Nắng nóng kỷ lục khiến châu Âu thiệt hại 2 tỷ euro, mất 9 triệu tấn ngũ cốc

Đợt nắng nóng kỷ lục xảy ra tại châu Âu trong tháng 6 được ước tính đã gây thiệt hại khoảng 2 tỷ euro cho ngành sản xuất ngũ cốc, làm thất thoát khoảng 9 triệu tấn nông sản và làm gia tăng lo ngại về nguy cơ mất an ninh lương thực cũng như giá thực phẩm tăng cao. Theo dự báo mới nhất của Hiệp hội Thương mại Ngũ cốc và Hạt có dầu châu Âu (Coceral), sản lượng các loại cây trồng chủ lực như lúa mì, lúa mạch, ngô và yến mạch tại Liên minh châu Âu (EU) và Vương quốc Anh sẽ giảm đáng kể sau đợt nắng nóng kéo dài.

Nếu kịch bản này xảy ra, tổng sản lượng ngũ cốc của 27 quốc gia thành viên EU cùng Vương quốc Anh sẽ xuống mức thấp nhất kể từ năm 2018. Lượng ngũ cốc sụt giảm còn lớn hơn tổng sản lượng dự kiến của Áo, Ireland và Hà Lan cộng lại.

Theo Coceral, nguyên nhân chính là tháng 6 vừa qua trở thành tháng nóng nhất từng được ghi nhận tại khu vực Tây Âu. Nắng nóng xuất hiện đúng vào các giai đoạn sinh trưởng quan trọng của cây trồng, khiến năng suất bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Trong đó, cây ngô chịu tác động trong thời kỳ thụ phấn, còn lúa mì bị ảnh hưởng khi hình thành hạt – giai đoạn cần lượng nước lớn để quyết định năng suất.

Dựa trên giá thị trường hiện nay, tổ chức nghiên cứu Energy and Climate Intelligence Unit (ECIU) ước tính giá trị sản lượng ngũ cốc bị mất lên tới khoảng 2 tỷ euro. Con số này chưa bao gồm những thiệt hại đối với các loại cây trồng khác và ngành chăn nuôi. Ông Tom Lancaster, chuyên gia phân tích về đất đai, thực phẩm và nông nghiệp của ECIU, cho rằng tác động của nắng nóng không chỉ khiến thu nhập của nông dân giảm mạnh mà còn làm gia tăng rủi ro đối với an ninh lương thực của châu Âu.

Ông dẫn chứng, tại Anh, ba trong năm vụ thu hoạch có năng suất thấp nhất trong vòng một thập kỷ đều diễn ra trong những năm gần đây, cho thấy các hiện tượng thời tiết cực đoan đang ngày càng tác động rõ nét đến sản xuất nông nghiệp. Theo ước tính, Pháp là quốc gia chịu thiệt hại nặng nề nhất với khoảng 3,4 triệu tấn ngũ cốc bị mất, tương đương gần 891 triệu euro. Hungary và Tây Ban Nha lần lượt mất khoảng 2,4 triệu tấn và 1,4 triệu tấn.

Ông Benoît Merlo, một nông dân tại vùng Auvergne-Rhône-Alpes (Pháp), cho biết dù đã dành gần 10 năm điều chỉnh phương thức canh tác để thích ứng với điều kiện khí hậu ngày càng khô nóng, trang trại của ông vẫn chịu tổn thất lớn trong năm nay. Theo ông, nhiệt độ liên tục vượt 38°C trong nhiều tuần đã khiến nhiều loại cây trồng bị hư hại nghiêm trọng. Năng suất dự kiến giảm ít nhất 50%, thậm chí tới 70% đối với một số cây như đậu nành.

Tại Anh, tình trạng khô hạn cũng diễn ra trên diện rộng sau đợt nắng nóng tháng 6 kết hợp với lượng mưa thấp trong mùa xuân. Các khu vực chịu ảnh hưởng nặng nhất là East Anglia và miền Đông Nam nước này. Bà Helen Plant, chuyên gia phân tích ngũ cốc và hạt có dầu của Hội đồng Phát triển Nông nghiệp và Trồng trọt Anh (AHDB), cho biết điều kiện khô hạn kéo dài trong tháng 4 và phần lớn tháng 5 đã ảnh hưởng đáng kể đến sự phát triển của cây trồng, đặc biệt là cây vụ xuân và các loại ngũ cốc vụ đông có nguồn nước dự trữ hạn chế.

AHDB nhận định kết quả vụ thu hoạch năm nay tại Anh vẫn còn nhiều yếu tố khó dự báo, trong khi nhiều nông dân buộc phải thu hoạch sớm để hạn chế thiệt hại do thời tiết tiếp tục khô nóng. Các chuyên gia cảnh báo, nếu sản lượng tiếp tục suy giảm, châu Âu có thể phải tăng nhập khẩu ngũ cốc, qua đó tạo thêm áp lực lên giá lương thực toàn cầu.

Tuy nhiên, diễn biến thị trường vẫn sẽ phụ thuộc vào kết quả vụ thu hoạch tại bán cầu Nam vào cuối năm 2026 và đầu năm 2027. Trong bối cảnh đó, nguồn cung nông sản thế giới cũng đứng trước nhiều thách thức khi nhiều khu vực ở miền Nam và miền Tây nước Mỹ tiếp tục trải qua hạn hán nghiêm trọng, ảnh hưởng đến cả sản xuất ngũ cốc lẫn chăn nuôi.

Hơn 3.800ha lúa Hè Thu phải lùi thời vụ vì nắng nóng, xâm nhập mặn