Việt Nam hướng tới hệ thống an sinh xã hội đa tầng vào năm 2030

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà vừa ký Quyết định số 1960/QĐ-TTg ban hành Kế hoạch triển khai thực hiện kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại buổi làm việc với Đảng ủy Chính phủ và các cơ quan liên quan về tình hình thực hiện chính sách an sinh xã hội, hỗ trợ người yếu thế.

Theo Kế hoạch, đến năm 2030, Việt Nam phấn đấu cơ bản hình thành hệ thống an sinh xã hội đa tầng, bao trùm và được số hóa, bảo đảm sàn an sinh tối thiểu cho toàn dân. Đến năm 2045, hệ thống này hướng tới các chuẩn mực của những nước phát triển có thu nhập cao, với dịch vụ chất lượng, nguồn tài chính bền vững, quản trị minh bạch và khả năng ứng phó nhanh trước các rủi ro.

Sàn an sinh tối thiểu phải đáp ứng các nhu cầu thiết yếu về chăm sóc y tế, thu nhập cơ bản và điều kiện phát triển của trẻ em; hỗ trợ người trong độ tuổi lao động khi mất việc làm, mất sinh kế, trong thời gian thai sản, khi gặp tai nạn hoặc khuyết tật; đồng thời bảo đảm thu nhập và dịch vụ chăm sóc thiết yếu cho người cao tuổi.

Trên cơ sở đó, hệ thống an sinh tiếp tục được mở rộng thông qua các tầng bảo hiểm bắt buộc, bảo hiểm tự nguyện và bảo hiểm bổ sung, với sự tham gia của Nhà nước, doanh nghiệp, cộng đồng và gia đình.

Kế hoạch nhấn mạnh việc xây dựng chính sách an sinh xã hội cần gắn với mối quan hệ gia đình và liên thế hệ. Việc làm, thu nhập của cha mẹ có ảnh hưởng trực tiếp đến điều kiện sinh hoạt, chăm sóc và học tập của con cái. Vì vậy, hiệu quả chính sách cần được đánh giá từ lợi ích thực tế đối với từng người dân, sự ổn định của gia đình và triển vọng phát triển của thế hệ tiếp theo.

Quan điểm không để ai bị bỏ lại phía sau phải được cụ thể hóa bằng những kết quả có thể kiểm tra, giám sát. Theo đó, cần hạn chế tình trạng người dân rơi xuống dưới mức sống tối thiểu mà không được phát hiện, trẻ em phải bỏ học vì nghèo, người khuyết tật đặc biệt nặng thiếu người chăm sóc hoặc các gia đình chịu ảnh hưởng của thiên tai phải chờ đợi quá lâu mới nhận được hỗ trợ.

Bên cạnh đó, chính sách an sinh xã hội cần có tầm nhìn dài hạn, xác định đúng trọng tâm và tổ chức thực hiện hiệu quả. Nguồn lực dành cho lĩnh vực này không chỉ đến từ ngân sách nhà nước mà còn cần sự chung tay của cộng đồng và nỗ lực vươn lên của mỗi người dân.

Đột phá không chỉ nằm ở việc nâng mức trợ cấp mà còn ở khả năng phát hiện nhu cầu, lắng nghe và hỗ trợ người dân kịp thời của cơ quan nhà nước. Các chính sách cần được triển khai đồng bộ, tăng cường phòng ngừa rủi ro và tạo điều kiện để người dân chủ động cải thiện cuộc sống.

10 nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm

Để thực hiện các mục tiêu đề ra, Kế hoạch xác định 10 nhiệm vụ, giải pháp gồm: nâng cao nhận thức về vai trò của chính sách an sinh xã hội trong chính sách xã hội; thiết lập hồ sơ an sinh và đầu mối phục vụ người dân; củng cố sàn an sinh, cải cách chính sách trợ giúp xã hội; mở rộng bảo hiểm xã hội, xây dựng thị trường lao động bao trùm; phát triển hệ thống an sinh gia đình và liên thế hệ.

