50 năm Khoa Tài nguyên và Môi trường: Từ cái nôi đào tạo quản lý đất đai đến kiến tạo tương lai xanh

Sáng 3/10, tại Hội trường Học viện Nông nghiệp Việt Nam, Khoa Tài nguyên và Môi trường tổ chức lễ kỷ niệm 50 năm thành lập (1976-2026), đánh dấu chặng đường nửa thế kỷ xây dựng, trưởng thành và đóng góp cho sự nghiệp đào tạo nguồn nhân lực, nghiên cứu khoa học và quản lý tài nguyên, môi trường của đất nước.

Dự lễ kỷ niệm có TS. Trần Văn Khải, Đại biểu Quốc hội khóa XVI, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội; ông Quàng Văn Hương, Đại biểu Quốc hội khóa XVI, Phó Chủ tịch Hội đồng Dân tộc của Quốc hội.

Về phía Bộ Nông nghiệp và Môi trường có TS. Lê Trọng Yên, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường; ông Nguyễn Xuân Chinh, Chánh Văn phòng Bộ; TS. Lê Đức Thịnh, Cục trưởng Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn; TS. Mai Văn Phấn, Phó Cục trưởng Cục Quản lý đất đai; TS. Chu An Trường, Tổng Giám đốc Trung tâm Điều tra Quy hoạch đất đai Quốc gia; cùng các đại biểu, nhà khoa học, cán bộ, giảng viên, cựu sinh viên và sinh viên của Khoa.

Từ Khoa Quản lý ruộng đất đến trung tâm đào tạo tài nguyên, môi trường

Tiền thân của Khoa Tài nguyên và Môi trường là Khoa Quản lý ruộng đất, được thành lập năm 1976. Đây là dấu mốc quan trọng trong lịch sử đào tạo nguồn nhân lực quản lý đất đai ở Việt Nam.

Theo PGS.TS. Nguyễn Công Tiệp, Phó Giám đốc Học viện Nông nghiệp Việt Nam, ngay từ những ngày đầu, Khoa đã đảm nhận nhiệm vụ đào tạo nguồn nhân lực về thổ nhưỡng, nông hóa và quản lý đất đai, phục vụ quản lý, khai thác và sử dụng hiệu quả nguồn tài nguyên đất trong sản xuất và phát triển kinh tế - xã hội.

Đáng chú ý, Học viện Nông nghiệp Việt Nam là cơ sở đầu tiên đào tạo ngành quản lý đất đai. Sự ra đời của Khoa Quản lý ruộng đất năm 1976 đã mở đầu cho quá trình đào tạo cán bộ quản lý đất đai ở trình độ đại học và sau đại học của nước ta.

Từ một đơn vị đào tạo còn nhiều khó khăn, sau nửa thế kỷ, Khoa Tài nguyên và Môi trường đã phát triển thành một trung tâm đào tạo, nghiên cứu và chuyển giao công nghệ trong các lĩnh vực quản lý đất đai, quản lý bất động sản, quản lý tài nguyên và môi trường, khoa học môi trường, khoa học đất, quy hoạch vùng và đô thị.

Hiện Khoa có 11 bộ môn chuyên môn gồm: Trắc địa Bản đồ; Quy hoạch Đất đai; Quản lý Đất đai; Hệ thống Thông tin Tài nguyên và Môi trường; Quản lý Tài nguyên; Khoa học Đất và Dinh dưỡng Cây trồng; Công nghệ Môi trường; Quản lý Môi trường; Sinh thái Nông nghiệp; Vi sinh vật và Hóa học.

Trong 50 năm qua, đào tạo luôn được xác định là nhiệm vụ trung tâm. Khoa đã đào tạo hơn 20.000 kỹ sư, cử nhân, 2.000 thạc sĩ và 150 tiến sĩ đang công tác trên khắp mọi miền đất nước.

Điểm đáng chú ý trong quá trình đào tạo là việc từng bước đưa công nghệ hiện đại vào chương trình học. Người học được tiếp cận công nghệ 3S gồm GNSS, GIS, RS, cùng GPS, Drone, AI, Big Data, Internet of Things, chuyển đổi số, quy hoạch thông minh và các phương thức quản lý tài nguyên hiện đại.

