Hà Nội: Người dân KĐT Vinhomes Riverside “quan ngại” về quy hoạch nhà máy xử lý nước thải công suất 40.000 m³/ngày đêm sát khu dân cư

Người dân ủng hộ xử lý nước thải nhưng không đồng thuận vị trí nhà máy

Ngày 19/8/2026, UBND phường Phúc Lợi có văn bản công khai lấy ý kiến cơ quan, tổ chức, cá nhân và cộng đồng dân cư về Tổng mặt bằng Nhà máy xử lý nước thải Phúc Đồng thuộc Dự án thành phần 1: Đầu tư các hệ thống thu gom và nhà máy xử lý nước thải lưu vực sông Cầu Bây.

Theo nội dung được công khai, Nhà máy xử lý nước thải Phúc Đồng nằm trong ô đất D.4 theo Quy hoạch phân khu đô thị N10, tỷ lệ 1/2.000, được UBND thành phố Hà Nội phê duyệt tại Quyết định số 6115/QĐ-UBND ngày 21/11/2014.

Khu đất có diện tích lập quy hoạch khoảng 16.847,1 m², tương đương 1,68 ha. Ranh giới khu đất phía Bắc giáp đường Hướng Dương 1, phía Nam giáp phố Huỳnh Văn Nghệ, phía Đông giáp đường Trần Danh Tuyên và phía Tây giáp khu đất ở hiện trạng.

Theo phương án được công khai, nhà máy có công suất dự kiến 40.000 m³/ngày đêm. Tổng mặt bằng dự án gồm phần nổi với khu nhà điều hành, khu nhà phụ trợ và hệ thống hạ tầng kỹ thuật; phần ngầm là các bể xử lý nước thải. Công trình nhà quản lý điều hành dự kiến cao 2 tầng, nhà phụ trợ 1 tầng. Các công trình trong phạm vi dự án được bố trí với khoảng lùi xây dựng tối thiểu 10m so với ranh giới lô đất.

Theo hồ sơ, việc lập quy hoạch tổng mặt bằng Nhà máy xử lý nước thải Phúc Đồng được xác định là bước cụ thể hóa Quy hoạch phân khu đô thị N10, nhằm khai thác quỹ đất đã được quy hoạch cho công trình đầu mối hạ tầng kỹ thuật, đồng thời hoàn thiện hệ thống thu gom, xử lý nước thải lưu vực sông Cầu Bây.

Về chủ trương, đây là một nhu cầu không thể phủ nhận trong quá trình đô thị hóa. Khi dân số, mật độ xây dựng và hoạt động sản xuất, kinh doanh ngày càng gia tăng, việc đầu tư hệ thống thu gom và xử lý nước thải tập trung là cần thiết nhằm giảm ô nhiễm nguồn nước, cải thiện vệ sinh môi trường và nâng cao chất lượng hạ tầng đô thị.

Tuy nhiên, vấn đề đang được cư dân quan tâm không phải là có nên đầu tư nhà máy xử lý nước thải hay không mà là nhà máy nên được đặt ở đâu, với khoảng cách như thế nào và các điều kiện kiểm soát môi trường ra sao để bảo đảm an toàn cho cộng đồng dân cư trong suốt vòng đời dự án?.

Tại Tổ dân phố số 20, phường Phúc Lợi, sau khi được phổ biến thông tin và tài liệu liên quan đến phương án quy hoạch, người dân đã tổng hợp ý kiến gửi UBND phường.

Đáng chú ý, người dân khẳng định hoàn toàn đồng tình và ủng hộ chủ trương đầu tư hệ thống thu gom, xử lý nước thải nhằm giảm thiểu ô nhiễm nguồn nước, cải thiện môi trường và góp phần xây dựng Thủ đô xanh, sạch, văn minh, phát triển bền vững.

