Biến đổi khí hậu

Quảng Ngãi thúc đẩy tăng trưởng xanh, nâng cao năng lực thích ứng biến đổi khí hậu

Hà Phương • 17/11/2026 16:00

Trước những tác động ngày càng nghiêm trọng của thiên tai và biến đổi khí hậu, tỉnh Quảng Ngãi đang đẩy mạnh đổi mới mô hình phát triển, lấy tăng trưởng xanh, kinh tế tuần hoàn và quản trị rủi ro chủ động làm trọng tâm, hướng tới nền kinh tế có khả năng chống chịu cao và phát triển bền vững.

Chủ động ứng phó, giảm thiểu rủi ro từ thiên tai

Biến đổi khí hậu đang tạo ra nhiều sức ép đối với quá trình phát triển kinh tế - xã hội tại Quảng Ngãi. Những năm gần đây, tình trạng mưa lớn, lũ lụt, sạt lở đất và các hiện tượng thời tiết cực đoan diễn biến phức tạp, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người dân, hoạt động sản xuất cũng như hệ thống hạ tầng trên địa bàn.

Theo thống kê của Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Ngãi, giai đoạn 2020-2025, địa phương ghi nhận 34 đợt mưa và 2 đợt lũ, khiến 13 người thiệt mạng, 446 ngôi nhà bị sập, đổ. Hơn 170.000 ngôi nhà cùng nhiều trường học, cơ sở y tế, công trình giao thông và thủy lợi bị hư hỏng. Tình trạng sạt lở tại các khu vực ven sông, suối, bờ biển và miền núi cũng gia tăng, gây thiệt hại kinh tế ước tính khoảng 10.000 tỷ đồng.

70a.png
Giai đoạn 2020-2025 Quảng Ngãi thiệt hại kinh tế ước tính khoảng 10.000 tỷ đồng (ảnh: LK)

Trước những tổn thất này, Quảng Ngãi đang từng bước thay đổi phương thức quản lý thiên tai, chú trọng phòng ngừa từ sớm thay vì chỉ tập trung khắc phục hậu quả sau khi sự cố xảy ra.

Trong lĩnh vực bảo vệ môi trường, tỉnh đã tăng cường ứng dụng công nghệ vào hoạt động giám sát. Hiện có 29 doanh nghiệp lắp đặt 56 trạm quan trắc nước thải, khí thải tự động, liên tục và truyền dữ liệu trực tiếp về cơ quan quản lý. Hệ thống này góp phần nâng cao hiệu quả kiểm soát nguồn thải, giúp cơ quan chức năng kịp thời phát hiện những dấu hiệu bất thường.

Công tác dự báo và cảnh báo thiên tai cũng được chú trọng. Toàn tỉnh hiện có 101 trạm đo mưa tự động, 11 trạm theo dõi mực nước tại các lưu vực sông và hồ thủy lợi, cùng 6 trạm cảnh báo ngập lụt được bố trí tại những khu vực thường xuyên xảy ra ngập sâu.

Bên cạnh đó, bản đồ ngập lụt tại vùng hạ lưu các sông Trà Bồng, Trà Khúc, Vệ và Trà Câu được xây dựng, cập nhật và nâng cấp. Dữ liệu về lượng mưa, mực nước, các điểm có nguy cơ ngập lụt, sạt lở được tích hợp nhằm hỗ trợ chính quyền và người dân chủ động theo dõi diễn biến thiên tai, chuẩn bị phương án bảo đảm an toàn.

Sau hợp nhất, Quảng Ngãi có 211 hồ chứa thủy lợi với tổng dung tích hơn 487,2 triệu m³. Đáng chú ý, toàn bộ các hồ chứa đã được xây dựng cơ sở dữ liệu phục vụ công tác quản lý và vận hành. Đây là nền tảng quan trọng để nâng cao khả năng điều tiết, cảnh báo sớm và chủ động xây dựng phương án ứng phó khi có tình huống bất thường.

Cùng với phòng, chống thiên tai, địa phương cũng tập trung cải thiện công tác quản lý chất thải. Tỷ lệ chất thải nguy hại được xử lý đáp ứng tiêu chuẩn, quy chuẩn đạt 81%; toàn bộ chất thải y tế nguy hại được thu gom, xử lý. Tại khu vực đô thị, khoảng 90% chất thải rắn sinh hoạt được thu gom, xử lý; tỷ lệ chất thải rắn công nghiệp thông thường được thu gom để tái chế, tái sử dụng đạt khoảng 75%.

