Việt Nam thúc đẩy giải pháp thực thi Hiệp định BBNJ về đa dạng sinh học biển

Ngày 18/9/2026, tại Hà Nội, Đối thoại Biển lần thứ 15 được tổ chức với chủ đề “Từ thỏa thuận đến hành động: Triển khai Hiệp định BBNJ vì quản trị biển công bằng, hiệu quả”.

Sự kiện hướng tới việc tìm kiếm các giải pháp chuyển những cam kết trong Hiệp định về bảo tồn và sử dụng bền vững đa dạng sinh học biển tại các vùng biển nằm ngoài quyền tài phán quốc gia (Hiệp định BBNJ) thành các cơ chế, thể chế và hành động cụ thể ở phạm vi quốc gia, khu vực và toàn cầu.

Hơn 140 đại biểu trong nước và quốc tế tham dự trực tiếp chương trình. Đối thoại do Học viện Ngoại giao phối hợp với Quỹ Hỗ trợ Nghiên cứu Biển Đông (FESS), Quỹ Konrad-Adenauer-Stiftung (KAS) và Đại sứ quán Australia tại Việt Nam tổ chức.

Phát biểu tại sự kiện, Phó Giáo sư-Tiến sỹ Nguyễn Thị Lan Anh, Phó Giám đốc Học viện Ngoại giao, cho biết Hiệp định BBNJ hình thành một khuôn khổ toàn diện nhằm bảo vệ đa dạng sinh học biển tại các vùng biển quốc tế.

Theo bà Nguyễn Thị Lan Anh, BBNJ là hiệp định được thực hiện trong khuôn khổ Công ước Liên hợp quốc về Luật biển năm 1982 (UNCLOS). Vì vậy, quá trình triển khai cần bảo đảm tính nhất quán với UNCLOS, đồng thời gắn với các cơ chế hợp tác đang được triển khai ở cấp độ toàn cầu, khu vực và từng lĩnh vực.

Việc đưa Hiệp định vào thực tế, theo bà, cần được bắt đầu từ cấp quốc gia, trên cơ sở tăng cường hợp tác quốc tế cũng như phát huy vai trò của khoa học và công nghệ.

Nghị quyết số 20-NQ/TW của Ban chấp hành Trung ương Đảng khoá XIV ban hành ngày 28/7/2026 cũng xác định mục tiêu xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh. Trong đó, Nghị quyết nhấn mạnh yêu cầu phát triển quản trị biển hiện đại, phát huy vai trò của khoa học, công nghệ biển và bảo đảm môi trường biển khỏe mạnh, bền vững.

Những định hướng này phù hợp với yêu cầu triển khai Hiệp định BBNJ, đồng thời tiếp tục khẳng định cam kết tuân thủ pháp luật quốc tế, trong đó có UNCLOS.

Ba nhóm vấn đề trọng tâm

Chương trình Đối thoại Biển lần thứ 15 được triển khai qua ba phiên thảo luận, tập trung vào những vấn đề liên quan trực tiếp đến quá trình thực hiện Hiệp định BBNJ.

Phiên thứ nhất tập trung vào việc bảo đảm sự tương thích giữa các quy định của Hiệp định BBNJ với hệ thống pháp luật và thể chế trong nước.

Phiên thứ hai trao đổi về hợp tác quốc tế trong quá trình triển khai Hiệp định, trong khi phiên thứ ba đi sâu vào các cơ chế, thể chế và khuôn khổ cần thiết để hỗ trợ việc thực thi Hiệp định một cách hiệu quả.

Các nội dung được đặt ra tại Đối thoại bao gồm rà soát pháp luật trong nước, tăng cường phối hợp giữa các ngành, hợp tác về tài nguyên gen biển, đánh giá tác động môi trường và thúc đẩy nghiên cứu khoa học biển.

Tại sự kiện, Đại sứ Australia tại Việt Nam Gillian Bird cho rằng chủ đề của Đối thoại có tính thời sự trong bối cảnh biển và đại dương đang phải đối mặt với nhiều sức ép từ biến đổi khí hậu, suy giảm đa dạng sinh học và ô nhiễm.

Australia xác định một đại dương khỏe mạnh, an toàn và bền vững có ý nghĩa quan trọng đối với thịnh vượng cũng như an ninh quốc gia. Nước này sẵn sàng phê chuẩn Hiệp định BBNJ và tham dự Phiên họp các thành viên vào tháng 1/2027 với tư cách quốc gia thành viên.

Australia cũng cam kết hỗ trợ các quốc gia trong khu vực chuẩn bị cho quá trình thực thi Hiệp định BBNJ, trong đó có việc chia sẻ kinh nghiệm về khu vực bảo tồn biển, đánh giá tác động môi trường và quản trị biển.

Một trong những sáng kiến được Australia đưa ra là Sáng kiến Đối tác biển Đông Nam Á (Southeast Asia Maritime Security Partnerships) với kinh phí 160 triệu USD. Sáng kiến hướng tới hỗ trợ Việt Nam và các đối tác trong khu vực nâng cao hợp tác, năng lực và quản trị biển.

Kết nối cam kết quốc tế với thực thi trong nước

Từ phía Đức, ông Lewe Paul, Trưởng Đại diện Quỹ Konrad-Adenauer-Stiftung (KAS) tại Việt Nam, cho biết nước này coi bảo vệ đa dạng sinh học biển, bảo tồn đại dương và duy trì trật tự quốc tế dựa trên luật lệ là những nội dung quan trọng trong hợp tác quốc tế.

Đức đã tham gia tích cực vào quá trình đàm phán Hiệp định BBNJ và tiếp tục thúc đẩy việc triển khai Hiệp định thông qua những hành động cụ thể.

Trong quá trình chuẩn bị cho việc thực hiện BBNJ, Đức đã sửa đổi, ban hành các văn bản pháp luật, trong đó có Đạo luật phê chuẩn và Đạo luật về Hiệp định BBNJ. Những bước đi này thể hiện việc thực hiện các cam kết quốc tế, đồng thời tạo dựng cơ sở pháp lý trong nước phục vụ quá trình triển khai Hiệp định.

Ông Lewe Paul đánh giá Đối thoại Biển là một diễn đàn có vai trò kết nối các quan điểm, pháp luật và chính sách; đồng thời tạo sự liên kết giữa những cam kết quốc tế với quá trình thực hiện ở cấp quốc gia.

Diễn đàn cũng góp phần thúc đẩy mối liên hệ giữa nghiên cứu khoa học và quá trình xây dựng, hoạch định chính sách, qua đó hỗ trợ việc chuyển các cam kết về bảo tồn và sử dụng bền vững đa dạng sinh học biển thành những hành động cụ thể.

Phê duyệt chương trình điều tra đa dạng sinh học tại các khu bảo tồn đến năm 2030