Tuy nhiên, đối với phương án đặt Nhà máy xử lý nước thải Phúc Đồng tại ô đất D.4/HT2, cư dân Tổ dân phố 20 không đồng thuận.

Theo phản ánh, nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ lo ngại về vị trí của nhà máy khi khu đất nằm gần khu dân cư, trong đó có khu đô thị Vinhomes Riverside và các khu dân cư hiện hữu. Người dân cho rằng, với công suất dự kiến lên tới 40.000 m³/ngày đêm, đây là công trình hạ tầng kỹ thuật có quy mô lớn, vì vậy cần được đánh giá một cách toàn diện về tác động môi trường và sự phù hợp với không gian đô thị hiện tại.

Một cư dân khu đô thị Vinhomes Riverside cho rằng, điều quan ngại nhất hiện nay là thông tin về dự án còn rất hạn chế. Đây là trạm xử lý nước thải có công suất lên tới 40.000 m³/ngày đêm, quy mô rất lớn, nhưng đến khi máy móc, thiết bị thi công được đưa về khu vực thì người dân mới biết dự án đang được triển khai.

Chúng tôi mong muốn được cung cấp đầy đủ thông tin chính thống về pháp lý dự án, loại nước thải tiếp nhận, phạm vi thu gom, công nghệ xử lý cũng như các giải pháp kiểm soát mùi, tiếng ồn và các tác động có thể ảnh hưởng đến môi trường, sức khỏe cư dân. Người dân đã nhận được phiếu lấy ý kiến về quy hoạch mặt bằng 1/500, nhưng nếu không có thông tin về công nghệ và các giải pháp bảo vệ môi trường thì rất khó để đóng góp ý kiến một cách đầy đủ.

Một vấn đề nữa là vị trí dự án được quy hoạch từ khoảng năm 2014. Sau hơn 10 năm, mật độ dân cư và điều kiện đô thị khu vực đã thay đổi rất nhiều. Trong khi đó, vị trí dự án hiện khá gần khu dân cư. Vì vậy, chúng tôi mong muốn cơ quan chức năng đánh giá, cập nhật đầy đủ hiện trạng và tác động của dự án đối với cộng đồng trước khi triển khai.

Người dân không phản đối việc đầu tư hệ thống xử lý nước thải để bảo vệ môi trường. Chúng tôi chỉ mong dự án được triển khai minh bạch, đúng quy định và có những giải pháp cụ thể để bảo đảm môi trường sống, sức khỏe và quyền lợi chính đáng của người dân.

Theo một cư dân khác tại KĐT Vinhomes Harmoni cho biết, người dân đặc biệt lo ngại khi biết một nhà máy xử lý nước thải có công suất lớn được dự kiến xây dựng chỉ cách khu dân cư vài mét.

“Chúng tôi không có chuyên môn sâu về xử lý nước thải, nhưng với trách nhiệm của cư dân, chúng tôi quan tâm đến những tác động của dự án đối với môi trường và chất lượng cuộc sống. Người dân cần được biết rõ nhà máy sử dụng công nghệ gì, quy mô, công suất, các giải pháp kiểm soát mùi, tiếng ồn và những tác động đến môi trường xung quanh như thế nào.

Điều khiến chúng tôi băn khoăn là khi lấy ý kiến, người dân chưa được cung cấp đầy đủ thông tin về dự án mà chỉ có 7 ngày để đưa ra ý kiến, lại đúng dịp nghỉ lễ Quốc khánh 2/9 nên ít người được biết. Chúng tôi cho rằng cần phải minh bạch thông tin và có thời gian phù hợp để người dân tìm hiểu, đánh giá.

Cách đây hai ngày, cư dân đã tổ chức họp cùng tổ trưởng dân phố và thống nhất phản đối việc đặt nhà máy xử lý nước thải giữa khu dân cư. Chúng tôi đề nghị UBND phường, chủ đầu tư và các cơ quan liên quan tổ chức đối thoại, công khai đầy đủ thông tin về pháp lý, công nghệ và các giải pháp bảo đảm môi trường.

