Phát hiện đường hầm dẫn nước ngầm từ thời La Mã tại Thổ Nhĩ Kỳ

Công trình được phát hiện tại khu phố Comlekci khi các đội thi công cải tạo hạ tầng đô thị tình cờ phát hiện một cấu trúc nằm sâu dưới lòng đất. Sau khi kiểm tra an toàn, các chuyên gia từ Bảo tàng Trabzon cùng các nhà nghiên cứu của Đại học Kỹ thuật Karadeniz đã tiến hành khảo sát sơ bộ và xác định đây là một kênh dẫn nước dạng đường hầm có mái vòm thuộc thời La Mã.

Theo kết quả khảo sát ban đầu, đường hầm nằm ở độ sâu khoảng 1,5–2m dưới mặt đất, với chiều rộng và chiều cao xấp xỉ 2m. Ở trung tâm là một kênh dẫn nước rộng khoảng 1,2m, hai bên có các lối đi hẹp, mỗi bên khoảng 0,5m. Các lối đi này được cho là phục vụ việc kiểm tra và bảo trì hệ thống dẫn nước.

Cấu trúc mái vòm bằng đá của đường hầm được đánh giá là đặc trưng của kỹ thuật xây dựng La Mã, giúp phân tán áp lực từ phía trên và tăng độ bền của công trình theo thời gian.

Theo Giáo sư Mehmet Yavuz, Trưởng khoa Lịch sử Nghệ thuật của Đại học Kỹ thuật Karadeniz, đặc điểm vật liệu và phương pháp xây dựng cho thấy công trình nhiều khả năng được xây dựng vào giai đoạn đầu của Đế chế La Mã. Thời điểm này có thể rơi vào giai đoạn trị vì của các hoàng đế Trajan hoặc Hadrian, tức cuối thế kỷ I đến đầu thế kỷ II.

Bên trong đường hầm, các nhà nghiên cứu còn phát hiện những bậc đá được đục trực tiếp trên nền. Những cấu trúc này có thể được thiết kế nhằm làm chậm dòng chảy của nước, cho thấy người La Mã đã áp dụng những tính toán thủy lực khá tinh vi khi xây dựng hệ thống.

Các chuyên gia cho rằng ban đầu công trình có thể được sử dụng để dẫn nước sinh hoạt từ các nguồn nước tự nhiên về khu vực cảng cổ của Trabzon hoặc các khu định cư lân cận. Tuy nhiên, trong những giai đoạn sau, đặc biệt vào cuối thời Đế chế Ottoman hoặc đầu thời Cộng hòa Thổ Nhĩ Kỳ, đường hầm đã được cải tạo để phục vụ mục đích thoát nước đô thị. Dấu vết của việc cải tạo thể hiện qua các lỗ mở được khoét thêm nhằm kết nối với hệ thống cống.

Giới khảo cổ cho biết những công trình tương tự khá hiếm tại Thổ Nhĩ Kỳ. Trước đây, chỉ có một số ví dụ được ghi nhận tại thành cổ Smyrna và một cấu trúc khác ở Istanbul. Vì vậy, phát hiện mới tại Trabzon có thể trở thành một minh chứng quan trọng cho kỹ thuật thủy lợi của người La Mã tại khu vực ven Biển Đen.

Hiện chính quyền địa phương đã đặt công trình dưới diện bảo vệ khảo cổ. Các nhà nghiên cứu cũng đang xem xét khả năng mở rộng khai quật nhằm tìm kiếm thêm các cấu trúc liên quan như bể chứa nước hoặc các tuyến dẫn nước cổ, qua đó làm rõ hơn mạng lưới cấp nước của khu vực trong thời kỳ La Mã.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường phát triển ứng dụng số hỗ trợ nông dân, hợp tác xã