sẽ chủ động và tích cực hội nhập quốc tế trong lĩnh vực văn hóa; đẩy mạnh quảng bá các giá trị văn hóa dân tộc tới bạn bè quốc tế, đồng thời tiếp thu có chọn lọc tinh hoa văn hóa nhân loại nhằm xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

Văn hóa được xác định là nguồn lực quan trọng và sức mạnh mềm của quốc gia, góp phần thúc đẩy phát triển nhanh, bền vững, đồng thời nâng cao vị thế, uy tín và tầm ảnh hưởng của Việt Nam trên trường quốc tế.

Trong giai đoạn 2026-2030, Việt Nam đặt mục tiêu mở rộng và nâng cao hiệu quả hợp tác quốc tế về văn hóa với các quốc gia, vùng lãnh thổ, tổ chức quốc tế, các cơ quan văn hóa, tập đoàn kinh tế và đơn vị hoạt động trong lĩnh vực công nghiệp văn hóa.

Các chương trình hợp tác sẽ tập trung phát huy lợi thế của Việt Nam ở những lĩnh vực như điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn, du lịch văn hóa và bảo tồn, phát huy giá trị di sản.

Đến năm 2030, Việt Nam phấn đấu giành tối thiểu 5 giải thưởng quốc tế uy tín trong các lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật, trọng tâm là âm nhạc, điện ảnh và văn học.

Bên cạnh đó, sẽ hình thành và vận hành ổn định 5 liên hoan nghệ thuật quốc tế mang thương hiệu đặc trưng của các địa phương trọng điểm, từng bước trở thành những điểm hẹn văn hóa tiêu biểu của khu vực.

Chiến lược cũng đặt mục tiêu có thêm ít nhất 5 di sản hoặc danh hiệu được UNESCO và các tổ chức chuyên ngành quốc tế công nhận, ghi danh.

Đồng thời, Việt Nam sẽ xây dựng tối thiểu 10 điểm đến du lịch văn hóa - di sản trở thành thương hiệu quốc gia, có khả năng cạnh tranh và nhận diện trên phạm vi toàn cầu.

Trong giai đoạn này, từ 1 đến 3 Trung tâm Văn hóa Việt Nam ở nước ngoài sẽ được thành lập tại các địa bàn chiến lược nhằm mở rộng không gian quảng bá văn hóa, tăng cường giao lưu và hợp tác quốc tế.

Những mục tiêu trên gắn với yêu cầu nâng cao chất lượng hội nhập quốc tế về văn hóa, phát huy giá trị văn hóa dân tộc để thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa, du lịch văn hóa và các ngành sáng tạo.

Hướng tới trung tâm văn hóa, sáng tạo của khu vực

Theo tầm nhìn đến năm 2045, Việt Nam phấn đấu trở thành một trong những trung tâm văn hóa và sáng tạo hàng đầu khu vực; phát huy mạnh mẽ sức mạnh mềm văn hóa trên nền tảng kinh tế số và xã hội số, đồng thời khẳng định vị thế là quốc gia có truyền thống văn hiến, đủ năng lực tổ chức các sự kiện khu vực và quốc tế, chủ động tham gia định hình xu hướng phát triển văn hóa thế giới trong kỷ nguyên mới.

Về chỉ tiêu cụ thể, Việt Nam đặt mục tiêu giành thêm ít nhất 15 giải thưởng quốc tế uy tín trong các lĩnh vực văn hóa nghệ thuật và công nghiệp văn hóa; đăng cai tổ chức thành công tối thiểu một sự kiện quy mô toàn cầu như World EXPO, EXPO chuyên đề hoặc các sự kiện thể thao, văn hóa tầm cỡ thế giới.

Bên cạnh đó, tiếp tục thành lập thêm ít nhất 5 Trung tâm Văn hóa Việt Nam tại các quốc gia đối tác chiến lược toàn diện theo yêu cầu đối ngoại của Đảng và Nhà nước; có thêm 15 di sản, danh hiệu được UNESCO và các tổ chức quốc tế chuyên ngành công nhận hoặc ghi danh.

Một mục tiêu quan trọng khác là đưa Việt Nam vào nhóm 3 quốc gia dẫn đầu ASEAN và nằm trong Top 30 thế giới về Chỉ số Sức mạnh mềm quốc gia (Soft Power Index).