Chúng tôi không phản đối việc xử lý nước thải, nhưng cho rằng cần xem xét một cách thận trọng vị trí xây dựng, bởi khu vực này có đông cư dân sinh sống và cách khoảng 50 - 60m có bệnh viện. Mong muốn của chúng tôi là dự án không được xây dựng tại vị trí này để bảo đảm môi trường và chất lượng sống của người dân.”

Một ý kiến khác cho hay, chúng tôi rất bất ngờ khi đến khoảng 22h30 ngày 28/8/2026 mới nhận được thông tin về việc lấy ý kiến đối với dự án xử lý nước thải nằm sát khu dân cư Hướng Dương 1, KĐT Vinhomes Riverside. Thời gian lấy ý kiến quá ngắn, lại trùng kỳ nghỉ lễ và cuối tuần nên nhiều gia đình vắng nhà, không có điều kiện tìm hiểu.

Điều chúng tôi băn khoăn là người dân chưa được cung cấp đầy đủ thông tin về dự án, từ quy mô, công suất, công nghệ xử lý đến các giải pháp bảo đảm môi trường. Trong khi đó, chúng tôi được biết khu vực dự án đã có máy móc và hoạt động thi công cả ngày lẫn đêm nên rất hoang mang, không rõ dự án đã hoàn tất các thủ tục, giấy phép cần thiết hay chưa.

Chúng tôi không phản đối chủ trương xử lý nước thải, nhưng đề nghị các cơ quan chức năng công khai đầy đủ thông tin, tổ chức đối thoại và giải thích rõ những vấn đề người dân quan tâm. Đặc biệt, cần đánh giá kỹ nguy cơ ảnh hưởng đến môi trường và sức khỏe cộng đồng khi dự án nằm quá gần khu dân cư. Nếu có thể, chúng tôi kiến nghị xem xét một vị trí khác xa khu dân cư hơn để hạn chế phát sinh những bức xúc, khiếu nại kéo dài về sau.

Người dân đề nghị cơ quan chức năng kiểm tra, làm rõ hiện trạng tại khu đất và công khai thông tin về phạm vi, tính chất, tiến độ cũng như các thủ tục pháp lý liên quan đến việc triển khai dự án.

Theo GS.TS Đặng Thị Kim Chi - Nguyên Phó Viện trưởng Viện Khoa học và Công nghệ Môi trường, Trường Đại học Bách khoa Hà Nội, đối với các dự án, công trình xử lý nước thải, cần đặc biệt làm rõ trách nhiệm của cơ quan có thẩm quyền trong quá trình thẩm định, đánh giá tác động môi trường và cấp giấy phép môi trường.

Theo đó, khi chấp thuận cho một nhà máy hoặc công trình xử lý nước thải được triển khai, cơ quan thẩm định phải đánh giá cụ thể hệ thống xử lý được thiết kế, áp dụng công nghệ nào; khả năng xử lý các thành phần ô nhiễm trong nước thải đến đâu; đồng thời phải xem xét liệu hệ thống có khả năng kiểm soát, xử lý triệt để các vấn đề phát sinh như mùi hôi hay không. Quan trọng hơn, dự án phải chứng minh được nước thải sau xử lý có khả năng đáp ứng các quy chuẩn, tiêu chuẩn môi trường theo quy định.

Một vấn đề khác cũng cần được xem xét nghiêm túc là phương án ứng phó khi xảy ra sự cố môi trường. “Nếu nhà máy xảy ra sự cố, hệ thống xử lý nước thải gặp trục trặc và không thể vận hành bình thường thì chủ đầu tư có biện pháp xử lý, khắc phục như thế nào? Đây là vấn đề phải được tính toán ngay từ quá trình thẩm định, cấp phép”, GS.TS Đặng Thị Kim Chi cho biết.

