Văn hóa doanh nghiệp: Nguồn lực nội sinh cho phát triển bền vững

Sáng 13/10, tại Hà Nội, Diễn đàn Văn hóa doanh nghiệp Việt Nam 2026 với chủ đề “Văn hóa doanh nghiệp - nguồn lực nội sinh cho phát triển bền vững” đã diễn ra dưới sự phối hợp tổ chức của Báo Văn hóa và Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa thành phố Hà Nội (HANOISME).

Sự kiện quy tụ khoảng 300 đại biểu đến từ các cơ quan quản lý, hiệp hội doanh nghiệp, giới chuyên gia, nhà nghiên cứu, cộng đồng doanh nhân, cơ quan báo chí và các cơ sở giáo dục, đào tạo.

Xây dựng văn hóa doanh nghiệp gắn với đổi mới sáng tạo

Phát biểu khai mạc diễn đàn, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Huy Dũng cho biết, Bộ đang tập trung thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa, kinh tế thể thao và kinh tế du lịch. Cùng với việc hoàn thiện thể chế, sử dụng nguồn lực ngân sách nhà nước để định hướng và tạo động lực phát triển, ngày 12/10/2026, Bộ đã ra mắt Mạng lưới phát triển công nghiệp văn hóa và công bố 17 bài toán lớn đặt ra đối với sự phát triển của công nghiệp văn hóa Việt Nam.

Thông qua mạng lưới này, Bộ kêu gọi sự tham gia của cộng đồng doanh nghiệp, các tập đoàn đa ngành, doanh nghiệp công nghệ và doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực công nghiệp văn hóa nhằm cùng tìm kiếm giải pháp cho những vấn đề trọng tâm. Các nhiệm vụ được đặt ra không chỉ đòi hỏi sản phẩm, kết quả cụ thể, có thể định lượng và đánh giá ngay trong năm 2026, mà còn hướng đến việc tạo lập những giá trị lâu dài cho tương lai.

Từ yêu cầu thực tiễn đó, Thứ trưởng Nguyễn Huy Dũng nhấn mạnh, doanh nghiệp trong giai đoạn phát triển mới cần kết hợp hài hòa giữa gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc với đổi mới sáng tạo, ứng dụng công nghệ và trí tuệ nhân tạo (AI).

Theo Thứ trưởng, văn hóa doanh nghiệp cần được xây dựng trên tám giá trị cốt lõi: đề cao tính liêm chính, thượng tôn pháp luật và giữ chữ tín; lấy giá trị thực mang lại cho khách hàng làm cơ sở hành động; tôn trọng con người, trọng dụng nhân tài và phát triển năng lực; khuyến khích đổi mới sáng tạo, học tập liên tục và khả năng thích ứng; hình thành văn hóa sử dụng dữ liệu, ứng dụng AI có trách nhiệm; đề cao vai trò nêu gương; bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa Việt Nam; gắn mục tiêu phát triển doanh nghiệp với trách nhiệm lâu dài đối với đất nước và cộng đồng.

Thứ trưởng Nguyễn Huy Dũng khẳng định, xây dựng văn hóa doanh nghiệp là hành trình bền bỉ, cần sự kiên trì và cam kết của các chủ thể liên quan. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch sẽ tiếp tục đồng hành với cộng đồng doanh nghiệp trong quá trình phát triển 10 ngành công nghiệp văn hóa, qua đó đóng góp vào sự phát triển chung của đất nước.

Thu hẹp khoảng cách giữa nhận thức và thực hành văn hóa doanh nghiệp

Từ góc nhìn của cơ quan báo chí, Tổng Biên tập Báo Văn hóa Nguyễn Anh Vũ cho rằng, để duy trì sức mạnh và khả năng phát triển lâu dài, doanh nghiệp cần nhiều yếu tố như vốn, công nghệ, nguồn nhân lực, thị trường và mô hình kinh doanh. Tuy nhiên, văn hóa doanh nghiệp mới là một trong những nền tảng có ảnh hưởng trực tiếp đến cách thức tổ chức vận hành, ứng xử, giải quyết khó khăn và vượt qua khủng hoảng.

Theo ông Nguyễn Anh Vũ, văn hóa không chỉ tồn tại trong những tuyên bố về giá trị hay bộ quy tắc ứng xử, mà cần được thể hiện nhất quán trong hoạt động hằng ngày, từ quá trình ra quyết định đến cách doanh nghiệp đối xử với khách hàng, người lao động và các đối tác.

