Những ngày này, người dân trồng hoa ở làng hoa Nghi Liên, TP. Vinh (Nghệ An) đứng ngồi không yên khi hàng vạn cây hoa phục vụ ngày Tết chết rũ do ngập úng, thiệt hại hàng trăm triệu đồng.
Đợt mưa lớn tháng 11 vừa qua khiến hàng chục hecta trồng hoa của làng hoa Nghi Liên hầu hết bị mất trắng do hoa trồng ngoài đồng, bị ngập úng.
Ngồi nhổ bỏ hơn 2 hecta hoa cúc ngoài cánh đồng, chị Trần Thị Thanh Tâm (xóm Hồng Liên, xã Nghi Liên) buồn rầu nói: "Vốn liếng cả nhà dồn vào vựa hoa Tết này giờ coi như mất hết khi hàng vạn cây hoa cúc chết rũ do đợt mưa lũ vừa qua. Ước tính cả gia đình thiệt hại hơn 50 triệu đồng".
"Nhà tôi mất trắng toàn bộ số hoa trồng ở ngoài đồng. Nhà nào trồng hoa ở vườn thì còn cứu vãn được một ít nhưng không ăn thua" – chị Tâm xót xa kể.
Cũng là dân trồng hoa nhưng gia đình chị Nguyễn Thị Nga ở xóm Hồng Liên may mắn hơn bởi hơn 1 vạn cây cúc trồng ở vườn nhà nên chỉ thiệt hại gần 1 nửa. Số hoa còn sống, gia đình chị Nga mong gần Tết bán được giá, hy vọng bù đắp được số vốn bỏ ra.
“Dù chỉ còn lại gần nửa cây hoa nhưng nhà tôi như vậy cũng làm may mắn lắm rồi khi mà hầu hết người trong làng đều thiệt hại nhiều. Có nhà mất trắng, có nhà thiệt hại hơn 80%”, chị Nga chia sẻ.
Không chỉ các gia đình làng trồng hoa xóm Hồng Liên mà ở làng hoa xóm Trung Liên (Nghi Liên) cũng bị thiệt hại nặng nề.
Gia đình anh Nguyễn Đình Đông (ở xóm Trung Liên, xã Nghi Liên) trồng 2 vạn gốc cúc đại đóa phục vụ Tết cũng bị mất trắng khi mưa lớn gây ngập úng không thể cứu vãn. "Cúc trồng từ cuối tháng 9, đầu tháng 10 đến cuối tháng 12 là có thể cắt bán nhưng giờ mất trắng. Trồng lại thì cũng không thể kịp để bán Tết. Gia đình năm nay coi như mất Tết".
Nhiều chuyên gia cho rằng diễn biến bất thường của thời tiết đã ảnh hưởng ít nhiều đến thị trường hoa Tết, cộng với biến động giá cả khá lớn nên dự báo các loại hoa, cây cảnh dịp Tết sẽ tăng giá.
TS Nguyễn Văn Tỉnh (Viện Nghiên cứu Rau quả) nhận định do công lao động và các vật tư sản xuất tăng nên giá hoa cao cấp (lily, tulip, lan hồ điệp) sẽ tăng từ 10 - 15% so với năm trước. Theo TS Tỉnh, riêng với dòng hoa lan hồ điệp, nhu cầu tiêu dùng nước ta hiện cần khoảng 9 triệu giò hoa, tuy nhiên nguồn sản xuất trong nước chỉ đáp ứng được khoảng 30% nhu cầu, còn lại phải nhập từ Trung Quốc.
"Hiện nay, Trung Quốc vẫn đang kiểm soát khá gắt gao dịch COVID-19, vì vậy nguồn nhập lan hồ điệp từ Trung Quốc về sẽ gặp khó khăn. Mặt khác người tiêu dùng nước ta rất chuộng lan hồ điệp trồng trong nước, vì thời gian chơi hoa được lâu hơn (gần 3 tháng). Hoa lan hồ điệp Trung Quốc đẹp hơn nhưng độ bền kém hơn nhiều, những nụ hoa gần ngọn cành thường bị mù (không nở), nên các loại lan hồ điệp nội địa dịp Tết năm nay khả năng tăng giá mạnh là điều khó tránh", TS Tỉnh nhận định.
