Tin Quốc tế

Trung Quốc thúc đẩy chuyển đổi xanh ngành vận tải bằng công nghệ đổi pin xe điện

Hải Đăng • 16/11/2026 17:50

Ứng dụng công nghệ đổi pin đang tạo thêm động lực cho quá trình điện hóa phương tiện vận tải tại Trung Quốc, đặc biệt trong lĩnh vực xe tải hạng nặng. Không chỉ rút ngắn thời gian tiếp năng lượng, giải pháp này còn giúp giảm chi phí đầu tư ban đầu, mở rộng khả năng thay thế phương tiện chạy dầu diesel.

Theo The Guardian, tại đảo Hải Nam (Trung Quốc), ông Wang Bing, 53 tuổi, mỗi ngày vận chuyển khoảng 5 tấn hàng hóa giữa hai thành phố Hải Khẩu và Đông Phương. Với hành trình khứ hồi khoảng 500 km, việc bảo đảm năng lượng cho phương tiện từng là vấn đề đáng quan tâm. Tuy nhiên, kể từ khi chuyển sang sử dụng xe tải điện có công nghệ đổi pin, công việc của tài xế này đã trở nên thuận tiện hơn.

Thay vì phải dừng xe chờ sạc điện, khi dung lượng pin gần cạn, ông Wang chỉ cần đưa phương tiện vào trạm để thay bộ pin mới. Toàn bộ quá trình chỉ mất khoảng 5 phút, tương tự thao tác tiếp nhiên liệu đối với xe chạy dầu truyền thống.

capture(5).jpg
Ảnh minh họa

Trong 30 năm làm nghề lái xe tải, ông Wang đã dành hai thập kỷ đầu sử dụng phương tiện chạy dầu diesel. Khoảng 5 năm trước, ông chuyển sang xe tải điện sử dụng phương thức sạc thông thường theo định hướng của công ty. Hiện nay, việc tiếp tục chuyển sang dòng xe sử dụng pin có thể tháo rời giúp ông tiết kiệm đáng kể chi phí vận hành.

Công nghệ đổi pin tạo động lực điện hóa vận tải

Tại Trung Quốc, công nghệ đổi pin đã được thương mại hóa trong lĩnh vực xe điện từ gần một thập kỷ trước, với sự tham gia của hãng Nio. Tuy nhiên, việc ứng dụng giải pháp này đối với các phương tiện hạng nặng diễn ra chậm hơn do yêu cầu kỹ thuật và đặc thù vận hành.

Bước chuyển đáng chú ý xuất hiện vào năm 2023, khi CATL – tập đoàn sản xuất pin hàng đầu Trung Quốc – giới thiệu hệ thống đổi pin chuyên dụng dành cho xe tải thông qua thương hiệu Qiji Energy. Công nghệ này hướng tới giải quyết hai rào cản lớn của quá trình điện hóa phương tiện vận tải là chi phí đầu tư ban đầu và thời gian nạp năng lượng.

Theo số liệu của BloombergNEF, trong 6 tháng đầu năm nay, doanh số xe tải điện tại Trung Quốc tăng gần 80% so với cùng kỳ năm trước. Trong khi đó, dữ liệu được The Guardian dẫn lại cho thấy, xe tải sử dụng công nghệ đổi pin chiếm khoảng một phần ba tổng lượng phương tiện được bán ra trong giai đoạn này.

Sự gia tăng trên cho thấy mô hình đổi pin đang dần trở thành một lựa chọn đáng chú ý trong quá trình chuyển đổi từ phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch sang phương tiện chạy điện, nhất là đối với các doanh nghiệp vận tải có nhu cầu khai thác phương tiện liên tục.

Giảm chi phí đầu tư, rút ngắn thời gian tiếp năng lượng

Một trong những lợi thế quan trọng của công nghệ đổi pin là khả năng giảm số vốn ban đầu mà người sử dụng phải bỏ ra để sở hữu phương tiện.

Ông Mao Shiyue, nhà nghiên cứu tại Hội đồng Quốc tế về Giao thông Sạch (ICCT), cho biết giá thành pin có thể chiếm tới 40% tổng giá trị một chiếc xe điện. Đây cũng là nguyên nhân khiến chi phí đầu tư ban đầu trở thành rào cản đối với nhiều doanh nghiệp khi cân nhắc chuyển đổi đội xe.

Với mô hình đổi pin, khách hàng có thể mua phương tiện mà không cần sở hữu bộ pin đi kèm, sau đó thuê pin từ đơn vị cung cấp dịch vụ. Cách tiếp cận này giúp giảm áp lực vốn đầu tư, qua đó tăng khả năng tiếp cận xe tải điện đối với các doanh nghiệp vận tải.

Bên cạnh yếu tố tài chính, thời gian thay pin nhanh cũng tạo ra lợi thế đáng kể trong quá trình khai thác phương tiện. Trường hợp của ông Wang Bing là một ví dụ. Nếu xe tải điện sử dụng phương thức sạc thông thường cần khoảng 1,5 giờ để nạp năng lượng, việc thay pin chỉ mất khoảng 5 phút.

