Hoàn thiện bản đồ tài nguyên nước vùng kinh tế trọng điểm miền Trung

Rà soát, hoàn thiện kết quả điều tra tài nguyên nước

Ngày 25/10/2026, tại Khánh Hòa, Liên đoàn Quy hoạch và Điều tra tài nguyên nước miền Trung, thuộc Trung tâm Quy hoạch và Điều tra tài nguyên nước quốc gia, tổ chức hội thảo góp ý kết quả điều tra, đánh giá và lập bản đồ tài nguyên nước mặt, nước dưới đất thuộc dự án “Điều tra, đánh giá, lập bản đồ tài nguyên nước tỷ lệ 1:50.000 vùng kinh tế trọng điểm miền Trung”.

Hội thảo là dịp để các nhà khoa học, chuyên gia và cơ quan chuyên môn trao đổi, đánh giá kết quả thực hiện dự án, góp ý về cơ sở khoa học, dữ liệu điều tra và các nội dung thể hiện trên bản đồ, qua đó hoàn thiện sản phẩm trước khi đưa vào khai thác, sử dụng.

Tham dự hội thảo có TS. Tống Ngọc Thanh, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Nước và Môi trường Việt Nam; TS. Triệu Đức Huy, Phó Tổng Giám đốc Trung tâm Quy hoạch và Điều tra tài nguyên nước quốc gia; TS. Phan Chu Nam, Phó Chủ tịch Hội Địa chất thủy văn Việt Nam, đại diện Hội tại miền Nam; TS. Ngô Tuấn Tú, Trưởng Văn phòng đại diện Hội Địa chất thủy văn Việt Nam tại miền Trung.

Về phía Hội Nước và Môi trường Việt Nam còn có TS. Võ Danh Hải, Phó Trưởng ban Tổ chức và Phát triển; ông Nguyễn Hoài Dương, Trưởng Văn phòng đại diện Hội tại khu vực miền Trung và Tây Nguyên; ông Nguyễn Duy Trung, Phó Trưởng Văn phòng.

Đại diện đơn vị tổ chức có ông Nguyễn Quang Huy, Liên đoàn trưởng, Trưởng ban tổ chức; các Phó Liên đoàn trưởng Vũ Mạnh Hải và Nguyễn Ton, cùng cán bộ chuyên môn và các chuyên gia khoa học, quản lý.

Tại hội thảo, các đại biểu tập trung góp ý báo cáo kết quả điều tra, đánh giá, lập bản đồ tài nguyên nước; phân tích những nội dung chuyên môn cần rà soát, bổ sung và thảo luận các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm. Theo chương trình, đơn vị thực hiện có trách nhiệm giải trình, tiếp thu các ý kiến đóng góp trước khi kết luận hội thảo.

Việc tổ chức lấy ý kiến chuyên gia có ý nghĩa quan trọng trong quá trình hoàn thiện kết quả điều tra. Đối với sản phẩm bản đồ tài nguyên nước, độ tin cậy của dữ liệu, tính thống nhất giữa các lớp thông tin và khả năng phản ánh đặc điểm thực tế của nguồn nước là những yếu tố quyết định giá trị ứng dụng.

Bản đồ tài nguyên nước là cơ sở cho quản lý và bảo vệ nguồn nước

Tài nguyên nước có vai trò thiết yếu đối với đời sống dân sinh, sản xuất và phát triển kinh tế – xã hội. Tuy nhiên, khả năng khai thác, sử dụng nguồn nước chịu tác động của nhiều yếu tố như điều kiện tự nhiên, phân bố theo không gian và thời gian, nhu cầu sử dụng, biến đổi khí hậu và những áp lực từ hoạt động phát triển kinh tế.

Trong bối cảnh đó, điều tra cơ bản tài nguyên nước và xây dựng hệ thống dữ liệu có chất lượng là yêu cầu quan trọng đối với công tác quản lý nhà nước về tài nguyên nước.

Luật Tài nguyên nước số 28/2023/QH15, có hiệu lực từ ngày 1/7/2024, đặt ra khuôn khổ pháp lý cho việc quản lý, bảo vệ, điều hòa, phân phối, khai thác và sử dụng tài nguyên nước. Việc hiện đại hóa công tác quản lý trên nền tảng thông tin, cơ sở dữ liệu và các công cụ hỗ trợ ra quyết định cũng là một định hướng quan trọng trong quản trị tài nguyên nước hiện nay.

Bản đồ tài nguyên nước là một trong những sản phẩm có khả năng chuyển hóa kết quả điều tra chuyên môn thành thông tin trực quan, giúp nhận diện đặc điểm và sự phân bố của nguồn nước trên một phạm vi địa lý xác định.

