Nhiều quốc gia chuyển sang quản lý thảm họa chủ động

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng cực đoan và khó lường, nhiều quốc gia đang chuyển từ tư duy ứng phó bị động sang quản lý thảm họa chủ động nhằm hướng tới phát triển bền vững. Tại Thái Lan, chính quyền Thủ đô Bangkok (BMA) vừa triển khai kế hoạch nâng cấp toàn diện hệ thống an toàn, hướng tới mô hình quản lý thảm họa 24/7.

Theo bà Tavida Kamolvej, Phó Thống đốc Bangkok, thành phố đã tăng cường đáng kể năng lực tìm kiếm, cứu hộ đô thị, đồng thời tích hợp lực lượng cứu hỏa với kỹ thuật viên y tế khẩn cấp để hình thành các đơn vị phản ứng hỗn hợp.

Động thái này được đưa ra sau tròn một năm trận động đất ngày 28/3/2025 tại Myanmar gây dư chấn mạnh tới Bangkok thành phố hơn 11 triệu dân. Sự cố nghiêm trọng nhất là vụ sập tòa nhà Tổng kiểm toán nhà nước hơn 30 tầng đang xây dựng, khiến hàng chục người thiệt mạng và làm dấy lên lo ngại về an toàn công trình.

Trong nhiều thập kỷ qua, Bangkok phát triển nhanh với hàng loạt tòa nhà cao tầng, hệ thống tàu điện ngầm và tàu điện trên cao mở rộng liên tục. Tuy nhiên, sau trận động đất, các công trình quy mô lớn từng là biểu tượng tăng trưởng lại khiến người dân không khỏi lo ngại về mức độ an toàn.

Theo kế hoạch mới, Bangkok sẽ mở rộng các đội cứu hộ, trong đó có các đơn vị tìm kiếm cứu nạn đô thị (USAR) đạt chuẩn quốc tế. Các tổ kỹ thuật viên y tế khẩn cấp (EMT) sẽ phối hợp với lực lượng xe máy để tiếp cận nhanh các khu vực đông đúc, ngõ hẹp khi xảy ra sự cố.

Hạ tầng đô thị cũng được nâng cấp đồng bộ: Lắp đặt cảm biến địa chấn tại các bệnh viện cao tầng; mở rộng mạng lưới cứu hỏa - cứu nạn; xây dựng hệ thống thoát nước thông minh có khả năng giám sát theo thời gian thực và cảnh báo lũ. Thành phố đồng thời tích hợp đèn tín hiệu giao thông thích ứng, hệ thống giám sát bằng trí tuệ nhân tạo (AI) và bản đồ số hiển thị vị trí lực lượng khẩn cấp, bệnh viện và khu vực dễ tổn thương.

Trung tâm chỉ huy của BMA hoạt động 24/7, thu thập dữ liệu từ hơn 40.000 camera và các cảm biến môi trường để điều phối ứng phó nhanh. Bên cạnh đó, Bangkok đẩy mạnh đào tạo tình nguyện viên, lập bản đồ kỹ năng và tổ chức diễn tập nhằm nâng cao khả năng phối hợp giữa chính quyền và người dân.

Không chỉ Bangkok, nhiều quốc gia cũng áp dụng các mô hình quản lý thảm họa chủ động. Trung Quốc triển khai chương trình “thành phố bọt biển” nhằm tăng khả năng thấm nước, giảm ngập và tái sử dụng nước mưa. Hà Lan thực hiện dự án “Không gian cho dòng sông” với kinh phí 2,3 tỷ euro, mở rộng vùng chứa lũ và giảm nguy cơ ngập từ 1/100 năm xuống còn 1/1.250 năm.

Nhật Bản cũng đầu tư kế hoạch 5 năm trị giá 15.000 tỷ yên để tăng cường khả năng chống chịu thiên tai, ứng dụng mạnh mẽ công nghệ như AI, IoT, điện toán đám mây, thực tế ảo… vào các khâu phòng ngừa, ứng phó và phục hồi. Trong khi đó, Anh ban hành hướng dẫn quy hoạch chặt chẽ đối với các khu vực có nguy cơ thiên tai cao, hạn chế xây dựng tại những vùng địa chất không ổn định.

Tại Việt Nam, Hà Nội cũng đang chuyển mạnh sang quản lý rủi ro thiên tai một cách chủ động và bài bản. Giai đoạn 2026-2030, thành phố ưu tiên đầu tư hệ thống đê điều, hồ chứa, công trình thủy lợi; xử lý ngập úng đô thị; phòng chống sạt lở và sắp xếp lại dân cư tại các khu vực có nguy cơ cao.

Hà Nội cũng định hướng phục hồi các dòng sông, kênh, hồ chứa và liên kết các lưu vực bằng hệ thống trạm bơm vận hành theo thời gian thực. Nhiều dự án trọng điểm đang được triển khai như trạm bơm Liên Mạc, Đông Mỹ, cùng hệ thống tiêu thoát nước liên vùng sông Nhuệ - sông Đáy.

Mới đây, thành phố quyết định đầu tư khẩn cấp 3 dự án chống ngập với tổng vốn 1.390 tỷ đồng, gồm phần mềm kiểm soát ngập úng và hai hồ chứa nước. Các dự án này kỳ vọng sẽ tăng khả năng tiêu thoát nước, giảm ngập và cải thiện môi trường sinh thái đô thị.

Chủ động ứng phó cháy rừng trong bối cảnh nắng nóng gia tăng