Đà Nẵng chủ động hoàn thiện giải pháp quy hoạch, hạ tầng để thích ứng biến đổi khí hậu

Tăng cường yêu cầu thích ứng trong phát triển đô thị

Theo Nghị định số 35/2026/NĐ-CP ngày 22/1/2026 của Chính phủ quy định chi tiết một số nội dung của Nghị quyết về phân loại đô thị, UBND cấp tỉnh không chỉ thực hiện các quy định về thích ứng biến đổi khí hậu và giảm phát thải khí nhà kính theo pháp luật môi trường, mà còn phải lồng ghép yêu cầu thích ứng trong toàn bộ quá trình phát triển đô thị, từ lập quy hoạch đến đầu tư xây dựng và quản lý hạ tầng.

Một nội dung trọng tâm là các đô thị phải đánh giá tác động của biến đổi khí hậu trên địa bàn, xác định và dự báo những khu vực có nguy cơ cao xảy ra thiên tai. Trên cơ sở đó, phương án quy hoạch cần hướng đến giảm thiểu tối đa rủi ro và tổn thất trong quá trình xây dựng và vận hành đô thị.

Quy định cũng khuyến khích áp dụng các giải pháp dựa vào tự nhiên (Nature-based Solutions - NbS), khai thác hợp lý điều kiện địa hình, khí hậu, thủy văn và hệ sinh thái của từng khu vực để mở rộng không gian xanh và nâng cao khả năng chống chịu trước hiện tượng thời tiết cực đoan.

Đối với các khu đô thị mới hoặc khu vực mở rộng, không bố trí phát triển nhà ở, khu dân cư hay công trình hạ tầng thiết yếu tại những nơi có nguy cơ thiên tai cao theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về quy hoạch. Đồng thời, hạn chế lấn chiếm, san lấp sông, suối, kênh, mương, ao, hồ và hành lang bảo vệ nguồn nước; dành quỹ đất dự trữ phục vụ di dời dân cư hoặc trữ nước, cấp nước sạch dự phòng khi có thiên tai.

Với đô thị hiện hữu, khi điều chỉnh quy hoạch cần rà soát, bảo tồn và kết nối các không gian mặt nước tự nhiên và nhân tạo như ao, hồ, đầm, kênh, rạch, vùng trũng và khu vực ngập nước. Trong đầu tư xây dựng hạ tầng, các công trình phải có phương án dự phòng để có thể chuyển đổi công năng khi cần, ví dụ làm nơi tránh trú hoặc hỗ trợ điều tiết ngập lụt.

Đối với đô thị loại đặc biệt và loại I, UBND cấp tỉnh phải xây dựng lộ trình chuyển đổi phương tiện giao thông công cộng từ nhiên liệu hóa thạch sang năng lượng sạch, năng lượng tái tạo, đồng thời phát triển hạ tầng kỹ thuật tương ứng.

Đà Nẵng triển khai đồng bộ nhiều giải pháp

Trước thực tế chịu tác động thường xuyên của mưa bão, lũ lụt và nước biển dâng, Đà Nẵng đã triển khai cả giải pháp trước mắt và lâu dài. Từ năm 2024, khu vực đô thị phía Nam thành phố được lựa chọn thí điểm dự án “Thực hiện làm mát hiệu quả và thân thiện với khí hậu tại khu vực đô thị ở Việt Nam”, góp phần kiểm soát tiêu thụ năng lượng và giảm hiệu ứng đảo nhiệt đô thị.

Theo báo cáo giám sát chuyên đề của HĐND thành phố, từ năm 2023 đến nay, khu vực trung tâm Đà Nẵng (cũ) và trung tâm Tam Kỳ (cũ) đang triển khai 36 dự án thoát nước, chống ngập. Trong đó, khu vực trung tâm Đà Nẵng có 25 dự án với tổng vốn khoảng 2.846 tỷ đồng; khu vực Tam Kỳ có 11 dự án với tổng mức đầu tư khoảng 6.983 tỷ đồng.

Bên cạnh đó, nhiều hạng mục thuộc dự án “Phát triển môi trường, hạ tầng đô thị để ứng phó biến đổi khí hậu thành phố Hội An (cũ)” đã hoàn thành, góp phần giảm tình trạng ngập úng kéo dài tại nhiều khu vực đô thị trong mùa mưa.

Theo Sở Khoa học và Công nghệ Đà Nẵng, thành phố cũng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong quản lý ngập úng. Hệ thống giám sát ngập lụt vận hành trực tuyến; bản đồ theo dõi mưa và mực nước trên ứng dụng Danang SmartCity được cập nhật liên tục, giúp cơ quan quản lý theo dõi diễn biến theo thời gian thực và hỗ trợ người dân chủ động điều chỉnh lộ trình.

Tuy vậy, Đà Nẵng vẫn đối mặt với nguy cơ lớn về lũ lụt, ngập úng, sạt lở và nước biển dâng. Theo điều chỉnh quy hoạch thành phố giai đoạn 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050, lượng mưa cực đại trong một ngày vào giữa thế kỷ này có thể tăng từ 30–60%.

UBND thành phố cho biết, với đặc thù lũ lụt tại địa phương, khó có thể loại bỏ hoàn toàn tình trạng ngập hàng năm mà phải chấp nhận sống chung với lũ và tập trung giảm thiểu thiệt hại. Các giải pháp gồm củng cố, nâng cấp đê sông, đê biển, kè chống sóng; kiên cố hóa kênh mương; xác định và quản lý chặt hành lang thoát lũ; xây dựng công trình bảo vệ bờ, chỉnh trị sông; bổ sung và nâng cấp các điểm tránh lũ.

Trong khu vực đô thị, các công trình công cộng như bệnh viện, nhà tránh lũ và hạ tầng thiết yếu khi xây dựng sẽ được thiết kế cao hơn mực nước lũ chính vụ có tần suất 5%, sau khi tính đến khả năng cắt lũ của các hồ chứa thượng nguồn.

Theo TS. Lê Hùng, giảng viên Khoa Xây dựng công trình thủy, Trường Đại học Bách khoa – Đại học Đà Nẵng, việc chống ngập cần cách tiếp cận tổng thể, đồng bộ từ sông, hồ, cầu, cống đến trạm bơm thay vì chỉ tập trung vào từng công trình riêng lẻ. Khi các điểm nghẽn được xử lý và hệ thống vận hành đúng thiết kế, năng lực tiêu thoát nước sẽ được cải thiện rõ rệt, tạo nền tảng cho phát triển bền vững trong bối cảnh khí hậu ngày càng cực đoan.

Ông cũng kiến nghị, trong thời gian chờ hoàn thiện hệ thống công trình, thành phố cần xây dựng bản đồ ngập hằng năm, phân chia theo bốn cấp độ tương ứng với các kịch bản mưa đã từng ghi nhận. Cách làm này sẽ hỗ trợ chính quyền chủ động cảnh báo, điều hành và giảm thiểu thiệt hại khi xảy ra mưa lớn.

Những dữ liệu biến đổi khí hậu cần biết từ ngày 6/2/2026