Sinh viên không chỉ học trong giảng đường mà còn được tiếp cận thực địa, doanh nghiệp và các dự án nghiên cứu thực tế, qua đó gắn kiến thức chuyên môn với yêu cầu của thị trường lao động và thực tiễn quản lý tài nguyên, môi trường.

Nghiên cứu khoa học gắn với những vấn đề lớn

Cùng với đào tạo, nghiên cứu khoa học được xác định là động lực phát triển của Khoa. Mỗi năm, hàng trăm bài báo khoa học được công bố trên các tạp chí uy tín trong nước và quốc tế. Nhiều nhiệm vụ khoa học cấp nhà nước, cấp bộ, cấp tỉnh đã được triển khai, tập trung vào những vấn đề lớn như quản lý đất đai, quy hoạch sử dụng đất; phát triển nông nghiệp tuần hoàn; kiểm kê khí nhà kính, Net Zero; bảo vệ môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Theo PGS.TS. Trần Trọng Phương, Trưởng khoa Tài nguyên và Môi trường, một trong những hướng quan trọng trước yêu cầu thực tiễn hiện nay là lồng ghép các yếu tố môi trường trong công tác quy hoạch, đặc biệt là quy hoạch sử dụng đất.

“Chúng ta tổ chức sử dụng đất theo hướng có hiệu quả kinh tế nhưng đảm bảo bền vững về môi trường. Đặc biệt là môi trường đất, môi trường nước hiện nay là một trong những vấn đề nổi cộm dẫn đến suy thoái môi trường, suy thoái đất, đặc biệt là suy thoái hệ sinh thái nông nghiệp hiện nay”, PGS.TS. Trần Trọng Phương cho biết.

Theo ông, lồng ghép bảo vệ môi trường trong quy hoạch sử dụng đất nhằm tổ chức sử dụng đất đáp ứng các yêu cầu về phát triển nhưng vẫn bảo đảm các tiêu chí môi trường bền vững.

Những kết quả nghiên cứu của Khoa không chỉ dừng lại ở phòng thí nghiệm mà từng bước được chuyển giao vào thực tiễn, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và phát triển kinh tế - xã hội.

Cùng với đó, Khoa đã thiết lập quan hệ hợp tác với nhiều trường đại học, viện nghiên cứu và tổ chức quốc tế. Các chương trình hợp tác với Trường Đại học Munich, Trường Đại học Hochschule của Cộng hòa Liên bang Đức, Trường Đại học Yamagata của Nhật Bản, Trường Đại học Chiang Mai của Thái Lan mở ra cơ hội trao đổi giảng viên, chuyên gia, sinh viên, đào tạo sau đại học và tổ chức các hội thảo quốc tế.

Theo lãnh đạo Khoa, hiệu quả của các chương trình hợp tác không chỉ được đánh giá qua số lượng thỏa thuận mà còn thông qua phản hồi của các trường đại học đối tác và doanh nghiệp sử dụng nguồn nhân lực do Khoa đào tạo.

Đưa tri thức tài nguyên, môi trường vào thực tiễn

Trong hành trình 50 năm, Khoa Tài nguyên và Môi trường không chỉ tập trung vào đào tạo và nghiên cứu mà còn đồng hành với cộng đồng, địa phương và doanh nghiệp.

Các hoạt động chuyển giao công nghệ, tư vấn chính sách, tập huấn kỹ thuật và hợp tác với doanh nghiệp đã góp phần đưa tri thức khoa học đến với địa phương và người dân. Khoa cũng đóng góp vào quá trình sửa đổi Luật Đất đai, Luật Bảo vệ môi trường.

Đây đồng thời là môi trường để sinh viên rèn luyện kỹ năng nghề nghiệp, tinh thần sáng tạo và trách nhiệm xã hội.

Phát biểu tại lễ kỷ niệm, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Trọng Yên, một cựu sinh viên của Khoa, bày tỏ xúc động khi trở về nơi đã gắn bó cách đây 36 năm.

