Ưu tiên xe ba bánh điện cho thu gom, vận chuyển rác thải đô thị

Sáng 10/8, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc chủ trì cuộc làm việc với Bộ Công an và một số bộ, ngành liên quan về Đề án “Sản xuất, lắp ráp và thí điểm đăng ký lưu hành, sử dụng xe ba bánh chạy điện” do Bộ Công an đề xuất.

Theo Đề án, xe ba bánh chạy điện dự kiến được nghiên cứu, sản xuất và đưa vào thí điểm trong ba nhóm hoạt động gồm thu gom, vận chuyển rác thải đô thị; bưu chính, logistics; hỗ trợ phòng cháy, chữa cháy và rửa đường.

Việc nghiên cứu loại phương tiện này xuất phát từ nhu cầu cơ giới hóa một số hoạt động đô thị hiện vẫn phụ thuộc nhiều vào phương thức thủ công. Đối với thu gom rác, tại nhiều khu vực ngõ nhỏ, phương tiện hiện có còn hạn chế về khả năng chuyên chở và năng suất.

Trong khi đó, sự phát triển của thương mại điện tử và dịch vụ chuyển phát làm gia tăng nhu cầu sử dụng phương tiện có tính cơ động, có thể vận chuyển hàng hóa nhưng vẫn phù hợp với điều kiện hạ tầng giao thông chật hẹp.

Đối với công tác hỗ trợ phòng cháy, chữa cháy, xe ba bánh chạy điện được định hướng trở thành phương tiện cơ động tại các khu dân cư đông đúc, ngõ sâu, ngõ nhỏ, nơi xe chữa cháy chuyên dụng có thể khó tiếp cận hiện trường. Phương tiện có thể được thiết kế để mang theo thiết bị phục vụ chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ và xử lý tình huống ban đầu.

Bộ Công an khẳng định việc nghiên cứu xe ba bánh chạy điện không nhằm khôi phục mô hình xe ba bánh tự chế trước đây. Mục tiêu là phát triển một loại phương tiện mới, đáp ứng yêu cầu về an toàn kỹ thuật, bảo vệ môi trường, đồng thời được quản lý và sử dụng trong phạm vi phù hợp.

Đề án cũng nằm trong định hướng phát triển phương tiện sử dụng năng lượng xanh, thúc đẩy sản xuất phương tiện điện trong nước.

Theo dự kiến, việc thí điểm sẽ được thực hiện tại các thành phố lớn, khu vực có mật độ dân cư cao, nhiều ngõ nhỏ, phố hẹp. Một số khu vực hải đảo, khu du lịch sinh thái và địa bàn phát triển du lịch xanh cũng được nghiên cứu áp dụng.

Thông qua quá trình thí điểm, cơ quan chức năng sẽ đánh giá khả năng vận hành, hiệu quả sử dụng, mức độ an toàn, tác động đến môi trường và khả năng tổ chức quản lý loại phương tiện này trong thực tế.

Phương tiện tham gia thí điểm phải đáp ứng các yêu cầu về chất lượng, an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường; việc vận hành được kiểm soát trong phạm vi do cơ quan có thẩm quyền quy định. Đề án đồng thời dự kiến huy động nguồn lực xã hội hóa, với sự tham gia của doanh nghiệp trong nghiên cứu, sản xuất, lắp ráp và vận hành phương tiện.

Kết quả thí điểm sẽ được sử dụng làm cơ sở đánh giá hiệu quả, mức độ an toàn và khả năng ứng dụng xe ba bánh chạy điện, qua đó nghiên cứu hoàn thiện cơ chế quản lý đối với loại phương tiện này.

Tại cuộc họp, lãnh đạo các Bộ Tài chính, Công Thương, Khoa học và Công nghệ, Nông nghiệp và Môi trường, Tư pháp cơ bản thống nhất với chủ trương nghiên cứu, thí điểm xe ba bánh chạy điện. Các ý kiến cho rằng phương tiện này có thể đáp ứng một số nhu cầu thực tế tại đô thị, nhất là thu gom rác thải, bưu chính, logistics, hỗ trợ phòng cháy, chữa cháy và một số hoạt động phục vụ chỉnh trang đô thị.

Tuy nhiên, các bộ, ngành đề nghị tiếp tục hoàn thiện Đề án trước khi triển khai. Trong đó, cần làm rõ việc phân loại phương tiện, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, điều kiện đăng ký, lưu hành cũng như yêu cầu đối với người điều khiển.