Liên quan đến trường hợp người dân phản ánh một công trình xử lý nước thải đã bắt đầu đưa máy móc vào thi công trong khi cộng đồng dân cư chưa được tham vấn và dự án chưa hoàn thành các thủ tục đánh giá tác động môi trường theo quy định, GS.TS Đặng Thị Kim Chi cho rằng cần làm rõ cơ sở pháp lý cho việc triển khai thi công.

“Nếu dự án chưa thực hiện đánh giá tác động môi trường theo quy định mà đã được phép triển khai thì cần phải làm rõ căn cứ nào để dự án được thi công, cơ quan nào cấp phép và quyết định nào cho phép thực hiện. Đây là những vấn đề cần được kiểm tra cụ thể”, bà nhấn mạnh.

Theo chuyên gia, trong trường hợp người dân phản ánh chưa được tham vấn, cần xác định rõ dự án thuộc trường hợp nào, quy mô ra sao, có thuộc đối tượng phải thực hiện tham vấn cộng đồng hay không và quá trình thực hiện các thủ tục môi trường đã được tiến hành đến đâu. Không thể chỉ căn cứ vào việc công trình đã được chấp thuận về chủ trương để mặc nhiên cho rằng dự án đã đủ điều kiện triển khai thi công.

GS.TS Đặng Thị Kim Chi cũng lưu ý rằng bên cạnh các yêu cầu về đánh giá tác động môi trường, cần đặc biệt quan tâm đến khoảng cách an toàn môi trường giữa công trình xử lý nước thải và khu dân cư. Các quy định hiện hành cần được đối chiếu cụ thể với quy mô, tính chất của công trình và loại hình nước thải để xác định yêu cầu về khoảng cách phù hợp.

Phân tích về vấn đề này, Luật sư Trần Thị Hồng Nhung - Luật sư thuộc Công ty Luật TNHH Hừng Đông - Đoàn Luật sư Thành phố Hà Nội cho hay, nếu Nhà máy xử lý nước thải Phúc Đồng thuộc đối tượng phải thực hiện đánh giá tác động môi trường và không thuộc trường hợp được miễn tham vấn, thì việc tham vấn cộng đồng dân cư chịu tác động trực tiếp là thủ tục bắt buộc. Kết quả tham vấn phải được tiếp thu, giải trình và thể hiện trong Báo cáo ĐTM trước khi hoàn thiện, thẩm định và phê duyệt.

Vì vậy, nếu dự án chưa thực hiện tham vấn cộng đồng, chưa hoàn tất thủ tục ĐTM nhưng đã tiến hành thi công thì việc triển khai có dấu hiệu không bảo đảm trình tự pháp luật về bảo vệ môi trường. Tuy nhiên, để xác định chính xác có vi phạm hay không cần đối chiếu hồ sơ pháp lý, thời điểm phê duyệt ĐTM và thực tế các hạng mục đã triển khai tại công trường.

Đối với Quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500, nếu thuộc trường hợp phải lấy ý kiến cộng đồng theo Điều 37 Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn 2024 nhưng chưa thực hiện thì quy trình lập, thẩm định, phê duyệt quy hoạch có thể bị xem xét về tính pháp lý. Nếu dự án đã triển khai trên cơ sở quy hoạch này, việc thi công cũng có thể bị ảnh hưởng và phải được cơ quan có thẩm quyền xem xét, xử lý. Tuy nhiên, việc thiếu thủ tục lấy ý kiến không đương nhiên làm quyết định phê duyệt quy hoạch vô hiệu mà cần xem xét toàn bộ hồ sơ, trình tự cụ thể.

Về trách nhiệm, trước hết thuộc về chủ dự án, chủ đầu tư trong việc bảo đảm các điều kiện pháp lý trước khi triển khai. Đối với quy hoạch 1/500, trách nhiệm còn liên quan đến cơ quan, tổ chức lập và thẩm định quy hoạch. Nếu có sai phạm trong thẩm định, phê duyệt hoặc quản lý thi công thì trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân liên quan cũng cần được xem xét.

