Tin Quốc tế

Vì sao gấu thường xâm nhập khu dân cư ở Nhật Bản?

Hạ Anh • 12/02/2026 08:00

Một nghiên cứu mới tại miền Tây Nhật Bản cho thấy, sự gia tăng số vụ gấu xâm nhập khu dân cư không hẳn xuất phát từ tình trạng thiếu thức ăn trong môi trường tự nhiên, mà có thể do chúng bị thu hút bởi các nguồn thức ăn “dễ kiếm” gần nơi con người sinh sống, như cây ăn quả còn sót lại ở những nông trại bỏ hoang.

Gấu xuất hiện tại khu dân cư ở trung tâm thành phố Morioka, tỉnh Iwate, Nhật Bản ngày 23/10/2025

Trước đây, nhiều ý kiến cho rằng gấu tiến vào khu dân cư do khan hiếm thức ăn trong tự nhiên. Tuy nhiên, nhóm nghiên cứu thuộc Đại học Nông nghiệp – Công nghệ Tokyo và Trung tâm Nghiên cứu Vùng núi tỉnh Shimane đã phân tích mối liên hệ giữa sản lượng quả sồi - nguồn thức ăn chính của gấu vào mùa Thu và tình trạng dinh dưỡng của loài này để làm rõ giả thuyết trên.

Theo Giáo sư sinh thái học Shinsuke Koike, tình trạng dinh dưỡng của gấu được đánh giá thông qua ba chỉ số gồm: mỡ dưới da, mỡ nội tạng và mỡ tủy xương. Khi thiếu dinh dưỡng, gấu sẽ lần lượt tiêu hao các lớp mỡ này theo trình tự nhất định. Vào mùa Thu – giai đoạn chuẩn bị ngủ Đông, lượng mỡ trong cơ thể gấu thường đạt mức cao nhất nhờ ăn nhiều quả sồi.

Kết quả phân tích cho thấy, trong những năm sản lượng quả sồi thấp, mỡ nội tạng và mỡ tủy xương của gấu duy trì ở mức thấp trong suốt năm. Tuy nhiên, không ghi nhận sự khác biệt đáng kể về lượng mỡ dưới da giữa các cá thể gấu xâm nhập khu dân cư và những cá thể không xâm nhập. Điều này cho thấy những con gấu tiến vào khu dân cư không rơi vào tình trạng suy dinh dưỡng, ngay cả khi nguồn thức ăn tự nhiên suy giảm.

Từ kết quả nghiên cứu, Hiệp hội Động vật có vú Nhật Bản nhận định các vụ gấu xâm nhập khu dân cư nhiều khả năng xuất phát từ sự hiện diện của các nguồn thức ăn hấp dẫn gần khu vực con người sinh sống, thay vì do thiếu dinh dưỡng.

Giáo sư Koike cho rằng các biện pháp phòng ngừa cần tập trung vào việc loại bỏ yếu tố thu hút gấu, như thu gom quả hồng, hạt dẻ rụng, chặt bỏ hoặc quản lý cây ăn quả tại các nông trại bỏ hoang, đồng thời chặn các tuyến đường gấu thường di chuyển vào khu dân cư.

Nghiên cứu được thực hiện dựa trên dữ liệu của 651 cá thể gấu đen châu Á – một trong hai loài gấu sinh sống tại Nhật Bản bị tiêu hủy do đe dọa khu dân cư hoặc trong các vụ tai nạn giao thông tại tỉnh Shimane giai đoạn 2003–2018. Nhóm nghiên cứu cũng lưu ý rằng kết quả này chưa chắc áp dụng cho mọi khu vực khác, do điều kiện sinh thái và môi trường sống của gấu có thể khác nhau.