Xây dựng thương hiệu văn hóa Việt Nam trên phạm vi toàn cầu

Để hiện thực hóa các mục tiêu trên, Chiến lược đề ra nhiều nhóm nhiệm vụ và giải pháp trọng tâm, trong đó chú trọng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ công tác văn hóa đối ngoại cả trong và ngoài nước.

Theo đó, việc bố trí cán bộ kiêm nhiệm phụ trách văn hóa tại các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài sẽ được thực hiện phù hợp với yêu cầu từng địa bàn, bảo đảm chủ trương tinh gọn bộ máy, không phát sinh thêm tổ chức, đầu mối hay biên chế.

Đồng thời, từng bước triển khai chức danh Tham tán hoặc Tùy viên văn hóa tại các cơ quan đại diện ngoại giao ở các nước đối tác chiến lược; ưu tiên triển khai tại các đối tác chiến lược toàn diện đến năm 2030 và mở rộng tới các đối tác chiến lược vào năm 2045.

Chiến lược cũng yêu cầu chủ động quy hoạch, đào tạo và bồi dưỡng đội ngũ cán bộ làm công tác văn hóa đối ngoại ở trung ương và địa phương có kiến thức sâu về văn hóa dân tộc và văn hóa thế giới.

Các chương trình đào tạo sẽ ưu tiên nâng cao năng lực đàm phán, hiểu biết pháp luật quốc tế, sở hữu trí tuệ, kỹ năng tổ chức sự kiện, truyền thông đa phương tiện, quản trị văn hóa trên môi trường số và khả năng ứng dụng các công nghệ hiện đại như trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), thực tế ảo và thực tế tăng cường (VR/AR). Đồng thời, chú trọng xây dựng đội ngũ đủ năng lực làm việc tại các tổ chức văn hóa quốc tế và khu vực.

Đối với lực lượng du học sinh, nghiên cứu sinh, người lao động và chuyên gia trước khi ra nước ngoài học tập, làm việc, Chiến lược yêu cầu tăng cường bồi dưỡng kiến thức về lịch sử, văn hóa dân tộc cùng kỹ năng truyền thông, quảng bá hình ảnh Việt Nam. Song song với đó là đẩy mạnh giáo dục thẩm mỹ, bồi đắp bản lĩnh chính trị và lòng tự hào dân tộc cho thế hệ trẻ nhằm hình thành lớp công dân toàn cầu có khả năng thích ứng với quá trình hội nhập.

Chiến lược cũng nhấn mạnh yêu cầu đổi mới tư duy, nâng tầm hoạt động và đa dạng hóa các phương thức quảng bá, truyền thông thương hiệu văn hóa quốc gia trên phạm vi toàn cầu.

Trong đó, sẽ tiếp tục đầu tư nâng cao chất lượng, đổi mới nội dung và hình thức các hoạt động văn hóa đối ngoại, ngoại giao văn hóa trong khuôn khổ các chuyến thăm của lãnh đạo cấp cao Việt Nam ở nước ngoài cũng như các chuyến thăm Việt Nam của lãnh đạo cấp cao các quốc gia.

Bên cạnh đó, công tác tổ chức Tuần Văn hóa, Ngày Văn hóa Việt Nam ở nước ngoài sẽ được đổi mới theo hướng tăng cường hợp tác với nước sở tại, mở rộng quy mô khán giả và đẩy mạnh truyền thông. Các hoạt động trình diễn, trải nghiệm võ thuật dân tộc, thể thao truyền thống và trò chơi dân gian Việt Nam cũng được khuyến khích lồng ghép để quảng bá bản sắc văn hóa.

Việt Nam đồng thời sẽ tăng cường hiện diện tại các sự kiện văn hóa, nghệ thuật uy tín trên thế giới như triển lãm quốc tế, liên hoan phim, triển lãm mỹ thuật, hội chợ sách và các chương trình giới thiệu văn hóa trong khuôn khổ các sự kiện kinh tế, chính trị quốc tế quan trọng.

Ngoài ra, ngoại giao văn hóa - thể thao sẽ tiếp tục được thúc đẩy thông qua việc đăng cai, tổ chức và tham gia các giải đấu thể thao quốc tế lớn cùng các đại hội thể thao khu vực và châu lục. Đây cũng là kênh quan trọng để quảng bá các môn thể thao, nghệ thuật truyền thống đặc sắc của Việt Nam tới bạn bè quốc tế thông qua các chương trình giao lưu, lễ hội, hội chợ và triển lãm.

Ba "chuyển dịch lớn” về phát triển văn hóa Việt Nam trong giai đoạn mới