TP.HCM: Tăng cường hướng dẫn, chấn chỉnh việc thực hiện quyền tác giả, quyền liên quan

Theo Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM, hoạt động văn hóa, nghệ thuật trên địa bàn thành phố thời gian qua tiếp tục phát triển sôi động, góp phần nâng cao đời sống tinh thần của người dân và thúc đẩy các ngành công nghiệp văn hóa.

Tuy nhiên, một số vụ việc có dấu hiệu xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan trong hoạt động biểu diễn nghệ thuật, môi trường số và khai thác sản phẩm văn hóa đã phát sinh và được cơ quan có thẩm quyền xem xét, xử lý theo quy định.

Trước tình hình này, Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM đề nghị các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật chủ động nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể quyền, góp phần xây dựng môi trường văn hóa chuyên nghiệp, lành mạnh và tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ.

Không sử dụng tác phẩm khi chưa được phép

Theo hướng dẫn của Sở Văn hóa và Thể thao, các tổ chức, cá nhân cần chủ động rà soát, bảo đảm đầy đủ căn cứ pháp lý liên quan đến quyền tác giả, quyền liên quan khi tổ chức các hoạt động văn hóa, nghệ thuật; khai thác, sử dụng tác phẩm, cuộc biểu diễn, bản ghi âm, ghi hình và chương trình phát sóng.

Việc sử dụng các sản phẩm này phải được thỏa thuận, xin phép và thanh toán tiền bản quyền cho chủ sở hữu quyền, tổ chức quản lý tập thể quyền tác giả, quyền liên quan hoặc tổ chức, cá nhân được ủy quyền theo quy định.

Sở lưu ý không sử dụng tác phẩm, cuộc biểu diễn, bản ghi âm, ghi hình, chương trình phát sóng khi chưa được chủ thể quyền cho phép hoặc chưa hoàn thành các nghĩa vụ tài chính liên quan. Trường hợp thuộc giới hạn, ngoại lệ quyền tác giả, quyền liên quan thì phải thực hiện đúng quy định của Luật Sở hữu trí tuệ và các văn bản hướng dẫn.

Đối với các cơ sở kinh doanh karaoke, vũ trường, Sở yêu cầu chỉ sử dụng tác phẩm âm nhạc, bản ghi âm, ghi hình có nguồn gốc hợp pháp; không sử dụng phần mềm, kho dữ liệu bài hát hoặc thiết bị lưu trữ có nội dung vi phạm quyền tác giả, quyền liên quan. Các cơ sở cũng phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ đối với chủ thể quyền khi khai thác tác phẩm, bản ghi âm, ghi hình phục vụ hoạt động kinh doanh.

Trong lĩnh vực mỹ thuật, nhiếp ảnh và triển lãm, các tổ chức, cá nhân phải tôn trọng quyền tác giả, trong đó có quyền nhân thân của tác giả; không tự ý sao chép, sửa đổi, cắt xén, xuyên tạc hoặc công bố tác phẩm.

Việc sử dụng, sao chép, trưng bày, mua bán, chuyển nhượng tác phẩm mỹ thuật, nhiếp ảnh hoặc hiện vật trong triển lãm phải tuân thủ quy định về sở hữu trí tuệ, bảo đảm quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng hợp pháp của tác giả, chủ sở hữu và chịu trách nhiệm pháp lý đối với hành vi xâm phạm.

Lưu ý quyền tác giả trên môi trường số

Đối với hoạt động trên môi trường số, Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM yêu cầu các tổ chức, cá nhân không ghi âm, ghi hình, đăng tải, phát tán, sao chép hoặc chia sẻ tác phẩm, bản ghi âm, ghi hình khi chưa được chủ thể quyền đồng ý hoặc không thuộc trường hợp được pháp luật cho phép.

Các trang thông tin điện tử, mạng xã hội, nền tảng số và dịch vụ thông tin trên mạng cũng phải tuân thủ đầy đủ quy định về sở hữu trí tuệ.

