Tài nguyên và phát triển

Điện mặt trời mái nhà được bán 50% điện dư

Minh Kiên • 01/07/2026 18:00

Nghị định số 243/2026/NĐ-CP của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số quy định về phát triển năng lượng tái tạo đã chính thức có hiệu lực, với nhiều chính sách mới nhằm khuyến khích phát triển điện mặt trời mái nhà tự sản, tự tiêu. Trong đó, điểm đáng chú ý là nâng tỷ lệ sản lượng điện dư được phép bán lên lưới điện quốc gia từ 20% lên tối đa 50%.

Theo quy định mới, các hộ gia đình, cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp đầu tư hệ thống điện mặt trời mái nhà có thể bán tối đa một nửa sản lượng điện dư phát sinh sau khi đáp ứng nhu cầu sử dụng. Việc tăng tỷ lệ mua điện dư được kỳ vọng sẽ cải thiện hiệu quả kinh tế của các dự án, rút ngắn thời gian thu hồi vốn và tạo thêm động lực để người dân, doanh nghiệp đầu tư vào nguồn năng lượng sạch.

Đáng chú ý, Nghị định cũng bổ sung cơ chế linh hoạt trong giai đoạn chuyển tiếp đến hết năm 2030. Theo đó, các bên có thể thỏa thuận mua bán phần sản lượng điện dư vượt mức 50% nếu hệ thống điện tại khu vực đấu nối vẫn còn khả năng tiếp nhận và bảo đảm vận hành an toàn. Quy định này nhằm tận dụng tối đa nguồn điện sạch phân tán, đồng thời nâng cao hiệu quả khai thác hạ tầng điện hiện có.

Đối với các khu vực miền núi, biên giới và hải đảo chưa được kết nối với lưới điện quốc gia, toàn bộ sản lượng điện dư từ hệ thống điện mặt trời mái nhà được phép bán lên lưới mà không bị giới hạn tỷ lệ. Việc thanh toán sẽ căn cứ trên sản lượng điện đo đếm thực tế tại công tơ. Khi các khu vực này được kết nối với lưới điện quốc gia, cơ chế mua bán điện sẽ được áp dụng theo quy định chung.

Về cơ chế giá, Nghị định quy định giá mua điện dư được xác định theo nguyên tắc thị trường. Cụ thể, giá mua sẽ căn cứ vào giá điện năng thị trường bình quân của năm liền kề trước đó do đơn vị điều hành thị trường điện công bố. Trường hợp mức giá này cao hơn trần giá phát điện của điện mặt trời mặt đất không có hệ thống lưu trữ, giá mua sẽ được áp dụng theo mức trần tương ứng nhằm bảo đảm sự ổn định của thị trường điện.

Nghị định cũng quy định rõ điều kiện để tham gia bán điện dư. Theo đó, các tổ chức, cá nhân phải thực hiện thủ tục cấp giấy phép hoạt động điện lực, trừ những trường hợp thuộc diện được miễn theo quy định của pháp luật. Đồng thời, phạm vi đối tượng được phép bán điện được mở rộng, bao gồm hộ gia đình có nhà ở riêng lẻ, cơ quan, đơn vị hành chính, sự nghiệp và các hệ thống điện mặt trời mái nhà đấu nối vào lưới điện hạ áp phù hợp với quy hoạch phát triển điện lực.

Theo quy định, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) là đơn vị thực hiện thu mua sản lượng điện dư từ các đối tượng đủ điều kiện theo mức giá được xác định theo cơ chế nêu trên. Đây được xem là cơ sở quan trọng để hình thành đầu ra ổn định cho điện mặt trời mái nhà, tạo niềm tin cho các nhà đầu tư cũng như người dân khi tham gia phát triển nguồn năng lượng tái tạo.

Việc nâng tỷ lệ điện dư được phép bán lên lưới là một bước điều chỉnh chính sách đáng chú ý trong bối cảnh nhu cầu điện tiếp tục gia tăng, trong khi yêu cầu phát triển nguồn năng lượng xanh ngày càng cấp thiết. Chính sách mới không chỉ góp phần khai thác hiệu quả nguồn điện tại chỗ, giảm áp lực đầu tư vào hệ thống truyền tải mà còn thúc đẩy quá trình chuyển dịch năng lượng theo hướng bền vững, phù hợp với định hướng phát triển năng lượng quốc gia trong giai đoạn tới.