[Góc nhìn tuần qua]: Khí hậu biến đổi thất thường và sức ép lên sức khỏe cộng đồng

Tại Việt Nam, các hình thái thời tiết cực đoan đang diễn biến phức tạp ở cả ba miền. Miền Bắc xuất hiện những đợt rét sâu đan xen với nền nhiệt cao bất thường; miền Trung thường xuyên đối mặt với mưa lớn diện rộng, lũ lụt; trong khi Nam Bộ chịu sức ép từ nắng nóng, triều cường, ngập úng và xâm nhập mặn. Sự thay đổi thất thường về nhiệt độ, lượng mưa và thời điểm xuất hiện các hiện tượng thời tiết cực đoan đang khiến công tác dự báo, ứng phó ngày càng khó khăn.

Đáng lo ngại, phía sau những biến động khí hậu là hàng loạt nguy cơ đối với sức khỏe cộng đồng. Sự thay đổi đột ngột của nhiệt độ, độ ẩm có thể làm gia tăng các bệnh đường hô hấp như viêm họng, viêm phế quản, viêm phổi và cúm mùa. Trẻ nhỏ, người cao tuổi và người mắc bệnh nền là những nhóm dễ bị tổn thương nhất. Đặc biệt, thời điểm giao mùa với sự đan xen giữa nóng, lạnh, nắng và mưa tạo điều kiện bất lợi cho sức khỏe, đồng thời làm phức tạp thêm tình hình dịch bệnh.

Bên cạnh đó, mưa lớn và ngập úng kéo dài tạo ra nhiều khu vực nước đọng, là môi trường thuận lợi cho muỗi sinh sản, làm gia tăng nguy cơ sốt xuất huyết. Tình hình dịch bệnh tại một số địa phương, trong đó có Đà Nẵng, đòi hỏi công tác giám sát và xử lý các ổ dịch phải được triển khai thường xuyên. Sau mưa lũ, nguồn nước ô nhiễm, rác thải tồn đọng và điều kiện vệ sinh suy giảm cũng làm tăng nguy cơ mắc các bệnh đường tiêu hóa, bệnh ngoài da và bệnh truyền nhiễm.

Cần nhìn nhận rằng, biến đổi khí hậu không trực tiếp tạo ra virus hay vi khuẩn gây bệnh, nhưng có thể làm thay đổi điều kiện sinh tồn, mùa lưu hành và phạm vi phân bố của nhiều tác nhân truyền bệnh. Điều đó khiến công tác phòng, chống dịch bệnh trở nên phức tạp hơn, đồng thời gia tăng áp lực lên hệ thống y tế và chi phí chăm sóc sức khỏe của người dân.

Trước thực tế này, ứng phó với biến đổi khí hậu cần chuyển từ tư duy bị động sang chủ động thích ứng. Mỗi người dân cần thường xuyên theo dõi dự báo thời tiết, điều chỉnh sinh hoạt phù hợp, bảo đảm dinh dưỡng, giữ ấm khi trời lạnh và bổ sung đủ nước trong những ngày nắng nóng. Đồng thời, duy trì vệ sinh môi trường, loại bỏ các vật dụng chứa nước đọng, diệt lăng quăng, bọ gậy, sử dụng nguồn nước sạch, ăn chín uống sôi và tiêm chủng đầy đủ.

Ở tầm vĩ mô, cần tăng cường hệ thống cảnh báo sớm, bảo đảm an toàn nguồn nước, cải thiện vệ sinh môi trường, phát triển không gian xanh và nâng cao năng lực ứng phó của hệ thống y tế. Các chính sách giảm phát thải, sử dụng năng lượng sạch và bảo vệ môi trường cũng cần được gắn kết chặt chẽ với mục tiêu bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Biến đổi khí hậu có thể bắt đầu từ những thay đổi trong tự nhiên, nhưng hệ lụy lại hiện diện trong từng mái nhà và sức khỏe của mỗi con người. Vì vậy, thích ứng với khí hậu không chỉ là ứng phó với thiên tai mà còn là chủ động phòng bệnh, bảo vệ môi trường sống và nâng cao khả năng chống chịu của cộng đồng. Suy cho cùng, bảo vệ sức khỏe con người phải là một trong những mục tiêu trọng tâm của mọi nỗ lực ứng phó với biến đổi khí hậu.

[Góc nhìn tuần qua]: Tăng trưởng hai con số - Bài toán phát triển “xanh và bền vững”