Quy định mới về trách nhiệm tái chế và xử lý chất thải theo cơ chế EPR

Nghị định này kế thừa các quy định trước đây, đồng thời điều chỉnh, làm rõ một số nội dung nhằm nâng cao hiệu quả thực thi chính sách quản lý chất thải và thúc đẩy trách nhiệm của doanh nghiệp đối với môi trường.

Một trong những điểm đáng chú ý của Nghị định là việc làm rõ đối tượng phải thực hiện trách nhiệm tái chế. Theo quy định mới, nhà sản xuất và nhập khẩu các sản phẩm, bao bì như bao bì thương phẩm, ắc quy, pin sạc nhiều lần, dầu nhớt, săm lốp, thiết bị điện, điện tử và phương tiện giao thông đường bộ khi đưa ra thị trường Việt Nam đều phải thực hiện trách nhiệm tái chế theo quy định.

Nghị định cũng quy định cụ thể trách nhiệm trong một số trường hợp phát sinh trong thực tế. Khi sản phẩm hoặc bao bì có cùng nhãn hiệu được sản xuất tại nhiều cơ sở khác nhau, tổ chức hoặc cá nhân chịu trách nhiệm ghi nhãn hàng hóa sẽ là đơn vị thực hiện trách nhiệm tái chế. Trong trường hợp sản xuất theo hình thức gia công, bên đặt gia công là đối tượng phải thực hiện trách nhiệm này. Đối với hoạt động ủy thác nhập khẩu, tổ chức hoặc cá nhân chịu trách nhiệm ghi nhãn hàng hóa cũng là đối tượng thực hiện trách nhiệm tái chế theo quy định của pháp luật.

Ngoài ra, Nghị định cho phép công ty mẹ hoặc tổ chức được ủy quyền hợp pháp thực hiện trách nhiệm tái chế thay cho công ty con hoặc chi nhánh hạch toán độc lập. Quy định này nhằm tạo thuận lợi cho doanh nghiệp trong việc tổ chức thực hiện nghĩa vụ môi trường theo mô hình quản trị tập trung.

Đối với phạm vi bao bì phải thực hiện trách nhiệm tái chế, Nghị định xác định rõ đó là bao bì thương phẩm, bao gồm cả bao bì trực tiếp và bao bì ngoài của nhiều nhóm sản phẩm như thực phẩm, mỹ phẩm, thuốc, phân bón, thức ăn chăn nuôi, thuốc thú y, chất tẩy rửa và xi măng. Việc xác định rõ phạm vi này giúp hạn chế cách hiểu khác nhau giữa các doanh nghiệp và cơ quan quản lý trong quá trình áp dụng.

Bên cạnh trách nhiệm tái chế, Nghị định 110/2026/NĐ-CP cũng quy định rõ đối tượng phải đóng góp tài chính để hỗ trợ hoạt động xử lý chất thải. Theo đó, các nhà sản xuất và nhập khẩu các sản phẩm hoặc bao bì như bao bì thuốc bảo vệ thực vật, pin dùng một lần, tã lót, bỉm, băng vệ sinh, khăn ướt dùng một lần, kẹo cao su, thuốc lá và các sản phẩm có thành phần nhựa phải thực hiện nghĩa vụ đóng góp tài chính theo quy định.

Các trường hợp đặc thù như sản xuất theo hình thức gia công, sản phẩm có cùng nhãn hiệu do nhiều đơn vị sản xuất hoặc hoạt động nhập khẩu theo hình thức ủy thác cũng được quy định rõ trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ tài chính. Tương tự trách nhiệm tái chế, công ty mẹ hoặc tổ chức được ủy quyền hợp pháp có thể thực hiện trách nhiệm này thay cho các đơn vị trực thuộc.

Một điểm cần lưu ý là phạm vi bao bì phải thực hiện trách nhiệm xử lý chất thải được xác định là bao bì trực tiếp của sản phẩm, hàng hóa, khác với phạm vi bao bì thương phẩm áp dụng đối với trách nhiệm tái chế. Quy định này nhằm phân định rõ trách nhiệm giữa hoạt động tái chế và hoạt động xử lý chất thải, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý chất thải và bảo vệ môi trường trong bối cảnh thúc đẩy phát triển kinh tế tuần hoàn.

Cơ chế phát thải mới của EU gây tranh luận về tác động giá năng lượng