Tăng trưởng xanh gắn với bảo vệ tài nguyên và hệ sinh thái

Một trong những định hướng quan trọng trong chiến lược phát triển bền vững của Quảng Ngãi là khai thác hiệu quả tiềm năng công nghiệp, kinh tế biển, nông nghiệp và lâm nghiệp, đồng thời bảo đảm các hoạt động phát triển không làm gia tăng áp lực lên môi trường.

Trong đó, tài nguyên rừng được xác định là một trong những nguồn lực quan trọng để thúc đẩy kinh tế xanh. Tỉnh định hướng phát triển rừng gỗ lớn, sản phẩm lâm sản ngoài gỗ, cây dược liệu dưới tán rừng, du lịch sinh thái và dịch vụ môi trường rừng. Việc nghiên cứu phát triển tín chỉ các-bon cùng các mô hình kết hợp nông nghiệp - lâm nghiệp cũng được chú trọng.

Ở khu vực ven biển, Quảng Ngãi đang khuyến khích cộng đồng ngư dân tham gia bảo vệ môi trường thông qua mô hình “Ngư dân Quảng Ngãi mang rác về bờ - Biến rác thành tiền”.

Mô hình được triển khai tại các cảng cá Tịnh Kỳ, Sa Huỳnh và các cảng neo trú tàu thuyền Tịnh Hòa, Mỹ Á. Các hoạt động tập trung vào hướng dẫn ngư dân thu gom, phân loại, lưu giữ rác thải phát sinh trong quá trình khai thác hải sản, sau đó đưa về bờ để tiếp nhận và xử lý theo quy định.

Để hỗ trợ triển khai, các địa phương đã xây dựng quy trình thu gom, phân loại và bố trí khu vực lưu chứa rác thải nhựa từ tàu cá. Đến nay, gần 400 tàu cá đã ký cam kết tham gia chương trình.

Đưa tiêu chí xanh vào quy hoạch và chiến lược phát triển

Phát triển kinh tế nhanh cần song hành với nâng cao chất lượng tăng trưởng và khả năng chống chịu trước những biến động về khí hậu, môi trường. Từ yêu cầu thực tiễn, tỉnh cần đưa các tiêu chí tăng trưởng xanh và quản trị rủi ro khí hậu vào quá trình xây dựng quy hoạch, hoạch định chính sách và lựa chọn các dự án đầu tư. Đây được xem là giải pháp quan trọng nhằm bảo đảm các mục tiêu phát triển kinh tế không tách rời yêu cầu bảo vệ môi trường.

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là thúc đẩy kinh tế tuần hoàn, thay đổi cách thức quản lý chất thải theo hướng giảm phát sinh ngay từ đầu, tăng cường phân loại, tái sử dụng, tái chế và thu hồi giá trị từ chất thải.

Chuyển đổi số, xây dựng hệ thống dữ liệu và nâng cao năng lực quản trị cũng là những yếu tố cần thiết để cải thiện hiệu quả giám sát môi trường, dự báo thiên tai và tổ chức thực hiện các chính sách phát triển xanh.

Những thách thức về khí hậu và môi trường đồng thời phản ánh chất lượng quản trị cũng như tính hiệu quả của mô hình tăng trưởng. Do đó, địa phương cần tập trung thực hiện ba định hướng chuyển đổi lớn. Trước hết, từng bước giảm sự phụ thuộc vào khai thác tài nguyên, chuyển sang phát triển dựa trên tri thức, công nghệ và hiệu quả sử dụng nguồn lực.

Tiếp theo là thay đổi cách tiếp cận từ xử lý ô nhiễm, ứng phó bị động sang phòng ngừa, thích ứng chủ động và quản trị rủi ro trên cơ sở dữ liệu. Cuối cùng, tăng cường sự phối hợp liên ngành, liên cấp, bảo đảm hoạt động quản lý được thực hiện đồng bộ theo đặc điểm từng khu vực sinh thái.

Với những lợi thế về công nghiệp, cảng biển, kinh tế biển, nông nghiệp và tài nguyên thiên nhiên, Quảng Ngãi có cơ hội chuyển hóa các thách thức về biến đổi khí hậu thành động lực đổi mới mô hình phát triển. Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu này, địa phương cần tiếp tục đầu tư cho hạ tầng thích ứng, nâng cao năng lực dự báo, kiểm soát ô nhiễm và phát huy vai trò của cộng đồng trong bảo vệ môi trường.

Bài liên quan

(0) Bình luận
Nổi bật
Đừng bỏ lỡ
Quảng Ngãi thúc đẩy tăng trưởng xanh, nâng cao năng lực thích ứng biến đổi khí hậu
(*) Bản quyền thuộc về Tạp chí điện tử Môi trường và Cuộc sống. Cấm sao chép dưới mọi hình thức nếu không có sự chấp thuận bằng văn bản.