COP17: Thu hẹp khoảng cách giữa cam kết bảo tồn đa dạng sinh học và nguồn lực thực hiện

Dẫn đầu phái đoàn Nam Phi tham dự hội nghị, Thứ trưởng Bộ Lâm nghiệp, Thủy sản và Môi trường Narend Singh dự kiến thúc đẩy cơ chế triển khai bảo đảm tính công bằng, trong đó các mục tiêu bảo tồn đa dạng sinh học phải gắn với khả năng tiếp cận tài chính, công nghệ và cơ chế chia sẻ lợi ích từ nguồn gene.

COP17 có ý nghĩa quan trọng khi lần đầu tiên tiến hành đánh giá toàn cầu về kết quả thực hiện Khung Đa dạng Sinh học Toàn cầu Côn Minh-Montreal. Được thông qua năm 2022, khuôn khổ này đề ra 23 mục tiêu cụ thể cần đạt được vào năm 2030.

Là một trong 17 quốc gia có mức độ đa dạng sinh học cao nhất thế giới, Nam Phi đang đối mặt với nhiều thách thức trong bảo vệ các hệ sinh thái và các loài sinh vật. Báo cáo đánh giá quốc gia năm 2025 cho thấy gần một nửa trong tổng số 986 hệ sinh thái được khảo sát tại nước này đang bị đe dọa. Bên cạnh đó, 16% số loài thực vật và 10% số loài động vật đứng trước nguy cơ cao, chủ yếu do mất môi trường sống, ô nhiễm, sự xâm lấn của các loài ngoại lai và biến đổi khí hậu.

Trước thực trạng này, Pretoria xác định việc bảo đảm nguồn tài chính đầy đủ, ổn định và thuận lợi trong tiếp cận là một trong những ưu tiên tại COP17. Theo các mục tiêu của Khung Đa dạng Sinh học Toàn cầu Côn Minh-Montreal, tổng nguồn lực dành cho bảo tồn cần đạt ít nhất 200 tỷ USD mỗi năm vào năm 2030. Trong đó, dòng tài chính quốc tế hỗ trợ các nước đang phát triển được đặt mục tiêu nâng lên 30 tỷ USD/năm vào cùng thời điểm.

Thứ trưởng Narend Singh kêu gọi các quốc gia phát triển tăng cường hỗ trợ thông qua các khoản viện trợ không hoàn lại. Theo quan điểm của Nam Phi, việc huy động nguồn lực bảo tồn cần tránh làm gia tăng áp lực nợ đối với các quốc gia đang phát triển, vốn phải đồng thời giải quyết nhiều thách thức về kinh tế và môi trường.

Một nội dung khác được Nam Phi chú trọng là bảo đảm việc phân chia lợi ích công bằng từ nguồn gene và thông tin trình tự kỹ thuật số (DSI), trong đó có cơ chế Quỹ Cali.

Theo Viện Đa dạng sinh học quốc gia Nam Phi, nước này có 2.062 loài thực vật bản địa được sử dụng trong y học cổ truyền, tạo nguồn sinh kế cho hơn 200.000 người. Tuy nhiên, 154 loài trong số đó đang bị đe dọa tuyệt chủng. Thực tế này đặt ra yêu cầu kết hợp bảo tồn tài nguyên sinh học với bảo đảm quyền lợi cho các cộng đồng có sinh kế gắn liền với những nguồn tài nguyên đó.

Tại COP17, Nam Phi dự kiến phối hợp với Nhóm châu Phi thúc đẩy việc bảo vệ chủ quyền đối với nguồn gene theo Nghị định thư Nagoya. Nước này đồng thời hướng tới tăng cường sự phối hợp giữa các thỏa thuận quốc tế liên quan đến đa dạng sinh học, biến đổi khí hậu và suy thoái đất, qua đó thúc đẩy cách tiếp cận đồng bộ đối với các thách thức môi trường.

Song song với các nỗ lực tại diễn đàn quốc tế, Nam Phi đang hoàn thiện Chiến lược và Kế hoạch Hành động đa dạng sinh học quốc gia giai đoạn 2026-2035. Đây là một phần trong định hướng của nước này nhằm tăng cường công tác bảo tồn và triển khai các mục tiêu đa dạng sinh học trong thời gian tới.

Hà Tĩnh: Tiêu hủy hơn 52.400 dụng cụ đánh bắt chim di cư, bảo vệ đa dạng sinh học