Loài chim bay liền 11.000km đối diện nguy cơ suy giảm nghiêm trọng

Trong nỗ lực theo đuổi “mùa Hè bất tận”, nhiều loài chim di cư ven biển mỗi năm thực hiện hành trình kéo dài hàng chục nghìn km từ Bắc Cực đến Nam Mỹ rồi quay trở lại. Tuy nhiên, hành trình tưởng chừng kỳ diệu này đang ngày càng trở nên nguy hiểm, đe dọa trực tiếp đến sự sống của chính chúng.

Tiêu biểu là loài choắt Hudson (Hudsonian Godwit, tên khoa học Limosa haemastica) - một trong những loài chim di cư bền bỉ nhất thế giới. Đáng lo ngại, quần thể của loài này đã sụt giảm tới 95% trong vòng 40 năm qua, do sự cộng hưởng phức tạp của những thay đổi môi trường tại nhiều quốc gia dọc theo tuyến di cư.

Loài chim này cũng là một trong 42 loài được đề xuất đưa vào danh mục bảo vệ quốc tế tại Hội nghị các bên tham gia Công ước về bảo tồn các loài động vật di cư (CMS), dự kiến khai mạc tại Brazil ngày 23/3. Nhiều loài khác như cú tuyết, linh cẩu vằn hay cá mập đầu búa cũng đang đứng trước nguy cơ tuyệt chủng và cần sự phối hợp bảo tồn xuyên biên giới.

Theo ông Nathan Senner - nhà sinh thái học, giáo sư điểu học tại Đại học Massachusetts Amherst các loài chim di cư đang suy giảm “nhanh chóng và đáng báo động”. Sau hơn 20 năm nghiên cứu, ông cho biết choắt Hudson có thể bay liên tục tới 11.000km không nghỉ, trong tổng hành trình khoảng 30.000km mỗi năm từ Bắc Cực đến vùng Patagonia (Nam Mỹ).

Để hoàn thành hành trình khắc nghiệt này, chúng phụ thuộc vào nguồn thức ăn dồi dào và ổn định tại các điểm dừng chân. Tuy nhiên, sự ổn định đó đang bị phá vỡ. Tại Bắc Cực, biến đổi khí hậu làm thay đổi thời điểm mùa xuân, gây “lệch pha” giữa lúc chim non nở và thời kỳ côn trùng nguồn thức ăn chính phát triển mạnh nhất.

Các nghiên cứu cũng ghi nhận sự thay đổi bất thường trong hành vi di cư khi loài này hiện khởi hành muộn hơn khoảng 6 ngày so với một thập kỷ trước, cho thấy các tín hiệu sinh học tự nhiên đang bị xáo trộn.

Không chỉ chịu tác động từ khí hậu, môi trường sống của choắt Hudson còn bị thu hẹp do hoạt động của con người. Tại miền Nam Chile, sự phát triển của các trang trại nuôi cá hồi và hàu đã làm biến đổi các bãi bồi ven biển - nơi chim kiếm ăn. Trong khi đó, tại Mỹ, thay đổi trong canh tác nông nghiệp khiến các vùng đất ngập nước nông ngày càng khan hiếm, buộc chim phải mất nhiều thời gian hơn để tìm nơi dừng chân và tích trữ năng lượng.

Các chuyên gia nhận định khả năng thích nghi của các loài di cư đang bị đẩy đến giới hạn khi phải đối mặt đồng thời với nhiều áp lực. Đây cũng là một trong những nội dung trọng tâm sẽ được thảo luận tại hội nghị CMS diễn ra tại vùng Pantanal (Brazil), khu vực giàu đa dạng sinh học.

Theo một báo cáo mới, hiện có tới 49% các loài trong danh mục CMS đang suy giảm số lượng, tăng so với mức 44% của hai năm trước. Đặc biệt, khoảng 97% các loài cá di cư trong danh sách này đang đối mặt nguy cơ tuyệt chủng.

Các chuyên gia nhấn mạnh, các loài di cư đóng vai trò thiết yếu trong duy trì cân bằng hệ sinh thái, từ thụ phấn, kiểm soát dịch hại đến vận chuyển chất dinh dưỡng. Do đó, việc bảo vệ các loài này không chỉ là nhiệm vụ bảo tồn đa dạng sinh học mà còn là yếu tố then chốt để bảo đảm phát triển bền vững trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng gia tăng.

Ứng dụng công nghệ giám sát hơn 7.300 ha rừng ở Vườn quốc gia Tràm Chim