Nhà vườn Hoàng Anh (xã Phụng Công, Văn Giang, Hưng Yên) đánh giá, nhìn chung các cây cảnh truyền thống như trà hoa cảnh, mộc hương và những cây cảnh ngắn ngày sản xuất tại địa phương như thược dược, đồng tiền, trầu bà, dạ yến thảo, dạ minh châu... năm nay đều đứng giá. Nghĩa là năm nay, lợi nhuận trồng các cây này đang giảm, vì hầu hết các vật tư cho sản xuất đều tăng rất cao, từ 50 - 100%.
"Có thể là cây cảnh ngắn ngày, chơi trong thời gian ngắn nên người tiêu dùng chờ giáp Tết mới mua cho đẹp. Còn các cây cảnh lưu niên truyền thống, giá khá cao, chưa thiết yếu, người chơi không mua năm nay thì mua năm khác cũng không thiếu", Nhà vườn Hoàng Anh nhận định.
Riêng tại Nhà vườn Trúc Linh ở xã Phụng Công (Văn Giang, Hưng Yên) hiện cơ bản nhập các cây cảnh (ngọc ngân, son môi, hồng phụng, trúc bách hợp...) từ các tỉnh phía Nam, có màu hoa, sắc lá mới lạ nên số lượng bán ra được khá hơn, giá cũng cao hơn 10 - 15% so với tháng kế trước.
Mặt hàng hoa cúc được các nhà vườn dự báo sẽ tăng giá ít nhiều, phần vì hoa cúc được coi là hoa hiếu, những ngày cuối năm hay có các việc hiếu như chạp họ, tuần, rằm, tảo mộ... đều cần. Đặc biệt do tập quán tín tâm nên ngày Tết mọi gia đình không thể thiếu mấy bông hoa cúc trên ban thờ tổ tiên. Cùng với giá thành sản xuất cao, nên thị trường hoa cúc năm nay dự báo có thể sẽ tăng giá từ 30 - 50%.
Theo PGS.TS Đặng Văn Đông, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu rau, quả (Viện Khoa học nông nghiệp Việt Nam), ngay từ thời điểm này, người chơi hoa đã có thể mua lan về trưng bày hoặc làm quà tặng, chơi đến Tết chậu lan vẫn tươi, đẹp nếu biết cách chăm sóc.
TS Đặng Văn Đông cho rằng, riêng đối với hoa lan, hoàn toàn có thể mua sớm trước Tết do hoa tươi rất lâu. Một lưu ý khi mua những loại hoa này là không mua hoa nhập khẩu, chỉ nên chọn mua hoa trong nước. Hoa nhập khẩu thường rất mau tàn, không bền như hoa trồng trong nước. Tốt nhất là nên chọn mua của các cơ sở ươm trồng trong nước, không nên vì ham rẻ, ham đồ ngoại hay ham hoa lạ mà mua hoa nhập khẩu, trừ khi biết rõ chắc chắn về nguồn gốc. Hoa nhập khẩu có thể đẹp lúc ban đầu, nhưng sẽ rất nhanh tàn.
Theo nhận định của các nhà vườn, các loại hoa đào phục vụ tầng lớp bình dân năm nay giá có thể sẽ ít biến động, vì hầu hết các tỉnh/thành ở miền Bắc đều có cơ sở trồng đào cho tiêu dùng tại chỗ và phụ cận. Tuy nhiên, những dòng đào cổ thụ, đào cảnh đẹp, lạ vẫn sẽ được giá cao, bởi người mua dòng hoa này đều thuộc tầng lớp có thu nhập cao.
PGS.TS Đặng Văn Đông cho rằng, việc nhập khẩu hoa từ Trung Quốc khó khăn song nhiều chủng loại hoa mới đã được trồng thành công ở Việt Nam như lan hồ điệp, đồng tiền lùn, dạ yến thao, cát tường… Nếu như trước đây những loại hoa này chủ yếu phải nhập khẩu thì nay đã được trồng trong nước, với chủng loại mẫu mã, màu sắc rất phong phú. Dự áo xu hướng tiêu dùng năm nay, những loại hoa này sẽ chiếm lĩnh thị tường do có giá thành vừa phải, hình thức đẹp. Các loại hoa, cây cảnh truyền thống như đào, quất sẽ bị các loại hoa mới này cạnh tranh đáng kể.
PGS.TS Đặng văn Đông khuyến cáo, tùy ý thích mỗi người mà chọn loại cây khác nhau. Người tiêu dùng khi mua các loại hoa mới thì nên hỏi kỹ người bán về cách chăm sóc cây như thế nào. Có cây ưa nắng, có cây ưa nước, có cây ưa khô hạn… từ đó có cách chăm sóc cây phù hợp, không làm cho cây chết hoặc héo úa, hạn chế xui xẻo của năm mới.