Chi phí năng lượng cũng là yếu tố thúc đẩy tài xế và doanh nghiệp lựa chọn phương tiện chạy điện. Theo ông Wang, mức chi phí năng lượng cho mỗi km di chuyển của xe tải điện hiện vào khoảng 1,1 nhân dân tệ, trong khi sử dụng dầu diesel có thể tốn gần gấp đôi. Nhờ chuyển đổi phương tiện, khoản tiết kiệm của ông đạt hơn 20.000 nhân dân tệ mỗi tháng.

Không chỉ mang lại lợi ích cho người sử dụng, hệ thống đổi pin còn có tiềm năng hỗ trợ điều tiết nhu cầu điện năng. Theo chuyên gia ICCT, các trạm đổi pin có thể chủ động lựa chọn thời điểm sạc, hạn chế áp lực lên lưới điện trong những khung giờ nhu cầu tiêu thụ tăng cao. Khi cần thiết, hệ thống lưu trữ tại các trạm còn có thể cung cấp điện ngược trở lại lưới điện.

Mở rộng hạ tầng đổi pin, hướng tới vận tải phát thải thấp

Để thúc đẩy việc ứng dụng công nghệ đổi pin, CATL đang lên kế hoạch mở rộng mạng lưới trạm trên phạm vi toàn Trung Quốc. Trong năm nay, doanh nghiệp dự kiến đưa 900 trạm đổi pin vào hoạt động, gấp ba lần số lượng của năm trước. Mục tiêu đến cuối năm 2027 là nâng tổng số trạm lên 2.000.

Song song với mở rộng hạ tầng, doanh nghiệp cũng thử nghiệm công nghệ tự động hóa quá trình thay pin nhằm giảm thêm thời gian và thao tác của người lái. Tại một trạm Qiji Energy ở Tô Châu, hệ thống camera có thể nhận diện loại pin thông qua biển số xe khi phương tiện đi vào khu vực quy định. Sau đó, các thiết bị tự động thực hiện việc tháo pin cũ và lắp pin mới mà không yêu cầu tài xế phải rời khỏi cabin.

Dù có nhiều ưu điểm, mô hình đổi pin vẫn tồn tại những hạn chế nhất định. Một trong số đó là sự phụ thuộc vào nhà cung cấp dịch vụ, bởi mỗi dòng xe có thể sử dụng loại pin với thông số kỹ thuật và vị trí lắp đặt khác nhau. Điều này khiến tài xế không thể tùy ý sử dụng mọi trạm đổi pin trên hành trình.

Bà Xue Lulu, chuyên viên cấp cao tại Viện Tài nguyên Thế giới (WRI), cho rằng tính tương thích giữa các hệ thống pin và trạm đổi pin còn hạn chế, qua đó ảnh hưởng đến khả năng lựa chọn điểm tiếp năng lượng của người sử dụng.

Ngoài ra, việc đổi pin chưa chắc giúp tài xế tiết kiệm thời gian trong mọi trường hợp. Qua nghiên cứu thực địa tại Trung Quốc, bà Xue nhận thấy một số tài xế có xu hướng tránh sử dụng dịch vụ vào giờ cao điểm để giảm chi phí. Có trường hợp phải chờ bên ngoài trạm từ 1-2 giờ trước khi tiến hành thay pin.

Theo các chuyên gia ICCT, công nghệ này hiện phù hợp hơn với những phương tiện hoạt động trên các tuyến đường cố định, có lịch trình vận chuyển ổn định. Đặc biệt, đội xe chuyên chở hàng hóa tại cảng biển, nhà máy, khu công nghiệp hoặc hoạt động thường xuyên giữa các thành phố có nhiều điều kiện thuận lợi để triển khai.

Thực tế tại Trung Quốc cho thấy, công nghệ đổi pin đang góp phần tháo gỡ một số rào cản về chi phí và hạ tầng trong quá trình điện hóa phương tiện vận tải. Tuy nhiên, để giải pháp này phát huy hiệu quả trên diện rộng, việc mở rộng mạng lưới trạm, chuẩn hóa công nghệ pin và bảo đảm khả năng kết nối giữa các hệ thống vẫn là những vấn đề cần tiếp tục giải quyết.

Bài liên quan
  • Công nghệ xanh Trung Quốc tạo động lực mới cho mục tiêu giảm phát thải toàn cầu
    Sự phát triển mạnh mẽ của ngành công nghiệp công nghệ sạch tại Trung Quốc đang tạo thêm cơ hội để các quốc gia đang phát triển tiếp cận các giải pháp năng lượng xanh với chi phí thấp. Với tổng giá trị xuất khẩu công nghệ sạch và đầu tư vào nhóm quốc gia này đạt 132 tỷ USD trong năm 2025, Trung Quốc ngày càng có ảnh hưởng lớn trong tiến trình chuyển dịch năng lượng và giảm phát thải khí nhà kính toàn cầu.

(0) Bình luận
Nổi bật
Đừng bỏ lỡ
Trung Quốc thúc đẩy chuyển đổi xanh ngành vận tải bằng công nghệ đổi pin xe điện
(*) Bản quyền thuộc về Tạp chí điện tử Môi trường và Cuộc sống. Cấm sao chép dưới mọi hình thức nếu không có sự chấp thuận bằng văn bản.