Phạm vi và quy mô thí điểm cũng được đề nghị cân nhắc kỹ, kiểm soát chặt chẽ nhằm bảo đảm đúng tính chất thí điểm. Việc lựa chọn địa bàn, số lượng phương tiện, tần suất và thời gian hoạt động cần phù hợp với điều kiện giao thông, hạ tầng và đặc điểm của từng khu vực; đồng thời phải có cơ chế đánh giá, điều chỉnh trong quá trình thực hiện.

Các cơ quan liên quan cũng lưu ý cần hoàn thiện yêu cầu về an toàn kỹ thuật, tiêu chuẩn phương tiện và hạ tầng sạc, đồng thời xác định rõ các tiêu chí kiểm soát phương tiện trong thời gian thử nghiệm.

Đánh giá tác động của Đề án cần cụ thể hơn, nhất là các vấn đề liên quan đến chi phí sản xuất, vận hành, bảo dưỡng, thay thế pin và nhu cầu hạ tầng phục vụ phương tiện.

Bên cạnh đó, việc tổ chức sản xuất, lắp ráp và lựa chọn doanh nghiệp tham gia phải bảo đảm công khai, minh bạch và cạnh tranh bình đẳng. Đề án cần tính đến lộ trình nâng cao năng lực sản xuất trong nước, từng bước làm chủ những công nghệ quan trọng liên quan đến điều khiển, quản lý pin và vận hành phương tiện.

Về mặt pháp lý, các ý kiến đề nghị tiếp tục rà soát, hoàn thiện hồ sơ để bảo đảm thống nhất với quy định hiện hành. Đồng thời, cần xác định rõ cơ chế quản lý trong thời gian thí điểm và phương án xử lý sau khi kết thúc thí điểm, nhất là trong trường hợp không tiếp tục cho phép lưu hành rộng rãi.

Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc đánh giá việc triển khai xe ba bánh chạy điện cho một số hoạt động như thu gom, vận chuyển rác thải sinh hoạt, dịch vụ bưu chính, logistics và hỗ trợ phòng cháy, chữa cháy là cần thiết. Tuy nhiên, Bộ Công an cần tiếp tục nghiên cứu, làm rõ một số nội dung để hoàn thiện Đề án.

Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu Đề án tập trung ưu tiên cho hoạt động thu gom, vận chuyển rác thải; đồng thời tính toán nhu cầu thực tế và xu hướng phát triển của lĩnh vực bưu chính, logistics để xác định quy mô thí điểm phù hợp. Khả năng sử dụng phương tiện để hỗ trợ hoạt động phòng cháy, chữa cháy cũng cần được xem xét.

Đối với phương án xã hội hóa, Phó Thủ tướng Thường trực lưu ý phải đánh giá rõ tính khả thi và tính bền vững. Việc tính toán không chỉ dừng ở đầu tư, sản xuất phương tiện mà còn phải xem xét chi phí vận hành, duy trì và bảo đảm hiệu quả sử dụng.

Riêng hoạt động thu gom rác thải tại địa phương, cần tính đến cơ chế kinh phí hiện nay và khả năng doanh nghiệp tham gia, bởi doanh nghiệp xã hội hóa không phải là doanh nghiệp công ích của Nhà nước. Đồng thời, cần trao đổi với các địa phương để xác định nhu cầu thực tế cũng như khả năng sử dụng phương tiện.

Phó Thủ tướng Thường trực đánh giá việc Đề án không sử dụng ngân sách Nhà nước, không đề xuất cơ chế hỗ trợ về thuế, hải quan, nhập khẩu là phù hợp với định hướng xã hội hóa. Tuy nhiên, Đề án phải tính đến trường hợp địa phương đã có phương án thu gom, vận chuyển khác; không đặt ra yêu cầu khiến Nhà nước phải bố trí kinh phí hoặc buộc địa phương áp dụng một mô hình khi đã có giải pháp khác hiệu quả hơn.

Trên cơ sở các ý kiến tại cuộc họp, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc đề nghị Bộ Công an tiếp thu, hoàn thiện Đề án trong tháng 8/2026 để báo cáo Chính phủ và xin ý kiến các thành viên Chính phủ.

Bộ Công an đồng thời được yêu cầu tiếp tục nghiên cứu về phạm vi, địa bàn, thời gian và nội dung thí điểm, hạn chế rủi ro, bảo đảm phù hợp quy định pháp luật và có tính khả thi, tạo cơ sở để Đề án có thể triển khai lâu dài.

TP Hồ Chí Minh tăng tốc chuyển đổi công nghệ xử lý rác