Cơ quan có thẩm quyền có thể kiểm tra, lập biên bản, xử phạt, yêu cầu khắc phục hoặc hoàn thiện thủ tục. Trường hợp dự án thuộc diện phải lập ĐTM nhưng đã triển khai xây dựng khi chưa có quyết định phê duyệt kết quả thẩm định ĐTM, pháp luật cho phép áp dụng biện pháp đình chỉ thi công theo quy định. Việc có phải dừng toàn bộ dự án hay không cần căn cứ vào tình trạng pháp lý cụ thể của ĐTM, quy hoạch, giấy phép xây dựng và các điều kiện khởi công tại thời điểm kiểm tra.

Kiến nghị rà soát vị trí, công khai hồ sơ môi trường trước khi quyết định

Không phản đối chủ trương đầu tư, nhưng cư dân Tổ dân phố 20 đề nghị cơ quan chức năng xem xét lại phương án bố trí Nhà máy xử lý nước thải Phúc Đồng.

Một trong những kiến nghị đáng chú ý là khảo sát, nghiên cứu một vị trí khác phù hợp hơn, có khoảng cách hợp lý với khu dân cư, bảo đảm các yêu cầu về môi trường và hạ tầng kỹ thuật.

Người dân cho rằng việc lựa chọn vị trí một nhà máy xử lý nước thải công suất lớn cần được đặt trong tổng thể quy hoạch đô thị, tính đến hướng gió, dòng chảy, khoảng cách với khu dân cư, khả năng mở rộng trong tương lai, điều kiện giao thông, khả năng kiểm soát mùi và các tình huống sự cố môi trường.

Đặc biệt, cư dân đề nghị không nên chỉ xem xét yếu tố “đất đã được quy hoạch làm đầu mối hạ tầng kỹ thuật” mà cần đánh giá lại sự phù hợp của vị trí với hiện trạng dân cư và quá trình phát triển đô thị hiện nay.

Theo kiến nghị của Tổ dân phố 20, vị trí nhà máy xử lý nước thải quy hoạch mới cần được nghiên cứu trên cơ sở các yêu cầu pháp luật và quy chuẩn kỹ thuật hiện hành, trong đó lưu ý các nguyên tắc về vị trí cuối dòng chảy của nguồn tiếp nhận nước thải sau xử lý, hướng gió chính của đô thị và quỹ đất dự phòng mở rộng.

Bên cạnh đó, người dân đề nghị được tiếp cận đầy đủ hồ sơ pháp lý và hồ sơ môi trường liên quan đến dự án.

Một vấn đề được cư dân đặc biệt quan tâm là báo cáo đánh giá tác động môi trường và giấy phép môi trường của dự án. Theo phản ánh của Tổ dân phố 20, đến thời điểm tổng hợp ý kiến, người dân chưa được cung cấp các tài liệu này để nghiên cứu, đánh giá và tham gia giám sát.

Việc công khai thông tin được người dân cho rằng có ý nghĩa quan trọng, bởi với một dự án xử lý nước thải công suất dự kiến 40.000 m³/ngày đêm, cộng đồng cần biết những tác động môi trường có thể xảy ra, giải pháp kiểm soát mùi, khí thải, bùn thải, nước thải sau xử lý, tiếng ồn, giao thông và phương án ứng phó với các sự cố môi trường.

Người dân cũng đề nghị cơ quan chức năng làm rõ công nghệ xử lý dự kiến được áp dụng, mức độ tự động hóa, hệ thống quan trắc, phương án kiểm soát mùi và cơ chế công khai dữ liệu môi trường trong quá trình nhà máy hoạt động.