Kết quả nghiên cứu do Viện Phát triển doanh nghiệp thuộc Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) phối hợp với Blue C công bố vào cuối năm 2025, trên cơ sở khảo sát 505 doanh nghiệp, cho thấy điểm trung bình về mức độ trưởng thành trong thực thi văn hóa doanh nghiệp đạt 43,84 điểm, tương ứng cấp độ 4 trong thang đánh giá gồm 6 cấp độ. Kết quả này tăng 4,12 điểm so với năm 2024.

Dù có sự cải thiện, tỷ lệ doanh nghiệp trong mẫu khảo sát đạt mức trưởng thành từ cấp độ 4 trở lên mới đạt 48,51%; trong khi tỷ lệ đạt hai cấp độ cao nhất là 27,9%.

Những con số trên cho thấy việc nâng cao nhận thức về văn hóa doanh nghiệp cần đi đôi với những thay đổi cụ thể trong quản trị và thực hành. Văn hóa chỉ thực sự trở thành nguồn lực nội sinh khi được chuyển hóa thành nguyên tắc vận hành, chuẩn mực ứng xử và động lực thúc đẩy sự phát triển của tổ chức.

Đưa văn hóa trở thành năng lực bên trong của doanh nghiệp

Tại diễn đàn, ông Mạc Quốc Anh, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa thành phố Hà Nội, nhấn mạnh yêu cầu đưa văn hóa trở thành năng lực nội tại, giúp doanh nghiệp nâng cao chất lượng quản trị, tăng hiệu quả đổi mới và củng cố nền tảng phát triển bền vững.

Theo ông Mạc Quốc Anh, để văn hóa thực sự thấm sâu vào hoạt động của doanh nghiệp, cần triển khai bốn định hướng. Trong đó, việc đặt văn hóa ở vị trí trung tâm của quá trình phát triển và xác định rõ trách nhiệm của người đứng đầu đối với chất lượng văn hóa tổ chức là những yêu cầu quan trọng.

Ông cũng cho rằng, giá trị của văn hóa doanh nghiệp được thể hiện rõ nhất khi tổ chức đối diện với áp lực, khó khăn hoặc khủng hoảng, chứ không chỉ trong điều kiện thuận lợi.

“Văn hóa doanh nghiệp thể hiện rõ trong ứng xử, giải quyết khó khăn, khủng hoảng, đó là việc phải giữ cam kết khi lợi nhuận thu hẹp, minh bạch khi xảy ra sai sót, bảo vệ quyền lợi chính đáng của người lao động khi doanh nghiệp gặp khó khăn”, ông Mạc Quốc Anh chia sẻ.

Quan điểm này cho thấy, văn hóa doanh nghiệp không đơn thuần là yếu tố tạo dựng hình ảnh hay nâng cao uy tín thương hiệu, mà còn gắn liền với trách nhiệm, tính minh bạch và khả năng duy trì niềm tin của các bên liên quan. Đây cũng là nền tảng để doanh nghiệp nâng cao sức chống chịu trước biến động và phát triển ổn định trong dài hạn.

Tăng cường hợp tác giữa báo chí và giáo dục, đào tạo

Trong khuôn khổ diễn đàn, Trường Đại học Intracom và Báo Văn hóa đã ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác giai đoạn 2026-2031, hướng tới xây dựng mối quan hệ hợp tác toàn diện, bền vững trên cơ sở phát huy thế mạnh của mỗi bên.

Các nội dung hợp tác trọng tâm bao gồm nghiên cứu khoa học, chuyển đổi số, phát triển sản phẩm truyền thông đa phương tiện; phối hợp tổ chức hội thảo, sự kiện trong lĩnh vực văn hóa và giáo dục; đồng thời triển khai các chương trình đào tạo, hướng nghiệp, thực tập và kết nối việc làm cho sinh viên.

Việc tăng cường liên kết giữa cơ quan báo chí và cơ sở giáo dục, đào tạo được kỳ vọng sẽ mở rộng cơ hội trao đổi chuyên môn, phát triển nguồn nhân lực và thúc đẩy các hoạt động hợp tác thiết thực.

Thông qua những trao đổi và hoạt động tại diễn đàn, văn hóa doanh nghiệp tiếp tục được đặt ra như một vấn đề có ý nghĩa đối với năng lực cạnh tranh và khả năng phát triển dài hạn của cộng đồng doanh nghiệp. Khi các giá trị văn hóa được cụ thể hóa trong quản trị, hành động và trách nhiệm xã hội, doanh nghiệp có thêm nền tảng để thích ứng với biến động, thúc đẩy sáng tạo và đóng góp tích cực cho sự phát triển bền vững của đất nước.

Doanh nghiệp được linh hoạt với hạn ngạch phát thải