Mỗi lá phiếu – trách nhiệm công dân với Tổ quốc

Khẳng định quyền làm chủ của nhân dân

Ngày 5/1/1946, Báo Cứu quốc đăng toàn văn Lời kêu gọi quốc dân đi bỏ phiếu của Chủ tịch Hồ Chí Minh trước ngày Tổng tuyển cử đầu tiên của nước Việt Nam độc lập. Trong lời kêu gọi, Người khẳng định đây là “ngày vui sướng của đồng bào ta”, bởi lần đầu tiên trong lịch sử, nhân dân Việt Nam được thực hiện quyền dân chủ thông qua việc trực tiếp bầu ra những đại biểu đại diện cho mình.

Chủ tịch Hồ Chí Minh nhấn mạnh ý nghĩa đặc biệt của lá phiếu khi khẳng định: “Về mặt chính trị, thì nhân dân dùng lá phiếu mà chống với quân địch. Một lá phiếu cũng có sức lực như một viên đạn”. Qua đó, Người khẳng định sức mạnh của quyền dân chủ và vai trò quyết định của nhân dân trong việc xây dựng chính quyền của mình.

Tinh thần đó được thể chế hóa trong Hiến pháp năm 2013 khi quy định công dân đủ 18 tuổi trở lên có quyền bầu cử và đủ 21 tuổi trở lên có quyền ứng cử vào Quốc hội và Hội đồng nhân dân. Đây là những quyền chính trị cơ bản, thể hiện quyền làm chủ của nhân dân đối với bộ máy nhà nước.

Để bảo đảm quyền này được thực hiện đầy đủ, pháp luật quy định chặt chẽ việc lập và quản lý danh sách cử tri. Theo đó, mọi công dân đủ điều kiện đều được ghi tên vào danh sách cử tri và được phát thẻ cử tri, trừ những trường hợp bị pháp luật tước quyền bầu cử. Mỗi cử tri chỉ được ghi tên vào một danh sách tại nơi thường trú hoặc tạm trú, nhằm bảo đảm nguyên tắc bình đẳng trong bầu cử.

Pháp luật cũng quy định nhiều trường hợp đặc thù vẫn được bảo đảm quyền bầu cử, như quân nhân trong các đơn vị vũ trang, người tạm trú, công dân từ nước ngoài trở về trước thời điểm bỏ phiếu, hoặc người đang bị tạm giữ, tạm giam. Những quy định này thể hiện sự tôn trọng và bảo đảm quyền dân chủ của công dân.

Lá phiếu – “viên gạch” xây dựng nền dân chủ

Hiến pháp năm 2013 và Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân xác định rõ các nguyên tắc cơ bản của bầu cử gồm: phổ thông, bình đẳng, trực tiếp và bỏ phiếu kín. Theo đó, mọi công dân đủ điều kiện đều có quyền tham gia bầu cử; mỗi lá phiếu có giá trị ngang nhau; cử tri trực tiếp lựa chọn đại biểu; và ý chí của người bỏ phiếu được bảo đảm bí mật.

Pháp luật cũng quy định cử tri phải trực tiếp thực hiện quyền bầu cử của mình và không được nhờ người khác bỏ phiếu thay. Trong trường hợp không thể tự viết phiếu bầu, cử tri có thể nhờ người khác viết hộ theo ý mình, nhưng vẫn phải tự tay bỏ phiếu vào hòm phiếu và người viết hộ phải giữ bí mật nội dung phiếu bầu.

Để bảo đảm mọi công dân đều có điều kiện thực hiện quyền bầu cử, việc tổ chức bỏ phiếu được thực hiện linh hoạt trong những trường hợp đặc biệt. Đối với cử tri già yếu, ốm đau hoặc khuyết tật không thể đến phòng bỏ phiếu, tổ bầu cử có thể mang hòm phiếu phụ đến tận nơi để cử tri thực hiện quyền của mình.

Những quy định chặt chẽ đó nhằm bảo đảm mỗi lá phiếu thực sự phản ánh ý chí của cử tri và góp phần để cuộc bầu cử diễn ra dân chủ, đúng pháp luật. Thông qua lá phiếu, nhân dân lựa chọn những đại biểu xứng đáng tham gia các cơ quan quyền lực nhà nước, đại diện cho ý chí và nguyện vọng của mình.

Trong bối cảnh đất nước tiếp tục đổi mới và hội nhập sâu rộng, việc bầu ra những đại biểu có năng lực, trách nhiệm và tâm huyết càng có ý nghĩa quan trọng. Mỗi lá phiếu vì thế không chỉ là quyền lợi mà còn là sự gửi gắm niềm tin của nhân dân đối với tương lai đất nước.

Nhìn lại lời kêu gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh cách đây gần 80 năm, thông điệp vẫn vẹn nguyên giá trị: Đi bầu cử là niềm vui, là trách nhiệm và cũng là biểu hiện sinh động nhất của quyền làm chủ của nhân dân. Mỗi lá phiếu của cử tri chính là một “viên gạch” góp phần xây dựng nền dân chủ và củng cố một Nhà nước của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân.

Quy trình bầu cử đại biểu Quốc hội và HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031