Các nhiệm vụ tiếp theo là phát triển kinh tế chăm sóc, chủ động ứng phó với già hóa dân số; bảo đảm cơ hội phát triển công bằng cho trẻ em và người yếu thế; nâng cao khả năng thích ứng trước thiên tai, dịch bệnh và quá trình phát triển xanh; đổi mới quản trị, tài chính và giám sát xã hội; xây dựng Chương trình hành động quốc gia về hiện đại hóa hệ thống an sinh xã hội đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Mở rộng bảo hiểm, tạo cơ hội việc làm cho nhóm yếu thế

Trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội và phát triển thị trường lao động bao trùm, Kế hoạch đặt ra yêu cầu hoàn thiện các gói bảo hiểm linh hoạt về mức đóng, thời gian đóng và phương thức tham gia, đồng thời có chính sách hỗ trợ phù hợp với người thu nhập thấp.

Nhà nước sẽ nghiên cứu, xác định trách nhiệm đóng góp của các bên, gồm Nhà nước, người lao động và doanh nghiệp cung cấp nền tảng số như dịch vụ gọi xe, taxi công nghệ. Việc mở rộng bảo hiểm tai nạn lao động và chế độ thai sản đối với khu vực phi chính thức cũng được đặt ra.

Chính sách trợ giúp người trong độ tuổi lao động cần kết hợp với đào tạo kỹ năng, tư vấn việc làm, hỗ trợ tín dụng và kết nối với doanh nghiệp. Hiệu quả đào tạo phải được đánh giá dựa trên kết quả việc làm thực tế, thay vì chỉ thống kê số người tham gia.

Đồng thời, cần xây dựng cơ chế khuyến khích doanh nghiệp tuyển dụng người khuyết tật, người sau cai nghiện, người đã chấp hành xong án phạt tù và lao động lớn tuổi.

Công tác hướng nghiệp, giới thiệu việc làm sẽ được tăng cường đối với các nhóm dễ bị tổn thương, người có hoàn cảnh khó khăn. Những hộ gia đình có người cao tuổi hoặc người khuyết tật được ưu tiên hỗ trợ, thí điểm các mô hình tạo sinh kế và tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi để phát triển việc làm, nâng cao thu nhập.

Phát triển dịch vụ chăm sóc, thích ứng với già hóa dân số

Đối với lĩnh vực kinh tế chăm sóc, Kế hoạch đề ra định hướng xây dựng chiến lược quốc gia, kết hợp các dịch vụ y tế, phục hồi chức năng, công tác xã hội và chăm sóc tại gia đình, cộng đồng.

Mạng lưới chăm sóc ban ngày, chăm sóc tạm thời, trợ giúp người khuyết tật, chăm sóc giảm nhẹ và hỗ trợ sức khỏe tâm thần sẽ được phát triển. Cùng với đó, cơ quan chức năng nghiên cứu thí điểm bảo hiểm chăm sóc dài hạn tại một số địa phương, đánh giá kỹ tác động tài chính trước khi xem xét nhân rộng.

Kế hoạch cũng đặt ra yêu cầu chuẩn hóa nghề chăm sóc, tổ chức đào tạo và xây dựng chính sách phù hợp đối với nhân viên công tác xã hội, điều dưỡng và người chăm sóc tại nhà. Mô hình nhà ở xã hội kết hợp chăm sóc người cao tuổi độc thân, người cao tuổi cô đơn, không nơi nương tựa sẽ được xây dựng, hướng tới bảo đảm điều kiện sống an toàn, không để người cao tuổi phải sống trong nhà tạm, nhà dột nát.

Về chăm sóc sức khỏe, việc khám sức khỏe định kỳ, lập hồ sơ theo dõi sức khỏe người cao tuổi tại cơ sở y tế tuyến xã cần được triển khai kịp thời. Nhóm từ 75 tuổi trở lên được ưu tiên trước khi từng bước mở rộng phạm vi đến người từ 65 tuổi trở lên. Đối với những người cao tuổi không đủ điều kiện đến cơ sở y tế, cần tổ chức khám, chữa bệnh tại nhà.

Ngoài ra, Kế hoạch định hướng phát triển chuyên khoa lão khoa tại các bệnh viện đa khoa tuyến tỉnh và Trung ương; nâng cao năng lực bệnh viện tuyến cơ sở trong phòng ngừa khuyết tật, phát hiện sớm, phục hồi chức năng và hỗ trợ trẻ em phát triển toàn diện ngay từ những năm đầu đời.

Từ 28/9: Chi trả lương hưu, trợ cấp qua tài khoản an sinh trên VNeID