Siết chặt quản lý an toàn thực phẩm từ tiền kiểm đến hậu kiểm

Ngày 2/2, Bộ Y tế chủ trì cuộc họp phổ biến hai văn bản quan trọng nêu trên liên quan đến công bố, đăng ký sản phẩm thực phẩm và hướng dẫn thi hành Luật An toàn thực phẩm.

Tại cuộc họp, TS Chu Quốc Thịnh, Quyền Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) nhấn mạnh, bên cạnh cải cách thủ tục hành chính, các quy định mới tăng cường quản lý toàn diện từ khâu tiền kiểm đến hậu kiểm.

Theo Cục An toàn thực phẩm, thời gian qua đã xảy ra nhiều vụ việc vi phạm nghiêm trọng, trong đó có tình trạng doanh nghiệp lợi dụng những bất cập của Nghị định 15/2018/NĐ-CP để sản xuất, kinh doanh thực phẩm giả, sữa giả. Vì vậy, các văn bản mới được xây dựng theo hướng siết chặt quản lý, bảo đảm kiểm soát toàn diện từ khâu sản xuất đến khi sản phẩm được lưu thông trên thị trường, kết hợp đồng thời cả tiền kiểm và hậu kiểm.

Tổ chức, cá nhân chịu trách nhiệm toàn diện về hồ sơ và chất lượng sản phẩm

Ở khâu sản xuất, quy định mới bắt buộc các cơ sở sản xuất thực phẩm dinh dưỡng y học, thực phẩm dùng cho chế độ ăn đặc biệt, thực phẩm bổ sung và sản phẩm dinh dưỡng dành cho trẻ đến 36 tháng tuổi phải áp dụng một trong các hệ thống quản lý chất lượng như HACCP, ISO 22000, IFS, BRC, FSSC 22000 hoặc chứng nhận tương đương, hoặc Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm đạt yêu cầu thực hành sản xuất tốt (GMP).

Để ngăn chặn tình trạng doanh nghiệp thương mại không có ràng buộc rõ ràng với cơ sở sản xuất nhưng vẫn đứng tên công bố sản phẩm, chỉ sản xuất một lô hàng rồi ngừng hoạt động nhưng tiếp tục quảng cáo, phóng đại công dụng sản phẩm, Nghị quyết mới quy định: cơ sở sản xuất phải đứng tên công bố sản phẩm, công bố tiêu chuẩn chất lượng áp dụng và công bố hợp quy.

Theo đó, tổ chức, cá nhân được quyền sản xuất, kinh doanh sản phẩm và chịu trách nhiệm hoàn toàn về tính pháp lý của hồ sơ cũng như chất lượng, an toàn của sản phẩm đã công bố.

Đối với khâu tiền kiểm trước khi sản phẩm lưu thông trên thị trường, quy định mới tăng cường quản lý việc công bố tiêu chuẩn áp dụng (trước đây là tự công bố). Theo đó, tổ chức, cá nhân phải công bố tiêu chuẩn áp dụng đối với thực phẩm đã qua chế biến bao gói sẵn; phụ gia thực phẩm; chất hỗ trợ chế biến; bao bì, dụng cụ tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm chưa có quy chuẩn kỹ thuật đầy đủ; vi chất dinh dưỡng và thực phẩm bổ sung chỉ chứa vitamin, khoáng chất mà không công bố khuyến cáo về sức khỏe.

Phiếu kết quả kiểm nghiệm sản phẩm phải bao gồm cả chỉ tiêu an toàn và chỉ tiêu chất lượng.

Đối với các sản phẩm đã tự công bố trước thời điểm Nghị định có hiệu lực (26/1/2026), tổ chức, cá nhân phải hoàn thành việc công bố tiêu chuẩn áp dụng theo quy định mới trong thời hạn 12 tháng. Quá thời hạn này, hồ sơ sẽ không còn giá trị pháp lý.

Trong thời hạn 15 ngày kể từ khi tiếp nhận hồ sơ công bố tiêu chuẩn áp dụng, nếu không có ý kiến bằng văn bản, cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền sẽ đăng tải hồ sơ trên cổng thông tin điện tử hoặc hệ thống dịch vụ công trực tuyến. Khi đó, tổ chức, cá nhân được quyền sản xuất, kinh doanh và chịu trách nhiệm hoàn toàn về hồ sơ cũng như chất lượng, an toàn sản phẩm.

