Diễn đàn Tổng Biên tập lần thứ 8: Mở rộng không gian phát triển, giữ vững giá trị cốt lõi của báo chí

Chiều 25/9, tại Quảng Ninh, Diễn đàn Tổng Biên tập lần thứ 8 - năm 2026 với chủ đề “Báo chí Cách mạng Việt Nam - Cơ hội trong không gian phát triển mới” chính thức diễn ra, quy tụ hơn 100 đại biểu là lãnh đạo các cơ quan báo chí, cơ quan quản lý, chuyên gia, doanh nghiệp và người làm truyền thông.

Nhận diện không gian phát triển mới của báo chí

Phát biểu khai mạc, ông Nguyễn Đức Lợi, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam, cho rằng báo chí cách mạng Việt Nam đang bước vào một không gian phát triển mới, trong đó công nghệ số, dữ liệu lớn, AI và mạng xã hội làm thay đổi sâu sắc cách thức thông tin được tạo ra, phân phối và tiếp nhận.

Theo ông Nguyễn Đức Lợi, những thay đổi này đồng thời mở ra cơ hội để các cơ quan báo chí đổi mới mô hình tổ chức, phương thức sản xuất, phân phối nội dung và cách tiếp cận công chúng theo hướng nhanh, rộng và đa dạng hơn.

Một trong những thay đổi đáng chú ý là Luật Báo chí số 126/2025/QH15 được Quốc hội thông qua ngày 10/12/2025 và có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, tạo cơ sở pháp lý mới cho hoạt động báo chí trong bối cảnh chuyển đổi số và môi trường truyền thông trên không gian mạng tiếp tục phát triển.

Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam kỳ vọng những trao đổi tại Diễn đàn sẽ giúp các cơ quan báo chí nhận diện rõ hơn cơ hội, tìm kiếm giải pháp có tính thực tiễn, từng bước xây dựng những tòa soạn số hiện đại, trung tâm dữ liệu và tri thức, đồng thời giữ vững vai trò là địa chỉ thông tin tin cậy của công chúng.

Phát biểu chào mừng, ông Vũ Quyết Tiến, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Quảng Ninh, cho biết Quảng Ninh vui mừng khi lần thứ hai được lựa chọn là địa điểm tổ chức Diễn đàn Tổng Biên tập.

Theo ông Vũ Quyết Tiến, đây là dịp để những người đứng đầu các cơ quan báo chí, nhà quản lý và chuyên gia cùng trao đổi về những vấn đề lớn đang đặt ra đối với báo chí, đồng thời giúp địa phương lắng nghe những góc nhìn và kinh nghiệm thực tiễn.

Lãnh đạo thành phố Quảng Ninh cho rằng báo chí có vai trò quan trọng trong hành trình phát triển địa phương, không chỉ lan tỏa hình ảnh, thành tựu và những cách làm mới mà còn phản ánh tâm tư, nguyện vọng của người dân, những bất cập và điểm nghẽn từ cơ sở, qua đó cung cấp thêm thông tin cho công tác lãnh đạo, quản lý.

Diễn đàn gồm 2 phiên thảo luận. Phiên thứ nhất tập trung vào chủ đề “Nhận diện không gian phát triển mới; Nhận diện cơ hội phát triển trong không gian mới của các cơ quan báo chí Việt Nam”. Phiên thứ hai chia sẻ “Kinh nghiệm thực tế của các tòa soạn từ việc khai mở các cơ hội trong không gian phát triển mới”.

Qua các tham luận, một vấn đề được đặt ra khá rõ: chuyển đổi số của báo chí hiện không còn dừng ở việc đưa nội dung lên website hay mở rộng hiện diện trên mạng xã hội. Không gian phát triển mới liên quan đồng thời đến công nghệ, dữ liệu, hạ tầng, sản phẩm, mô hình kinh tế, nguồn nhân lực và mối quan hệ với công chúng.

Trong môi trường thông tin ngày càng dồi dào, tốc độ không còn là yếu tố duy nhất tạo nên sức cạnh tranh. AI có thể hỗ trợ sản xuất nội dung nhanh hơn, xử lý dữ liệu và tự động hóa nhiều công đoạn, nhưng đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn về tính chính xác, khả năng kiểm chứng, chiều sâu và bản sắc của sản phẩm báo chí.

Phát biểu tại Diễn đàn, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân Lê Quốc Minh nhấn mạnh độ tin cậy và khả năng kiểm chứng thông tin là những giá trị quan trọng của báo chí trong bối cảnh AI tạo sinh phát triển mạnh.