Đối với ông, lễ kỷ niệm 50 năm không chỉ là sự kiện của một đơn vị đào tạo mà còn là “một cuộc trở về đầy ý nghĩa”, nơi đặt những nền móng quan trọng cho con đường công tác sau này.

Thứ trưởng Lê Trọng Yên cho rằng, qua thực tiễn quản lý, những vấn đề về đất đai, tài nguyên và môi trường ngày nay không thể được giải quyết một cách đơn lẻ.

Quản lý đất đai phải gắn với quy hoạch và phát triển không gian; quản lý tài nguyên phải gắn với hiệu quả kinh tế và công bằng xã hội; phát triển nông nghiệp phải gắn với bảo vệ môi trường, giảm phát thải khí nhà kính và ứng phó với biến đổi khí hậu; chuyển đổi xanh phải đồng hành với chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và hướng tới công nghiệp xanh.

Những yêu cầu đó cũng đặt ra những đòi hỏi mới đối với hoạt động đào tạo và nghiên cứu.

Đào tạo nhân lực cho kinh tế xanh, tuần hoàn và carbon thấp

Từ nền tảng 50 năm, Khoa Tài nguyên và Môi trường đang đứng trước yêu cầu tiếp tục đổi mới để đáp ứng những bài toán mới của đất nước.

Thứ trưởng Lê Trọng Yên đề nghị Khoa tiếp tục đổi mới mạnh mẽ chương trình và phương thức đào tạo; tăng cường nghiên cứu khoa học gắn với những bài toán lớn của đất nước và của ngành.

Bên cạnh thế mạnh truyền thống về quản lý đất đai, Khoa cần phát triển các hướng nghiên cứu, đào tạo về chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn; quản trị tài nguyên, biến đổi khí hậu; kiểm kê và giảm phát thải khí nhà kính; thị trường carbon và môi trường; đồng thời nghiên cứu chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm.

Đối với sinh viên, Thứ trưởng nhấn mạnh giá trị của kiến thức chỉ thực sự được thể hiện khi được chuyển hóa thành những đóng góp thiết thực cho xã hội và đất nước.

“Kiến thức chỉ là thực sự có giá trị khi được chuyển hóa thành những đóng góp thiết thực cho xã hội và cho đất nước, để phát triển đất nước bền vững hơn”, ông chia sẻ.

Trong bối cảnh thế giới thay đổi nhanh, yêu cầu về nguồn nhân lực ngày càng cao, sinh viên ngành tài nguyên và môi trường được đặt trước những cơ hội nhưng đồng thời cũng phải chủ động học tập, rèn luyện và nâng cao năng lực để đáp ứng yêu cầu mới.

Khoa học công nghệ là động lực cho chặng đường mới

Phát biểu chỉ đạo tại buổi lễ, PGS.TS. Nguyễn Công Tiệp cho rằng bối cảnh phát triển mới đang đặt ra nhiều yêu cầu đối với nguồn lực tài nguyên và môi trường.

Ngày 20/8/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 1612 phê duyệt Đề án phát triển, nâng cao chất lượng đào tạo của các cơ sở giáo dục trên địa bàn Thủ đô Hà Nội. Học viện Nông nghiệp Việt Nam vinh dự là một trong 12 cơ sở giáo dục đại học được xác định tham gia nhóm dẫn dắt ở một số ngành, lĩnh vực.

Theo PGS.TS. Nguyễn Công Tiệp, đây vừa là sự ghi nhận đối với vị thế và những đóng góp của Học viện, vừa đặt ra trách nhiệm lớn trong giai đoạn tới.

Một yêu cầu quan trọng khác là triển khai mạnh mẽ Nghị quyết 57 ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Tinh thần được đặt ra là chuyển mạnh từ tư duy thực hiện đề tài sang tư duy tạo ra tri thức, công nghệ mới, sản phẩm mới và giá trị mới cho xã hội. Trong định hướng đó, Khoa Tài nguyên và Môi trường được đề nghị trở thành một trong những đơn vị tiên phong của Học viện.

