Mưa đá dồn dập đầu tháng 5: Hiện tượng hiếm gặp

Trong khoảng thời gian từ chiều tối 2/5 đến sáng 4/5, hàng loạt địa phương như Điện Biên, Lai Châu, Lào Cai, Tuyên Quang, Phú Thọ, Thái Nguyên và Hà Nội đã ghi nhận dông lốc, sét và mưa đá xảy ra đồng loạt. Sang ngày 3/5, hiện tượng này tiếp tục lan rộng xuống các tỉnh Nghệ An và Hà Tĩnh. Đáng chú ý, nhiều trận mưa đá có kích thước lớn, thậm chí tương đương quả trứng gà, gây thiệt hại nghiêm trọng cho hoa màu, tài sản và phương tiện của người dân.

Theo các chuyên gia của ngành khí tượng, mưa dông kèm lốc sét trong thời kỳ giao mùa (tháng 4–5 hoặc 9–10) không phải là hiện tượng bất thường. Tuy nhiên, việc mưa đá xuất hiện với tần suất dày đặc trên phạm vi rộng như hiện nay lại là điều hiếm gặp. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ trạng thái khí quyển tích tụ năng lượng đối lưu mạnh do nền nhiệt cao, độ ẩm lớn kết hợp với các yếu tố trên cao như rãnh thấp và không khí lạnh yếu tràn xuống.

Vào buổi chiều, khi nhiệt độ tăng cao, các khối không khí nóng ẩm bị đẩy lên mạnh, hình thành các đám mây dông phát triển theo chiều thẳng đứng. Trong môi trường bất ổn này, dòng khí đi lên đủ mạnh để giữ các hạt băng trong mây lâu hơn, khiến chúng phát triển kích thước trước khi rơi xuống mặt đất, tạo thành mưa đá.

Đáng lo ngại, xu thế thời tiết trong năm 2026 được dự báo tiếp tục diễn biến phức tạp. Khả năng cao hiện tượng El Nino sẽ xuất hiện từ giữa năm, với xác suất 80–90% và có thể đạt cường độ mạnh vào cuối năm. Điều này khiến nắng nóng gia tăng, trong khi mưa và bão có xu hướng giảm, nhưng các hiện tượng cực đoan như dông lốc, mưa đá và mưa lớn cục bộ lại có nguy cơ xuất hiện nhiều hơn.

Các chuyên gia cảnh báo, mưa đá là hiện tượng khó dự báo sớm với độ chính xác cao. Hiện nay, cơ quan khí tượng chỉ có thể đưa ra cảnh báo trước khoảng 1–2 giờ dựa trên sự phát triển của các đám mây dông. Do đó, hiệu quả phòng tránh phụ thuộc lớn vào sự chủ động của người dân.

Tại Việt Nam, mưa đá có thể xảy ra ở hầu hết các vùng, nhưng phổ biến hơn ở khu vực miền núi và bán sơn địa. Giai đoạn chuyển mùa là thời điểm dễ phát sinh hiện tượng này do sự xung đột mạnh giữa các khối không khí nóng và lạnh. Sự chênh lệch nhiệt độ lớn khiến khí quyển trở nên bất ổn, tạo điều kiện hình thành các cơn dông mạnh kèm theo mưa đá, lốc xoáy và gió giật.

Trước những diễn biến thời tiết cực đoan, cơ quan khí tượng khuyến cáo người dân cần theo dõi sát các bản tin dự báo, hạn chế ra ngoài khi có dông, đồng thời chủ động gia cố nhà cửa, bảo vệ tài sản và cây trồng nhằm giảm thiểu thiệt hại. Đây được xem là giải pháp thiết thực trong bối cảnh các hiện tượng thiên tai ngày càng khó lường và gia tăng về cường độ.

Mưa đá, dông lốc gây thiệt hại diện rộng tại Nghệ An và Hà Tĩnh