Chủ động ứng phó cao điểm xâm nhập mặn, bảo vệ sản xuất và dân sinh

Diễn biến này khiến nhiều công trình thủy lợi cách biển từ 35 - 45km gặp khó khăn trong việc lấy nước vào những ngày triều cường dâng cao. Trước nguy cơ mặn xâm nhập tác động tiêu cực đến sản xuất nông nghiệp, các địa phương trong vùng đã chủ động triển khai nhiều giải pháp ứng phó.

Tại Đồng Tháp, Vĩnh Long, Cà Mau và một số tỉnh khác, người dân tích cực trữ nước ngọt, gia cố bờ bao chống triều cường, bảo vệ vườn cây và hoa màu. Cơ quan chức năng tăng cường theo dõi chặt chẽ diễn biến độ mặn, vận hành linh hoạt hệ thống cống, đập nhằm ngăn mặn, giữ ngọt, đảm bảo nguồn nước phục vụ sản xuất.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, từ nay đến hết tháng 5, hiện tượng ENSO có khả năng chuyển dần sang trạng thái trung tính với xác suất 80 - 90%. Tuy nhiên, dòng chảy từ thượng nguồn sông Mê Công về Đồng bằng sông Cửu Long được dự báo tiếp tục giảm, khiến xâm nhập mặn tại các cửa sông duy trì ở mức tương đương trung bình nhiều năm.

Đáng chú ý, giai đoạn từ tháng 3 đến tháng 4 được nhận định là cao điểm của mùa hạn mặn năm nay. Ranh mặn 4g/lít có thể xâm nhập sâu từ 42 - 55km, thậm chí lên tới 70km tại các cửa sông Vàm Cỏ và Cái Lớn.

Trước tình hình trên, các địa phương cần theo dõi sát diễn biến thủy văn, nguồn nước, hạn hán và xâm nhập mặn; tranh thủ vận hành công trình thủy lợi khi điều kiện cho phép để tích trữ nước vào hệ thống kênh rạch, hồ ao, đảm bảo đủ nguồn nước ngọt cho thời điểm mặn gia tăng và phần còn lại của mùa khô.

Song song đó, việc xây dựng kế hoạch sản xuất phù hợp với điều kiện nguồn nước thực tế là yêu cầu cấp thiết. Các địa phương cần phân phối nước hợp lý, sử dụng tiết kiệm, giảm thất thoát, lãng phí nguồn nước trong hệ thống thủy lợi.

Người dân được khuyến cáo áp dụng các giải pháp tưới tiên tiến, tiết kiệm nước cho lúa và cây trồng cạn; chủ động tích trữ nước phục vụ nhu cầu tối thiểu, đặc biệt đối với cây ăn quả và các loại cây trồng có giá trị kinh tế cao. Trước khi bơm tưới, cần kiểm tra độ mặn để tránh gây thiệt hại cho cây trồng trong giai đoạn cao điểm hạn mặn.

Đối với các vùng chuyên canh cây ăn quả có nguy cơ chịu ảnh hưởng xâm nhập mặn, ngành nông nghiệp khuyến nghị người dân tận dụng vật liệu hữu cơ hoặc màng phủ nông nghiệp để giữ ẩm gốc; đồng thời cắt tỉa cành, tạo tán, tỉa bớt hoa, nụ nhằm giảm thoát hơi nước, tăng sức chống chịu cho cây.

Về lâu dài, các địa phương tiếp tục ưu tiên nguồn lực đầu tư xây dựng mới, sửa chữa, nâng cấp hệ thống thủy lợi, đặc biệt là các công trình ngăn mặn, cấp nước sản xuất và nước sinh hoạt tập trung tại những khu vực thường xuyên thiếu nước.

Đáng lưu ý, sau khi xâm nhập mặn đạt đỉnh và có xu hướng giảm, khả năng xuất hiện nước ngọt thường xuyên hơn. Đây là thời điểm quan trọng để các địa phương tranh thủ lấy nước phục vụ sản xuất, thau rửa đồng ruộng và đảm bảo nhu cầu sinh hoạt cho người dân, góp phần giảm thiểu thiệt hại do hạn mặn gây ra.

Tăng cường giải pháp ứng phó hạn, mặn và cháy rừng tại Nam Trung Bộ, Đông Nam Bộ và ĐBSCL