Các hướng nghiên cứu được nhấn mạnh gồm trí tuệ nhân tạo (AI), Dữ liệu lớn (Big Data); công nghệ viễn thám, IoT và công nghệ số trong quản lý đất đai, tài nguyên và môi trường; cơ sở dữ liệu đất đai và tài nguyên, quan trắc và cảnh báo môi trường; quản lý tài nguyên nước, nông nghiệp thông minh; quản lý và sử dụng chất thải, phát thải khí nhà kính; kinh tế carbon, kinh tế tuần hoàn và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Cùng với đó, nghiên cứu khoa học cần gắn chặt hơn với doanh nghiệp, địa phương và nhu cầu thực tiễn; hình thành các nhóm nghiên cứu mạnh, tạo ra các sản phẩm khoa học công nghệ có khả năng chuyển giao, thương mại và phục vụ quản lý nhà nước.

Song song với đó, Khoa cần tiếp tục quốc tế hóa hoạt động khoa học và đào tạo, tăng cường công bố quốc tế có chất lượng, mở rộng mạng lưới hợp tác với các trường đại học, viện nghiên cứu hàng đầu trên thế giới.

Từ quản lý tài nguyên đến động lực của mô hình kinh tế mới

Theo PGS.TS. Nguyễn Công Tiệp, trong bối cảnh tổ chức mô hình chính quyền địa phương hai cấp cùng yêu cầu phân cấp, phân quyền và nâng cao hiệu lực quản trị ở cơ sở, năng lực của đội ngũ cán bộ về quản lý đất đai, tài nguyên và môi trường, quy hoạch, cơ sở dữ liệu, đo đạc bản đồ, giải quyết thủ tục hành chính về đất đai và môi trường sẽ ngày càng có ý nghĩa quan trọng.

Trong thời gian tới, Khoa Tài nguyên và Môi trường không chỉ đào tạo đội ngũ nguồn nhân lực trong lĩnh vực quản lý hay bảo vệ tài nguyên môi trường, mà phải trở thành một bộ phận cấu thành của mô hình phát triển kinh tế mới.

Đất đai là nguồn lực phát triển, tài nguyên là đầu vào của nền kinh tế, chất lượng môi trường quyết định chất lượng cuộc sống. Dữ liệu tài nguyên và môi trường của kinh tế số, giảm phát thải và hấp thụ carbon đang tạo ra một thị trường mới, trong khi chất thải cũng trở thành nhiên liệu đầu vào của chu trình sản xuất mới.

Chính vì vậy, nguồn nhân lực tài nguyên và môi trường trong giai đoạn tới phải có khả năng tham gia trực tiếp vào phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, kinh tế carbon thấp, kinh tế số, thị trường carbon và quá trình chuyển đổi xanh của đất nước.

Từ truyền thống 50 năm, Học viện Nông nghiệp Việt Nam mong muốn Khoa Tài nguyên và Môi trường bước vào một giai đoạn mới với khát vọng lớn hơn. Nếu trong 50 năm qua, Khoa đã tự hào là nơi đặt nền móng cho đào tạo nguồn nhân lực quản lý đất đai của Học viện, thì trong giai đoạn tới, Khoa tiếp tục phấn đấu trở thành một trong những trung tâm hàng đầu của đất nước về đào tạo, nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và chuyển giao trong lĩnh vực tài nguyên và môi trường.

Đổi mới đào tạo, phát triển các nhóm nghiên cứu mạnh

Để thực hiện mục tiêu này, Học viện Nông nghiệp Việt Nam đề nghị Khoa tập trung vào một số nhiệm vụ trọng tâm.

Trước hết, tiếp tục đổi mới mạnh mẽ chương trình và công tác đào tạo, lấy chất lượng và năng lực thực hành nghề nghiệp của người học làm trung tâm; cập nhật kịp thời yêu cầu của mô hình chính quyền địa phương hai cấp, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và thị trường lao động mới.

Thứ hai, xây dựng đội ngũ giảng viên, nhà khoa học, phát triển các nhóm nghiên cứu tinh hoa, xuất sắc; thu hút và bồi dưỡng các nhà khoa học trẻ, tạo môi trường để cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám đề xuất những nhiệm vụ khoa học lớn.

