Đặc khu Phú Quý phát triển du lịch cộng đồng, hướng tới kinh tế xanh bền vững

Đặc khu Phú Quý đang triển khai Đề án phát triển du lịch cộng đồng tại Việt Nam giai đoạn 2026-2030, hướng tới hình thành những điểm đến có sự tham gia trực tiếp của người dân, khai thác hiệu quả cảnh quan thiên nhiên, văn hóa truyền thống và các hoạt động sản xuất đặc trưng của địa phương. Định hướng này không chỉ mở rộng sản phẩm du lịch mà còn tạo điều kiện để cộng đồng dân cư trở thành chủ thể trong quá trình phát triển kinh tế tại địa bàn biển đảo.

Theo kế hoạch, trong giai đoạn 2026-2029, Phú Quý phấn đấu hình thành ít nhất một điểm du lịch cộng đồng có nhà sinh hoạt cộng đồng và đội văn hóa, văn nghệ hoặc câu lạc bộ truyền thống hoạt động thường xuyên, bảo đảm chất lượng. Cùng với xây dựng điểm đến, địa phương chú trọng đào tạo nguồn nhân lực, nâng cao kỹ năng phục vụ và năng lực quản lý du lịch cho người dân.

Cụ thể, 100% thành viên tổ du lịch cộng đồng được đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ và cấp chứng chỉ theo quy định. Ít nhất 30% chủ cơ sở cung ứng dịch vụ du lịch cộng đồng được tập huấn nghiệp vụ quản lý; tối thiểu 70% lao động được nâng cao kỹ năng phục vụ khách du lịch, trong đó lao động nữ chiếm ít nhất 50%. Mỗi điểm du lịch cộng đồng phấn đấu có tối thiểu một người có khả năng giao tiếp bằng ngoại ngữ.

Một trong những nội dung đáng chú ý là định hướng xây dựng ít nhất một mô hình liên kết chuỗi giá trị du lịch cộng đồng gắn với xây dựng nông thôn mới. Chuỗi liên kết được tổ chức từ khai thác tài nguyên địa phương, sản xuất nông nghiệp, ngư nghiệp, chế biến sản phẩm đến trải nghiệm du lịch, lưu trú, ăn uống, mua sắm đặc sản, quảng bá và bán tour. Qua đó, các hoạt động du lịch có thể kết nối trực tiếp với sản xuất, tiêu thụ sản phẩm và những ngành nghề truyền thống, tạo thêm việc làm, cải thiện thu nhập cho người dân.

Phú Quý cũng định hướng hình thành, duy trì các làng nghề truyền thống và phát triển sản phẩm OCOP gắn với các điểm du lịch cộng đồng. Đây là giải pháp giúp đa dạng hóa trải nghiệm, nâng cao giá trị sản phẩm địa phương và hạn chế tình trạng phát triển du lịch đơn thuần dựa vào khai thác cảnh quan. Khi người dân tham gia nhiều hơn vào chuỗi cung ứng dịch vụ, lợi ích kinh tế từ du lịch có thêm cơ hội được phân bổ rộng rãi trong cộng đồng.

Đến năm 2030, địa phương đặt mục tiêu có 80% chủ cơ sở cung ứng dịch vụ du lịch cộng đồng được đào tạo, tập huấn nghiệp vụ quản lý; ít nhất 70% lao động được bồi dưỡng kỹ năng phục vụ. Đặc khu phấn đấu có một điểm du lịch cộng đồng được công nhận theo tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13259:2020. Ứng dụng công nghệ thông tin, thúc đẩy chuyển đổi số, xây dựng cơ sở dữ liệu và chuẩn hóa bản đồ số các điểm du lịch cũng là những nhiệm vụ được đặt ra nhằm nâng cao chất lượng quản lý, quảng bá và phục vụ du khách.

Những định hướng này được xây dựng trên cơ sở lợi thế tự nhiên và văn hóa đặc trưng của Phú Quý. Nằm cách cảng Phan Thiết khoảng 120 km về phía Đông Nam, đặc khu có diện tích tự nhiên khoảng 18 km², dân số khoảng 32.000 người. Với vị trí giữa vùng biển rộng, Phú Quý có nhiều tiềm năng phát triển kinh tế biển, trong đó du lịch và khai thác hải sản là những lĩnh vực quan trọng.

Đáng chú ý, đảo Phú Quý là một trong 12 khu bảo tồn biển quốc gia, có giá trị đa dạng sinh học và quy tụ nhiều loài hải sản quý hiếm. Cùng với hệ sinh thái biển, địa phương sở hữu nhiều cảnh quan hấp dẫn như Gành Hang, Lạch Xanh, vịnh Triều Dương và những dãy đồi uốn lượn ở trung tâm đảo. Đây là điều kiện thuận lợi để phát triển các loại hình du lịch khám phá, nghỉ dưỡng, thể thao và trải nghiệm thiên nhiên.

Bên cạnh tài nguyên tự nhiên, Phú Quý còn có 25 cơ sở tín ngưỡng, tôn giáo và di tích. Trong đó, đền thờ Công chúa Bàn Tranh, chùa Linh Quang và vạn An Thạnh được công nhận là di tích văn hóa cấp quốc gia. Những giá trị này tạo nền tảng để địa phương xây dựng sản phẩm du lịch kết hợp khám phá thiên nhiên, tìm hiểu lịch sử và trải nghiệm đời sống văn hóa của cư dân vùng biển đảo.

Thời gian qua, các loại hình du lịch biển, thể thao và giải trí như tham quan đảo nhỏ, lặn ngắm san hô, câu cá, chèo SUP, lướt ván dù từng bước được hình thành, góp phần gia tăng sức hút của điểm đến. Giai đoạn 2021-2025, Phú Quý đón 635.899 lượt khách, tốc độ tăng trưởng bình quân khoảng 40% mỗi năm, doanh thu du lịch đạt 1.589 tỷ đồng.

Sự gia tăng lượng khách và hoạt động dịch vụ cũng đặt ra yêu cầu quản lý chặt chẽ hơn việc khai thác tài nguyên, kiểm soát chất thải và bảo vệ hệ sinh thái biển. Đối với một địa bàn có giá trị đa dạng sinh học cao như Phú Quý, sức hấp dẫn của du lịch không thể chỉ được đo bằng lượng khách hay doanh thu mà còn phụ thuộc vào chất lượng môi trường và khả năng gìn giữ cảnh quan tự nhiên.

Phát triển du lịch cộng đồng vì vậy cần được đặt trong mối liên kết giữa bảo tồn tài nguyên, phát huy văn hóa bản địa và nâng cao đời sống người dân. Khi cộng đồng thực sự tham gia và hưởng lợi từ hoạt động du lịch, trách nhiệm gìn giữ môi trường cũng có thêm cơ sở để trở thành một phần trong quá trình phát triển kinh tế địa phương. Đây là hướng đi quan trọng để Phú Quý từng bước xây dựng mô hình du lịch xanh, khai thác hợp lý tiềm năng biển đảo và hướng tới tăng trưởng bền vững.

Lâm Đồng: Người dân tự nguyện giao nộp rùa đất quý hiếm, đưa trở lại rừng tự nhiên