Theo quan điểm của cư dân, công nghệ xử lý hiện đại là điều kiện cần nhưng không thể thay thế cho việc lựa chọn vị trí phù hợp.

Một nhà máy được thiết kế với công nghệ tiên tiến vẫn cần được đặt trong một không gian bảo đảm các điều kiện về môi trường, an toàn và khoảng cách với cộng đồng dân cư. Đặc biệt, đối với các công trình hạ tầng kỹ thuật có quy mô lớn và hoạt động liên tục, nguyên tắc phòng ngừa rủi ro cần được đặt lên hàng đầu.

Từ những lý do trên, cư dân Tổ dân phố 20 kiến nghị UBND phường Phúc Lợi và các cơ quan có thẩm quyền của thành phố Hà Nội kiểm tra, giám sát toàn bộ quy trình triển khai dự án Nhà máy xử lý nước thải lưu vực sông Cầu Bây; đồng thời xem xét đầy đủ các ý kiến của người dân trước khi quyết định phương án quy hoạch.

Người dân cũng đề nghị việc lấy ý kiến cộng đồng cần được thực hiện thực chất, minh bạch, trong đó các tài liệu liên quan đến quy hoạch, pháp lý, công nghệ và môi trường cần được công khai để người dân có đủ thông tin tham gia.

Đối với một dự án hạ tầng môi trường, sự đồng thuận của cộng đồng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Nếu nhà máy được đầu tư đúng vị trí, áp dụng công nghệ phù hợp, kiểm soát tốt các nguy cơ phát sinh và có cơ chế giám sát minh bạch, dự án có thể mang lại những lợi ích lớn cho khu vực, góp phần cải thiện chất lượng nguồn nước và môi trường đô thị.

Ngược lại, nếu vị trí chưa thực sự phù hợp với sự phát triển dân cư hiện tại thì việc rà soát, nghiên cứu phương án khác ngay từ giai đoạn quy hoạch sẽ giúp hạn chế những kiến nghị bức xúc có thể phát sinh trong tương lai.

Người dân Vinhomes Riverside và các khu dân cư lân cận vì vậy mong muốn cơ quan chức năng không xem những ý kiến phản đối vị trí hiện tại là sự phản đối đối với mục tiêu xử lý nước thải.

Điều người dân mong muốn là một phương án cân bằng giữa yêu cầu phát triển hạ tầng và quyền được sống trong môi trường an toàn, trong lành.

Đây cũng là bài toán cần được đặt ra trong quá trình phát triển đô thị hiện đại: Hạ tầng môi trường phải đi trước để bảo vệ chất lượng sống, nhưng chính hạ tầng môi trường cũng phải được quy hoạch ở vị trí phù hợp, được thiết kế an toàn và chịu sự giám sát chặt chẽ của cộng đồng.

Trong trường hợp Nhà máy xử lý nước thải Phúc Đồng, việc lấy ý kiến cư dân đang mở ra cơ hội để các cơ quan chức năng tiếp tục rà soát, giải thích và hoàn thiện phương án. Nếu những quan ngại chính đáng của người dân được giải đáp bằng các căn cứ khoa học, pháp lý và môi trường rõ ràng, quá trình triển khai dự án sẽ có thêm cơ sở để tạo sự đồng thuận.

Còn nếu vị trí hiện tại thực sự chưa tối ưu trong bối cảnh đô thị đã có những thay đổi lớn so với thời điểm Quy hoạch phân khu N10 được phê duyệt, người dân mong muốn thành phố nghiên cứu một phương án điều chỉnh phù hợp hơn.

Bởi mục tiêu cuối cùng của dự án xử lý nước thải không chỉ là xử lý hàng chục nghìn mét khối nước thải mỗi ngày, mà còn phải góp phần tạo dựng một môi trường sống an toàn, bền vững cho chính cộng đồng dân cư nơi công trình được xây dựng.

Gỡ nút thắt tài chính cho xử lý nước thải