Thứ ba, đẩy mạnh phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo theo tinh thần Nghị quyết 57; ưu tiên những hướng nghiên cứu liên ngành, công nghệ chiến lược và những vấn đề lớn về đất đai, tài nguyên môi trường, biến đổi khí hậu.

Thứ tư, tăng cường hợp tác với các bộ, ban, ngành, địa phương và doanh nghiệp; đưa các nghiên cứu từ phòng thí nghiệm tới giảng đường và vào thực tiễn sản xuất, quản lý và đời sống.

Thứ năm, đẩy mạnh quốc tế hóa, nâng cao chất lượng công bố, đóng góp tích cực vào mục tiêu đưa Tạp chí Khoa học Công nghệ của Học viện vào danh mục Scopus và nâng cao vị thế học thuật của Học viện Nông nghiệp Việt Nam trên bản đồ giáo dục đại học trong khu vực và trên thế giới.

Cùng với đó, Khoa cần tiếp tục giữ gìn truyền thống văn hóa đoàn kết, trách nhiệm, sáng tạo và khát vọng cống hiến – những giá trị đã làm nên Khoa Tài nguyên và Môi trường trong suốt nửa thế kỷ qua.

Tiếp nối truyền thống, kiến tạo tương lai xanh

50 năm trước, các thế hệ đi trước đã đặt những viên gạch đầu tiên cho một đơn vị đào tạo còn rất mới của đất nước. 50 năm sau, Khoa Tài nguyên và Môi trường đã có đội ngũ, vị thế và những đóng góp quan trọng vào ngành tài nguyên và môi trường.

Theo PGS.TS. Nguyễn Công Tiệp, truyền thống chỉ thực sự có ý nghĩa khi trở thành động lực cho tương lai. 50 năm tiếp theo là chặng đường để Khoa tiếp tục phát triển trên nền tảng những thành quả đã được vun đắp.

Với nền tảng 50 năm, trí tuệ và sự đoàn kết của các thế hệ cán bộ, viên chức, giảng viên và cựu sinh viên, Học viện Nông nghiệp Việt Nam tin tưởng Khoa Tài nguyên và Môi trường sẽ tiếp tục phát huy vai trò tiên phong, dẫn dắt, làm chủ công nghệ, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ trong lĩnh vực tài nguyên, môi trường.

Phát biểu tại lễ kỷ niệm, PGS.TS. Trần Trọng Phương cũng khẳng định thành quả của Khoa trong 50 năm qua là kết quả của sự đoàn kết, nhất trí, đồng lòng và sáng tạo của các thế hệ thầy cô, cán bộ, viên chức và người lao động.

“Dám nghĩ, dám làm, dám dấn thân, dám chịu trách nhiệm” là những giá trị được ông nhấn mạnh trong hành trình xây dựng và phát triển của Khoa.

Từ những giảng đường đầu tiên đến những công trình khoa học, từ đào tạo quản lý đất đai đến nghiên cứu về môi trường, biến đổi khí hậu, kinh tế tuần hoàn, giảm phát thải và chuyển đổi số, hành trình nửa thế kỷ của Khoa Tài nguyên và Môi trường cũng là hành trình mở rộng vai trò của nguồn nhân lực tài nguyên, đất đai và môi trường trong phát triển đất nước.

50 năm là dấu mốc để nhìn lại những giá trị đã được tạo dựng, nhưng đồng thời cũng mở ra một chặng đường mới. Trong kỷ nguyên chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và phát triển bền vững, Khoa Tài nguyên và Môi trường tiếp tục hướng tới đổi mới sáng tạo, nâng cao chất lượng đào tạo, phát triển khoa học công nghệ, mở rộng hợp tác quốc tế, đồng hành cùng doanh nghiệp và cộng đồng.

Từ nền tảng ấy, Khoa tiếp tục góp phần đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, làm chủ tri thức và công nghệ, quản trị tài nguyên hiệu quả, bảo vệ môi trường và đóng góp vào quá trình xây dựng nền nông nghiệp xanh, kinh tế tuần hoàn và phát triển bền vững của đất nước.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường chốt 4 nhiệm vụ chuyển đổi số, hoàn thành trước ngày 10/10