Đáng chú ý, đối với các câu lạc bộ, đội, nhóm văn nghệ quần chúng, chương trình giao lưu văn nghệ cộng đồng và hoạt động “hát với nhau”, pháp luật có quy định về các trường hợp ngoại lệ không xâm phạm quyền tác giả cũng như việc sử dụng tác phẩm phục vụ sinh hoạt văn hóa cộng đồng.

Theo đó, các hoạt động giao lưu văn nghệ, sinh hoạt câu lạc bộ, đội, nhóm văn nghệ quần chúng hoặc “hát với nhau” phục vụ cộng đồng, không bán vé, không thu phí tham gia, không nhằm mục đích kinh doanh hoặc thu lợi trực tiếp, gián tiếp từ việc khai thác tác phẩm được thực hiện theo quy định pháp luật hiện hành.

Tuy nhiên, nếu hoạt động có yếu tố kinh doanh, quảng cáo, tài trợ thương mại, bán vé, thu phí hoặc phát sinh lợi ích kinh tế từ việc khai thác tác phẩm, tổ chức, cá nhân phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ về quyền tác giả, quyền liên quan.

Sở cũng yêu cầu người đứng đầu các đơn vị, doanh nghiệp, tổ chức nâng cao trách nhiệm trong việc kiểm soát tính pháp lý của nội dung chương trình, nguồn gốc tác phẩm và quyền khai thác, sử dụng.

Vi phạm quyền tác giả có thể bị xử lý hình sự

Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM cho biết các tổ chức, cá nhân có hành vi xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan có thể phải chấm dứt hành vi vi phạm, xin lỗi, cải chính công khai, bồi thường thiệt hại và thực hiện các nghĩa vụ dân sự khác theo quy định.

Về xử phạt hành chính, hành vi vi phạm có thể bị xử lý theo Nghị định số 341/2025/NĐ-CP. Mức phạt tiền tối đa được nêu trong hướng dẫn là 250 triệu đồng đối với cá nhân và 500 triệu đồng đối với tổ chức, đồng thời áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả tương ứng.

Trường hợp hành vi xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan đủ yếu tố cấu thành tội phạm theo Điều 225 Bộ luật Hình sự, tổ chức, cá nhân có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Cá nhân phạm tội có thể bị phạt tù đến 3 năm; pháp nhân thương mại phạm tội có thể bị phạt tiền đến 3 tỷ đồng hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn.

Khuyến nghị chủ động đăng ký, giám định quyền tác giả

Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM cũng thông tin về cơ quan tiếp nhận đăng ký quyền tác giả, quyền liên quan là Cục Bản quyền tác giả thuộc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch.

Tại TP.HCM, hồ sơ được tiếp nhận tại Văn phòng đại diện Cục Bản quyền tác giả ở số 170 Nguyễn Đình Chiểu, phường Xuân Hòa. Người dân, tổ chức cũng có thể thực hiện theo hình thức trực tuyến thông qua Cổng dịch vụ công trực tuyến của Cục Bản quyền tác giả hoặc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch.

Trong trường hợp phát sinh tranh chấp hoặc phục vụ công tác điều tra, xử lý vi phạm, tổ chức, cá nhân có thể thực hiện trưng cầu hoặc yêu cầu giám định tư pháp, giám định về quyền tác giả, quyền liên quan theo quy định.

Thời gian tới, Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM cho biết sẽ tiếp tục tăng cường quản lý nhà nước, phối hợp với các cơ quan có thẩm quyền, tổ chức đại diện tập thể quyền tác giả, quyền liên quan và các đơn vị liên quan để kiểm tra, xác minh, trao đổi thông tin phản ánh, kiến nghị, khiếu nại, tố cáo về hành vi xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan và quyền sở hữu trí tuệ.

Khởi tố, bắt tạm giam bị can Nguyễn Thành Nam - tác giả cuốn "Chuyện với Thanh"