Từ thực tế đó, kho dữ liệu và tư liệu mà các cơ quan báo chí tích lũy trong nhiều năm được nhìn nhận không chỉ là tài sản lưu trữ mà còn có thể trở thành nguồn lực để phát triển những sản phẩm mới nếu được số hóa, chuẩn hóa và khai thác phù hợp.

Một nội dung báo chí có thể được phát triển trên nhiều định dạng như bài viết, video, podcast, đồ họa dữ liệu, sản phẩm chuyên đề hoặc hệ thống thông tin phục vụ từng nhóm công chúng. Cách tiếp cận này đặt ra yêu cầu tổ chức lại quy trình sản xuất nội dung, đồng thời xác định rõ giá trị riêng của từng tòa soạn.

Công nghệ là công cụ, niềm tin vẫn là giá trị cốt lõi

Từ những trao đổi tại Diễn đàn, chuyển đổi số được nhìn nhận không đơn thuần là câu chuyện đầu tư thiết bị hay phần mềm. Đằng sau công nghệ là bài toán nhân lực, quy trình sản xuất, quản trị và khả năng biến công cụ thành sản phẩm có giá trị.

Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam Lê Quốc Minh cho biết Hội đang có kế hoạch xây dựng một trung tâm nghiên cứu theo hướng tập hợp những người có chuyên môn và tâm huyết để nghiên cứu các xu hướng mới của báo chí.

Mỗi năm, Hội Nhà báo Việt Nam tổ chức khoảng 100 khóa đào tạo và thời gian tới sẽ hướng mạnh hơn vào nhu cầu thực tế của các tòa soạn, trong đó có AI và công nghệ số.

Đối với việc khai thác nội dung báo chí bởi các nền tảng AI, ông Lê Quốc Minh cho rằng có hai hướng cơ bản: Ngăn chặn việc khai thác hoặc cho phép khai thác đi kèm cơ chế bảo đảm quyền lợi của cơ quan báo chí. Mỗi phương án đều có những ưu điểm và hạn chế nhất định.

Theo ông Lê Quốc Minh, mục tiêu cần hướng tới là tạo ra cơ chế để các nền tảng AI có thể khai thác những nội dung báo chí chính thống nhưng phải có trách nhiệm và cơ chế phù hợp với quyền lợi của các cơ quan báo chí.

Câu chuyện cá nhân hóa nội dung cũng được đánh giá là một xu hướng đáng chú ý. Báo chí trong tương lai có thể không chỉ sắp xếp nội dung theo những chuyên mục truyền thống mà ngày càng có khả năng đưa đến từng nhóm độc giả những thông tin phù hợp với nhu cầu riêng.

Tuy nhiên, trong mọi thay đổi, giá trị cốt lõi của báo chí vẫn là thông tin chính xác, được kiểm chứng và có trách nhiệm với xã hội. Đây cũng là điểm được nhiều đại biểu nhấn mạnh khi bàn về vị trí của báo chí trong môi trường thông tin có sự tham gia ngày càng sâu của AI và các nền tảng số.

Khép lại Diễn đàn Tổng Biên tập lần thứ 8 - năm 2026, những vấn đề được đặt ra cho thấy “không gian phát triển mới” của báo chí không chỉ nằm ở AI, video, podcast hay các nền tảng số. Đó còn là câu chuyện về dữ liệu, nguồn lực tài chính, bản quyền, nhân lực, sản phẩm, công chúng và khả năng liên kết giữa các cơ quan báo chí.

Từ kinh nghiệm của các tòa soạn, có thể thấy mỗi cơ quan có điều kiện, nhiệm vụ và thế mạnh khác nhau. Vì vậy, không có một mô hình duy nhất có thể áp dụng cho tất cả. Điều quan trọng là từng tòa soạn nhận diện được giá trị riêng, lựa chọn công nghệ phù hợp và tìm cách chuyển những nguồn lực sẵn có thành sản phẩm có giá trị đối với công chúng.

Với sự tham gia của các cơ quan quản lý, cơ quan báo chí, Hội Nhà báo địa phương, chuyên gia và doanh nghiệp, Diễn đàn là dịp chia sẻ kinh nghiệm, trao đổi và nhìn nhận những vấn đề đặt ra đối với báo chí trong không gian phát triển mới.

Những trao đổi tại Diễn đàn cho thấy yêu cầu đặt ra với các tòa soạn không chỉ là thích ứng với công nghệ, mà còn phải tìm được cách chuyển hóa công nghệ, dữ liệu và các nguồn lực mới thành giá trị báo chí, đồng thời giữ vững niềm tin của công chúng.

“Mỏ neo thông tin” trên không gian mạng: Vai trò mới của báo chí chính thống