Chiến dịch "500 ngày đêm": Nhiều địa phương tăng tốc tìm kiếm, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ

Tại Quảng Trị, ngày 28/6, Sư đoàn 968 (Quân khu 4) phối hợp với Phân viện miền Trung, Viện Thiết kế (Tổng cục Hậu cần - Kỹ thuật, Bộ Quốc phòng) sử dụng ra đa xuyên đất khảo sát hai khu vực nghi có mộ liệt sĩ tập thể.

Theo nhân chứng và tư liệu lịch sử, khu vực thứ nhất nghi còn hố chôn tập thể các chiến sĩ Đặc công 31 (Quân khu 4) hy sinh trong trận tập kích đơn vị pháo binh Mỹ đêm 25/8/1966. Trận đánh khiến khoảng 81 cán bộ, chiến sĩ hy sinh. Giai đoạn 1993-1994, lực lượng chức năng đã quy tập được một hố chôn, đưa các liệt sĩ về Nghĩa trang Liệt sĩ quốc gia Đường 9. Hố còn lại đến nay vẫn chưa được tìm thấy.

Khu vực khảo sát thứ hai tại thôn An Nha, xã Cồn Tiên là nơi Trung đội 7, Đại đội 3, Tiểu đoàn 4, Trung đoàn 52, Sư đoàn 320 bị xe tăng Mỹ tấn công ngày 16/3/1968. Năm 1983, người dân đã quy tập được 8 hài cốt liệt sĩ cùng nhiều di vật, song lực lượng chức năng nhận định vẫn còn khả năng có hài cốt liệt sĩ tại đây.

Trước đó, Ban Chỉ đạo 515 tỉnh Quảng Trị cũng khảo sát bằng ra đa xuyên đất tại khu vực Câu Nhi (xã Nam Hải Lăng) và khu vực Bệnh viện Đa khoa khu vực Thạch Hãn. Tại Câu Nhi, nơi 93 chiến sĩ Trung đoàn 88, Sư đoàn 308 hy sinh trong trận chiến ngày 26/5/1972, đến nay đã xác định được danh tính 61 liệt sĩ và quy tập 19 hài cốt. Riêng tại khu vực Bệnh viện Đa khoa Thạch Hãn, từ ngày 7-9/6, lực lượng chức năng đã phát hiện, quy tập thêm 4 hài cốt liệt sĩ.

Theo Sư đoàn 968, công nghệ ra đa xuyên đất có khả năng phát hiện các dấu hiệu bất thường ở độ sâu trên 6 m mà không cần đào bới, giúp khoanh vùng chính xác các vị trí nghi có hài cốt để phục vụ công tác tìm kiếm.

Tại TP Huế, sau đợt khảo sát bằng ra đa xuyên đất, lực lượng chức năng bước đầu xác định một số vùng nghi có mộ tập thể liệt sĩ trong Kinh thành Huế. Kết quả khảo sát tại đường Xuân 68 ghi nhận hai vùng có dấu hiệu xáo trộn địa chất ở độ sâu khoảng 1,2 m, rộng khoảng 2,5 m, dài từ 10-12 m. Tại khu vực đường Tôn Thất Thiệp giao Thái Phiên, gần cửa Chánh Tây, phát hiện một vùng nghi có xáo trộn ở độ sâu khoảng 1 m, rộng 7-9 m.

Các chuyên gia cho biết đây mới là kết quả khảo sát ban đầu và sẽ tiếp tục phân tích dữ liệu để xây dựng phương án khai quật trong thời gian tới.

Trong khi đó, Quảng Ninh đang tăng tốc xác định danh tính liệt sĩ bằng công nghệ ADN. Qua khảo sát 22 nghĩa trang với 3.736 phần mộ, địa phương xác định có 803 phần mộ cần lấy mẫu sinh phẩm phục vụ giám định ADN. Đến ngày 22/6, lực lượng chức năng đã khai quật 456 phần mộ tại 9 nghĩa trang, thu được 429 mẫu sinh phẩm; trong đó 289 mẫu đã bàn giao Viện Pháp y Quân đội, 140 mẫu đang được bảo quản. Tỉnh đặt mục tiêu hoàn thành việc lấy mẫu trước ngày 10/7, sớm gần hai tháng so với kế hoạch.

Riêng tại Nghĩa trang Liệt sĩ Uông Bí, sau 4 ngày triển khai (21-24/6), lực lượng chức năng đã lấy mẫu đối với toàn bộ 160 phần mộ chưa xác định danh tính, thu được 151 mẫu đủ điều kiện giám định ADN; 9 phần mộ không đủ điều kiện lấy mẫu. Cùng thời điểm, việc lấy mẫu tiếp tục được triển khai tại các nghĩa trang Tiên Yên, Đầm Hà và Hải Hà theo đúng quy trình chuyên môn.

Theo báo cáo của Bộ Quốc phòng tại Hội nghị sơ kết 6 tháng đầu năm 2026 của Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, cả nước đã tìm kiếm, quy tập được 1.255 hài cốt liệt sĩ; đồng thời triển khai lấy mẫu đối với 12.127 mộ liệt sĩ chưa xác định thông tin.

Bộ Công an đã thu nhận khoảng 53.000 mẫu sinh phẩm thân nhân liệt sĩ, đồng bộ gần 18.000 dữ liệu và bước đầu xác định danh tính 25 liệt sĩ. Bộ Nội vụ tiếp tục xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về liệt sĩ, mộ liệt sĩ và nghĩa trang liệt sĩ, trong khi Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam đẩy mạnh ứng dụng công nghệ ADN phục vụ giám định.

Phát biểu kết luận hội nghị, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà nhấn mạnh việc tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ là nhiệm vụ chính trị đặc biệt thiêng liêng, thể hiện đạo lý "Uống nước nhớ nguồn" của dân tộc.

Phó Thủ tướng ghi nhận những kết quả bước đầu của Chiến dịch "500 ngày đêm", trong đó đã quy tập 1.255 hài cốt liệt sĩ, triển khai lấy gần 1.000 mẫu hài cốt phục vụ giám định ADN và khảo sát nhiều khu vực nghi có mộ tập thể.

Bên cạnh những kết quả đạt được, Phó Thủ tướng cũng chỉ rõ công tác tìm kiếm và giám định ADN vẫn chưa đáp ứng yêu cầu đặt ra. Nhấn mạnh tinh thần "Chậm ngày nào là có lỗi với lịch sử, với liệt sĩ và thân nhân liệt sĩ", Phó Thủ tướng yêu cầu toàn hệ thống chính trị tập trung hoàn thành các mục tiêu năm 2026, gồm: quy tập khoảng 3.000 hài cốt liệt sĩ; cơ bản hoàn thành lấy mẫu hài cốt chưa xác định thông tin; hoàn thành thu nhận mẫu sinh phẩm thân nhân liệt sĩ; giám định trên 9.000 mẫu hài cốt; hoàn thiện cơ sở dữ liệu quốc gia "đúng, đủ, sạch, sống" và tăng cường ứng dụng khoa học - công nghệ nhằm nâng cao hiệu quả công tác tri ân trong thời gian tới.

TP.HCM: Tăng tốc xác định danh tính liệt sĩ bằng ADN