Ô nhiễm môi trường

Thiết bị y tế đeo người có nguy cơ tạo ra hơn một triệu tấn rác điện tử

Ngọc Ánh • 28/01/2026 16:00

Các thiết bị chăm sóc sức khỏe đeo trên cơ thể mang lại nhiều lợi ích, song đến năm 2050 có thể phát sinh hơn một triệu tấn rác điện tử và thải ra khoảng 100 triệu tấn CO2.

Theo nghiên cứu đăng trên tạp chí Nature của Đại học Chicago và Đại học Cornell, nhu cầu sử dụng thiết bị y tế đeo người như máy đo đường huyết, miếng dán siêu âm, máy đo huyết áp… có thể đạt gần hai tỷ chiếc mỗi năm vào năm 2050, cao gấp 42 lần so với hiện nay. Bên cạnh lợi ích trong việc theo dõi sức khỏe và đảm bảo an toàn cho bệnh nhân, lượng thiết bị khổng lồ này cũng có thể tạo ra hơn một triệu tấn rác điện tử và phát thải khoảng 100 triệu tấn CO2, gây áp lực lớn lên môi trường.

Phần lớn thiết bị y tế đeo được thiết kế để sử dụng trong thời gian ngắn. Nhiều sản phẩm thậm chí bị loại bỏ nhanh hơn các thiết bị điện tử tiêu dùng do việc dùng lâu dài có thể làm giảm hiệu suất hoặc làm tăng nguy cơ nhiễm trùng. Trong nghiên cứu mới, nhóm tác giả đã xây dựng một hệ thống nhằm đo lường tác động môi trường của các thiết bị này. Hệ thống này đánh giá toàn bộ vòng đời sản phẩm, từ khai thác nguyên liệu, năng lượng tiêu thụ trong sản xuất cho đến lượng rác phát sinh sau khi thải bỏ.

Kết quả phân tích cho thấy bảng mạch in – bộ phận điều khiển chính của thiết bị – là yếu tố gây tác động môi trường lớn nhất. Giáo sư hóa học Bozhi Tian (Đại học Chicago) cho biết, hơn 70% dấu chân carbon của một thiết bị đến từ bộ phận này.

Theo ông Tian, trái với suy nghĩ phổ biến, nhựa chỉ đóng góp một phần rất nhỏ trong tổng tác động môi trường. Ngay cả khi toàn bộ nhựa trong thiết bị được thay thế bằng vật liệu phân hủy sinh học, mức giảm cũng chỉ khoảng 3%. Nguyên nhân chính nằm ở bảng mạch, vốn cần tới các kim loại quý như vàng. Việc khai thác những vật liệu này, dù với khối lượng nhỏ, vẫn tiêu tốn nhiều năng lượng và tạo ra lượng chất thải đáng kể.

Nhóm nghiên cứu đề xuất hai hướng chính để cắt giảm lượng carbon từ thiết bị y tế đeo người. Thứ nhất là phát triển các loại chip mới sử dụng kim loại dễ khai thác hơn như đồng hoặc nhôm thay thế cho vàng. Thứ hai là thiết kế sản phẩm theo dạng module, cho phép giữ lại bảng mạch và chỉ thay thế phần vỏ khi cần. Ngoài ra, việc chuyển sang sản xuất hoàn toàn bằng năng lượng tái tạo cũng có thể giúp giảm khoảng 15% lượng khí thải carbon.

Trong bối cảnh các doanh nghiệp công nghệ và chăm sóc sức khỏe trên toàn cầu đang đẩy mạnh đầu tư vào thiết bị đeo, ông Tian và các cộng sự kỳ vọng nghiên cứu này sẽ mở đường cho nhiều công trình tiếp theo, góp phần định hướng ngành phát triển theo hướng bền vững hơn.