Hà Nội – điểm kết nối chiến lược kiến tạo tương lai ASEAN

Khẳng định vai trò kiến tạo của ASEAN trong bối cảnh mới

Được Việt Nam khởi xướng và công bố tại Hội nghị Cấp cao ASEAN năm 2023, Diễn đàn Tương lai ASEAN đã nhanh chóng trở thành kênh trao đổi chính sách có giá trị thực tiễn cao đối với khu vực. Qua hai kỳ tổ chức trước đó vào các năm 2024 và 2025, nhiều sáng kiến, khuyến nghị từ Diễn đàn đã được tiếp thu và phản ánh trong văn kiện của các Hội nghị Cấp cao ASEAN, cho thấy AFF không chỉ là diễn đàn học thuật mà còn đóng vai trò bổ trợ hiệu quả cho các cơ chế hợp tác chính thức của khối.

AFF 2026 diễn ra trong bối cảnh ASEAN đang triển khai Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045, đồng thời cũng là sự kiện đối ngoại đa phương cấp cao đầu tiên do Việt Nam chủ trì sau Đại hội Đảng lần thứ XIV và cuộc bầu cử Quốc hội khóa XVI, HĐND các cấp.

Với chủ đề “Cùng định hình tương lai chung: Hòa bình, thịnh vượng, lấy người dân làm trung tâm”, Diễn đàn phản ánh những ưu tiên chiến lược mà ASEAN đang hướng tới trong giai đoạn phát triển mới. Theo Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Mạnh Cường, hòa bình là điều kiện tiên quyết cho phát triển; thịnh vượng là mục tiêu chung của mọi quốc gia thành viên; còn người dân phải là trung tâm, vừa là chủ thể, vừa là đối tượng thụ hưởng của tiến trình hợp tác khu vực.

Không gian đối thoại năm nay được mở rộng với sự tham gia của nhiều thành phần, từ lãnh đạo cấp cao, học giả, doanh nghiệp, giới trẻ, tổ chức xã hội đến đại diện các địa phương và chính đảng trong khu vực. Điều đó cho thấy tinh thần bao trùm và cởi mở mà AFF hướng tới, nhằm thúc đẩy các quyết sách sát thực tiễn và đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người dân ASEAN.

Dẫn lại phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Đối thoại Shangri-La 2026, Thứ trưởng Nguyễn Mạnh Cường nhấn mạnh, vai trò trung tâm của ASEAN không phải là điều mặc nhiên có được, mà cần được củng cố bằng đoàn kết nội khối, tự chủ chiến lược và năng lực kiến tạo chương trình nghị sự chung. AFF 2026 chính là bước tiếp nối nhằm cụ thể hóa tinh thần đó thông qua các đối thoại khu vực thiết thực và hiệu quả.

Hà Nội giữ vai trò trung tâm kết nối các đô thị ASEAN

Một trong những điểm nhấn đáng chú ý của AFF 2026 là lần đầu tiên Diễn đàn tổ chức Hội nghị Lãnh đạo các thành phố ASEAN với chủ đề “Thúc đẩy tương lai từ các thành phố thông minh, bền vững và liên kết”. Sự kiện do UBND thành phố Hà Nội và Bộ Ngoại giao đồng chủ trì, phối hợp cùng Ban Thư ký ASEAN và Viện Nghiên cứu Kinh tế ASEAN và Đông Á (ERIA) tổ chức.

Hội nghị đánh dấu bước phát triển mới trong hợp tác ASEAN ở cấp địa phương, đồng thời khẳng định vai trò ngày càng quan trọng của các đô thị lớn trong thúc đẩy tăng trưởng, đổi mới sáng tạo và kết nối khu vực. Trong bối cảnh các thành phố đang trở thành trung tâm kinh tế, văn hóa, khoa học và công nghệ, những đô thị trọng điểm như Hà Nội được kỳ vọng sẽ đóng vai trò hạt nhân trong việc thúc đẩy liên kết ASEAN.

Theo TS Nguyễn Hùng Sơn, Giám đốc Học viện Ngoại giao, nếu các chính phủ giữ vai trò hoạch định chính sách thì các đô thị lớn chính là nơi trực tiếp hiện thực hóa các chiến lược phát triển thông qua việc huy động nguồn lực xã hội, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và phát triển kinh tế - văn hóa. Chính vì vậy, sáng kiến tổ chức Hội nghị Lãnh đạo các thành phố ASEAN đã nhận được sự hưởng ứng tích cực từ nhiều quốc gia trong khu vực.

Đánh giá về vai trò của Hà Nội, TS Nguyễn Hùng Sơn cho rằng Thủ đô Việt Nam mang ý nghĩa đặc biệt đối với sự hình thành và phát triển của Diễn đàn Tương lai ASEAN. Hà Nội không chỉ là trung tâm chính trị - hành chính quốc gia mà còn là đô thị năng động, giàu bản sắc, đang từng bước khẳng định vị thế trong tiến trình hội nhập quốc tế và liên kết khu vực.

Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng nhấn mạnh, Hội nghị Lãnh đạo các thành phố ASEAN là sáng kiến có ý nghĩa quan trọng nhằm tăng cường kết nối giữa các địa phương trong khu vực về phát triển kinh tế - xã hội, giao lưu văn hóa và hợp tác bền vững. Đây cũng là dịp để khẳng định vai trò của các đô thị và thủ đô ASEAN như những động lực tăng trưởng quan trọng của mỗi quốc gia.

Mở rộng không gian hợp tác vì tương lai bền vững

Bên cạnh Hội nghị Lãnh đạo các thành phố ASEAN, AFF 2026 còn tổ chức nhiều hoạt động bên lề về hợp tác tiểu vùng Mê Kông, thanh niên Đông Nam Á, quản trị trí tuệ nhân tạo và kết nối doanh nghiệp. Việc mở rộng sự tham gia của các chính đảng, địa phương, doanh nghiệp và giới trẻ cho thấy nỗ lực của Việt Nam trong việc xây dựng một diễn đàn đa chiều, thực chất và hướng tới người dân.

Dự kiến có khoảng 350 đại biểu trong và ngoài nước tham dự Hội nghị Lãnh đạo các thành phố ASEAN, trong đó có hơn 20 lãnh đạo các thành phố, địa phương trong khu vực. Các phiên thảo luận sẽ tập trung vào những vấn đề mang tính thời sự như xây dựng đô thị thông minh, ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong quản trị đô thị, phát triển đô thị xanh, thích ứng với biến đổi khí hậu và lấy người dân làm trung tâm trong tiến trình chuyển đổi số.

Thông qua AFF 2026, Việt Nam tiếp tục khẳng định vai trò là thành viên chủ động, tích cực và có trách nhiệm của ASEAN; đồng thời thể hiện quyết tâm đóng góp thiết thực vào hòa bình, ổn định và phát triển bền vững của khu vực.

Với vai trò nước chủ nhà, Hà Nội không chỉ là nơi diễn ra các cuộc đối thoại chiến lược của khu vực, mà còn đang từng bước trở thành “trái tim kết nối” của ASEAN trong hành trình hướng tới một cộng đồng hòa bình, sáng tạo, thịnh vượng và phát triển bền vững.

Thủ tướng Lào và Campuchia sẽ thăm chính thức Việt Nam, dự Diễn đàn Tương lai ASEAN