Đối với nước mặt, các thông tin được thể hiện trên bản đồ có thể hỗ trợ nghiên cứu đặc điểm mạng lưới sông, suối và các nguồn nước liên quan, tùy thuộc vào nội dung và phạm vi điều tra. Đối với nước dưới đất, dữ liệu điều tra giúp làm rõ hơn đặc điểm phân bố của các tầng chứa nước và những điều kiện địa chất thủy văn có liên quan.

Khi được xây dựng đồng bộ, thông tin về nước mặt và nước dưới đất tạo điều kiện để các cơ quan chuyên môn có thêm cơ sở xem xét hiện trạng tài nguyên nước, đối chiếu với nhu cầu khai thác, sử dụng và xác định những khu vực cần tiếp tục nghiên cứu, điều tra.

Đặc biệt, tỷ lệ bản đồ 1:50.000 cho phép thể hiện thông tin ở mức độ chi tiết phù hợp với nhiều nhu cầu nghiên cứu và quản lý theo không gian. Tuy nhiên, giá trị thực tiễn của sản phẩm còn phụ thuộc vào chất lượng tài liệu đầu vào, phương pháp điều tra, mức độ kiểm chứng và khả năng cập nhật khi điều kiện nguồn nước có sự thay đổi.

Vì vậy, bản đồ cần được sử dụng kết hợp với kết quả quan trắc, điều tra bổ sung và các nguồn dữ liệu chuyên ngành có liên quan. Đây là điều kiện cần thiết để hạn chế việc sử dụng thông tin đã lạc hậu, đồng thời nâng cao hiệu quả khai thác cơ sở dữ liệu trong thực tiễn.

Hoàn thiện dữ liệu, hướng tới khai thác và sử dụng hiệu quả

Bên cạnh giá trị về mặt khoa học, việc hoàn thiện bản đồ tài nguyên nước còn có ý nghĩa đối với công tác quy hoạch, quản lý và bảo vệ môi trường.

Nguồn nước có mối quan hệ chặt chẽ với các hệ sinh thái tự nhiên, hoạt động sản xuất và đời sống dân cư. Những thay đổi về khả năng cung cấp nước, chất lượng nước hoặc điều kiện khai thác tại một khu vực có thể ảnh hưởng đến các hoạt động kinh tế – xã hội và yêu cầu bảo vệ môi trường tại khu vực đó.

Do vậy, cơ sở dữ liệu tài nguyên nước có độ tin cậy sẽ góp phần hỗ trợ cơ quan quản lý xem xét các phương án khai thác, sử dụng nước gắn với yêu cầu bảo vệ nguồn sinh thủy, kiểm soát nguy cơ ô nhiễm và duy trì chức năng của các hệ sinh thái liên quan.

Đối với những khu vực có quan hệ thủy văn liên vùng, liên tỉnh, việc chuẩn hóa và chia sẻ dữ liệu còn tạo điều kiện tăng cường trao đổi thông tin giữa các cơ quan quản lý, hỗ trợ phối hợp trong bảo vệ nguồn nước và giải quyết các vấn đề phát sinh trong quá trình khai thác, sử dụng tài nguyên nước.

Để phát huy hiệu quả của sản phẩm sau khi hoàn thiện, công tác quản lý dữ liệu cần được quan tâm đồng bộ. Các thông tin cần có nguồn gốc rõ ràng, được kiểm tra về tính nhất quán, bảo đảm khả năng truy xuất và cập nhật theo quy định chuyên môn. Việc kết nối dữ liệu bản đồ với hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu tài nguyên nước và các kết quả quan trắc có liên quan cũng là hướng cần chú trọng nhằm nâng cao khả năng khai thác, sử dụng lâu dài.

Đây cũng là yêu cầu phù hợp với định hướng tăng cường ứng dụng công nghệ số trong điều tra, quy hoạch, quan trắc và quản lý tài nguyên nước.

Hội thảo góp ý kết quả lập bản đồ tài nguyên nước vùng kinh tế trọng điểm miền Trung vì vậy không chỉ là bước rà soát chuyên môn đối với sản phẩm của dự án, mà còn góp phần thúc đẩy việc hoàn thiện nguồn dữ liệu phục vụ quản lý tài nguyên nước.

Chất lượng của bản đồ không chỉ được đánh giá ở mức độ hoàn thành công tác điều tra, mà còn ở khả năng cung cấp thông tin tin cậy, được cập nhật và sử dụng hiệu quả trong thực tiễn. Khi được khai thác đúng mục đích, kết hợp với các công cụ quản lý và dữ liệu chuyên ngành khác, sản phẩm sẽ góp phần nâng cao chất lượng công tác điều tra, quy hoạch, bảo vệ và sử dụng bền vững tài nguyên nước tại khu vực miền Trung.

Liên đoàn Quy hoạch và Điều tra tài nguyên nước miền Trung: 50 năm “tìm mạch nguồn cho sự sống”