Kiểm soát chặt thực phẩm chức năng và hoạt động quảng cáo

Nhằm ngăn ngừa tình trạng thực phẩm giả, đặc biệt là nhóm thực phẩm chức năng – loại sản phẩm có tính chất kỹ thuật phức tạp, tương tự dạng bào chế đường uống của dược phẩm – và học tập kinh nghiệm quản lý của các quốc gia như Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, Hoa Kỳ, Nghị quyết mới đã bổ sung các thành phần hồ sơ đối với nhóm sản phẩm phải đăng ký bản công bố theo hướng chặt chẽ hơn.

Quy định mới yêu cầu kiểm soát đầy đủ thành phần, tiêu chuẩn an toàn và chất lượng sản phẩm, quy trình sản xuất, vật liệu bao bì tiếp xúc trực tiếp với sản phẩm, cũng như tính năng, công dụng sản phẩm từ giai đoạn nghiên cứu phát triển đến khi sản phẩm được đưa ra thị trường.

Trong thời hạn 90 ngày kể từ khi nhận đủ hồ sơ đăng ký bản công bố sản phẩm, cơ quan tiếp nhận có trách nhiệm thẩm định và cấp Giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố hoặc yêu cầu sửa đổi, bổ sung. Trong quá trình thẩm định, các tiểu ban chuyên môn hoặc Hội đồng tư vấn có thể được thành lập để bảo đảm tính khách quan, khoa học.

Đối với các hồ sơ đã nộp hoặc các sản phẩm đã được cấp Giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố trước thời điểm Nghị quyết có hiệu lực, tổ chức, cá nhân phải hoàn thiện lại hồ sơ theo quy định mới trong thời hạn 24 tháng kể từ ngày Nghị quyết có hiệu lực.

Quy định mới cũng bổ sung nhiều nội dung nhằm tăng cường quản lý hoạt động quảng cáo thực phẩm, đặc biệt trên sàn thương mại điện tử và nền tảng mạng xã hội. Theo đó, thông tin bản đăng ký công bố sản phẩm, hồ sơ công bố chất lượng và hồ sơ quảng cáo được cơ quan có thẩm quyền xác nhận phải được công khai trên các nền tảng này.

Đồng thời, cơ quan quản lý tăng cường giám sát đơn vị phát hành quảng cáo, người chuyển tải quảng cáo, người nổi tiếng và người có ảnh hưởng. Các đối tượng tham gia quảng cáo thực phẩm phải công khai rõ ràng mối quan hệ tài trợ khi thực hiện quảng cáo.

Về hậu kiểm, quy định mới tăng cường hoạt động giám sát chất lượng và an toàn sản phẩm trên thị trường thông qua kiểm tra theo kế hoạch và kiểm tra đột xuất.

Trong vòng 30 ngày kể từ khi cấp Giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố sản phẩm, cơ quan tiếp nhận hồ sơ có trách nhiệm cung cấp phương pháp kiểm nghiệm các chỉ tiêu an toàn và chất lượng cho các cơ sở kiểm nghiệm được chỉ định, phục vụ việc lấy mẫu giám sát thị trường.

Các Bộ: Y tế, Nông nghiệp và Môi trường, Công Thương, Khoa học và Công nghệ cùng UBND các tỉnh, thành phố có trách nhiệm rà soát, cập nhật và sửa đổi kịp thời các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, quy chuẩn kỹ thuật địa phương và tiêu chuẩn quốc gia trong lĩnh vực an toàn thực phẩm, tạo cơ sở xây dựng hệ thống tiêu chuẩn chung, đặc biệt đối với thực phẩm chức năng.

Quy định mới cũng bổ sung các biện pháp xử lý như thu hồi Giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố sản phẩm, gỡ bỏ thông tin sản phẩm trên cổng thông tin điện tử của cơ quan quản lý nhà nước; tạm dừng tiếp nhận và giải quyết hồ sơ đăng ký bản công bố; thu hồi Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm và Giấy xác nhận nội dung quảng cáo.

Hoa Kỳ ưu tiên lựa chọn Việt Nam trong chương trình hợp tác nông nghiệp, an toàn thực phẩm giai đoạn 2026 - 2030