Tiết kiệm nước phục vụ gieo cấy lúa đông xuân 2025–2026

Vụ đông xuân năm nay, dự kiến 6 địa phương gồm Hà Nội, Hải Phòng, Bắc Ninh, Hưng Yên, Phú Thọ và Ninh Bình sẽ lấy nước gieo cấy từ hệ thống sông Hồng – Thái Bình với tổng diện tích khoảng 480.000ha. Thời gian lấy nước kéo dài 12 ngày, chia làm hai đợt. Đợt một diễn ra từ 0 giờ ngày 16/1 đến 24 giờ ngày 20/1/2026 (5 ngày); đợt hai từ 0 giờ ngày 29/1 đến 24 giờ ngày 4/2/2026 (7 ngày).

Trong đợt một, mực nước tại trạm Thủy văn Hà Nội được yêu cầu duy trì không thấp hơn 1,6m. Mục tiêu đặt ra là diện tích có nước đạt trung bình khoảng 30–40%, riêng một số tỉnh ven biển phấn đấu đạt từ 40–50%. Sang đợt hai, các nhà máy thủy điện sẽ vận hành tối đa công suất phát điện để tăng cường nguồn nước về hạ du, với mực nước dự kiến tại trạm Thủy văn Hà Nội đạt trung bình khoảng 1,7–1,9m. Kết thúc đợt hai, các địa phương phấn đấu cơ bản hoàn thành kế hoạch lấy nước phục vụ gieo cấy.

Đánh giá về khả năng lấy nước của các công trình thủy lợi, Phó Cục trưởng Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) Nguyễn Hồng Khanh cho biết, việc lấy nước vụ đông xuân 2025–2026 tiếp tục đối mặt nhiều khó khăn. Nguyên nhân chủ yếu là lòng dẫn sông Hồng tiếp tục bị hạ thấp, ảnh hưởng đến mực nước hạ du, trong khi tác động của mưa bão năm 2025 còn nhiều yếu tố khó lường.

Theo ông Nguyễn Hồng Khanh, dù trong đợt hai các nhà máy thủy điện sẽ vận hành tối đa công suất, song mực nước hạ du vẫn có khả năng thấp hơn so với năm trước. Nhiều trạm bơm và công trình lấy nước như Trung Hà, Bạch Hạc (cũ), Đại Định (cũ), Ấp Bắc cùng các cống Cẩm Đình, Liên Mạc, Long Tửu tiếp tục không đủ điều kiện vận hành như các năm gần đây. Bên cạnh đó, tình trạng xâm nhập mặn ở hạ du có xu hướng gia tăng trong mùa kiệt, nhất là khu vực hạ lưu sông Thái Bình, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng lấy nước của các công trình thủy lợi.

Để bảo đảm nguồn nước phục vụ gieo cấy và tưới dưỡng lúa đông xuân, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp yêu cầu các địa phương rà soát, đánh giá kỹ khả năng lấy nước của các công trình thủy lợi dọc sông, trên cơ sở mực nước dự kiến trong từng đợt lấy nước. Đồng thời, cần đặc biệt lưu ý nguy cơ mực nước thực tế có thể thấp hơn dự báo do biến động lòng dẫn sau các đợt lũ vừa qua.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp, đối với những công trình có nguy cơ lấy nước kém hiệu quả, các địa phương cần chủ động xây dựng giải pháp bổ sung, thay thế nguồn nước hoặc nghiên cứu điều chỉnh, chuyển đổi cơ cấu sản xuất cho phù hợp với điều kiện thực tế. Cùng với đó, cần xây dựng kế hoạch lấy nước chi tiết, bám sát lịch xả nước của các hồ thủy điện, bảo đảm cung cấp đủ nước cho diện tích gieo cấy theo kế hoạch.

Các địa phương cũng được yêu cầu tăng cường giữ nước trên ruộng đối với diện tích đã lấy nước trong đợt một, hạn chế thất thoát để tránh thiếu nước khi bước vào thời vụ gieo cấy chính. Song song với đó là việc chỉ đạo các cơ quan chuyên môn thường xuyên quan trắc độ mặn, đánh giá và dự báo tình hình xâm nhập mặn ở hạ du các sông, chủ động triển khai các giải pháp thích ứng nhằm bảo đảm sản xuất nông nghiệp an toàn, hiệu quả trong điều kiện nguồn nước ngày càng chịu nhiều áp lực.

Lâm Đồng yêu cầu các chủ hồ thủy lợi cung cấp thông tin chính xác trước khi xả lũ