Năm 2026 tiềm ẩn nguy cơ xuất hiện siêu bão và mưa cực đoan do ENSO chuyển pha

Theo ông Mai Văn Khiêm, Giám đốc Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, hoạt động của bão và áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông trong năm 2026 có khả năng ở mức tương đương hoặc thấp hơn trung bình nhiều năm.

Cụ thể, trong giai đoạn từ tháng 4 đến tháng 7/2026, số lượng bão và áp thấp nhiệt đới dự báo xấp xỉ trung bình. Từ tháng 8 đến tháng 12/2026, số lượng này có xu hướng giảm, thấp hơn mức trung bình nhiều năm (khoảng 9,6 cơn trên Biển Đông, trong đó khoảng 3,8 cơn ảnh hưởng trực tiếp đến đất liền).

Về khu vực ảnh hưởng, từ tháng 6 đến tháng 9/2026, bão có xu hướng tác động nhiều hơn đến khu vực Bắc Bộ. Sau đó, từ khoảng tháng 9 đến cuối năm, vùng ảnh hưởng chính có thể dịch chuyển dần xuống khu vực Trung Bộ và phía Nam.

Tuy nhiên, theo ông Mai Văn Khiêm, trong bối cảnh biến đổi khí hậu hiện nay, quỹ đạo và thời điểm xuất hiện của bão ngày càng khó xác định chính xác, thậm chí có thể xuất hiện những diễn biến bất thường. Đặc biệt, khi ENSO chuyển pha và có xu hướng nghiêng sang pha nóng, khả năng bão mạnh lên nhanh và gây mưa lớn sẽ gia tăng.

“Dù số lượng bão không nhiều, nguy cơ xuất hiện bão mạnh kèm theo mưa lớn, gây ngập lụt, lũ quét và sạt lở đất vẫn cần được đặc biệt lưu ý”, ông Khiêm nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, trong năm 2026, số đợt mưa lớn diện rộng trên cả nước được dự báo ở mức tương đương hoặc thấp hơn trung bình nhiều năm. Các đợt mưa này có thể bắt đầu từ tháng 6 tại khu vực Bắc Bộ, sau đó lan dần xuống phía Nam và kết thúc vào khoảng tháng 11 tại Trung Bộ.

Trong khi đó, từ tháng 4 đến tháng 7/2026, nguy cơ khô hạn và thiếu nước cục bộ có thể xảy ra tại những khu vực ngoài phạm vi cấp nước của các công trình thủy lợi, đặc biệt ở các tỉnh Gia Lai, Đắk Lắk và Lâm Đồng.

Hiện tại, ENSO đang ở trạng thái La Nina với nhiệt độ mặt nước biển khu vực trung tâm Thái Bình Dương thấp hơn trung bình khoảng 0,5°C. Tuy nhiên, trong vòng ba tháng tới, hiện tượng này được dự báo sẽ chuyển sang trạng thái trung tính với xác suất từ 80–90%. Sau đó, khả năng chuyển sang El Niño sẽ tăng dần, rõ nét hơn vào cuối năm 2026 và đầu năm 2027.

Các chuyên gia nhận định, giai đoạn ENSO chuyển pha thường đi kèm với những biến động mạnh của thời tiết, khiến việc dự báo trở nên khó khăn hơn. Khi chuyển sang pha nóng, sự thay đổi trong hoàn lưu khí quyển sẽ tác động đến lượng mưa, bão và nhiệt độ tại khu vực Đông Nam Á.

Trong bối cảnh này, nửa cuối năm 2026, lượng mưa và số lượng bão tại khu vực, đặc biệt là phía Nam Việt Nam, có xu hướng thấp hơn trung bình. Ngược lại, nhiệt độ có thể tăng cao hơn, dẫn đến tình trạng nắng nóng xuất hiện nhiều hơn và gay gắt hơn so với năm trước.

Đáng chú ý, thiên tai ngày càng mang tính cực đoan và khó lường. Ngay cả khi tổng lượng mưa hay số lượng bão không tăng, vẫn có thể xuất hiện các hiện tượng nguy hiểm như nắng nóng kéo dài, mưa lớn cục bộ với cường suất cao, dông lốc, sét hoặc mưa đá, nhất là trong các giai đoạn chuyển mùa từ tháng 3 đến tháng 5 và từ tháng 9 đến tháng 10. Những hiện tượng này thường xảy ra trong thời gian ngắn nhưng có thể gây thiệt hại lớn nếu không được cảnh báo và ứng phó kịp thời.

Tăng cường giải pháp tổng thể phòng chống ngập lụt và cảnh báo sớm thiên tai