Gia Lai phát triển gần 1.700ha lúa giảm phát thải

Gia Lai đang trở thành một trong những địa phương tiên phong trong phát triển nông nghiệp phát thải thấp khi triển khai 35 mô hình canh tác lúa áp dụng kỹ thuật tưới ngập - khô xen kẽ (AWD) trên gần 1.700ha, vượt xa mục tiêu 500-600ha đặt ra cho năm 2026. Kết quả này không chỉ giúp tiết kiệm tài nguyên nước, giảm phát thải khí nhà kính mà còn tạo nền tảng để ngành lúa gạo của tỉnh từng bước tham gia thị trường tín chỉ carbon trong nước và quốc tế.

Ngày 24/4/2026, UBND tỉnh Gia Lai ban hành Kế hoạch số 158/KH-UBND về phát triển các mô hình sản xuất nông nghiệp giảm phát thải đến năm 2035. Theo định hướng, tỉnh sẽ xây dựng vùng nguyên liệu tập trung đối với 5 cây trồng chủ lực gồm lúa, cà phê, mía, mì và chuối tại 41 xã, phường.

Thực hiện kế hoạch này, ngay từ vụ Đông Xuân 2025-2026, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã phối hợp với các địa phương, hợp tác xã và doanh nghiệp triển khai 17 mô hình sản xuất lúa giảm phát thải tại 7 xã, phường với diện tích 688,1ha. Đến vụ Hè Thu và vụ Mùa năm 2026, địa phương tiếp tục mở rộng thêm 18 mô hình trên hơn 1.010ha, nâng tổng diện tích canh tác lúa giảm phát thải lên gần 1.700ha, vượt gần ba lần chỉ tiêu đề ra.

Song song với việc mở rộng diện tích, công tác xây dựng kế hoạch sản xuất giảm phát thải cũng được đẩy mạnh. Đến đầu tháng 6, đã có 42 trong tổng số 132 xã, phường của tỉnh ban hành kế hoạch phát triển sản xuất trồng trọt giảm phát thải giai đoạn 2026-2035, hướng tới mục tiêu phát triển nền nông nghiệp xanh, thích ứng với biến đổi khí hậu.

Theo ông Trần Xuân Khải, Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, việc triển khai đồng bộ kỹ thuật tưới ngập - khô xen kẽ đòi hỏi sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, đơn vị chuyên môn, hợp tác xã và người dân. Tuy nhiên, kết quả bước đầu cho thấy Gia Lai hoàn toàn có khả năng hình thành vùng sản xuất lúa phát thải thấp quy mô lớn, vừa nâng cao giá trị kinh tế vừa đáp ứng các tiêu chí phát triển bền vững.

Trong thời gian tới, ngành nông nghiệp sẽ tiếp tục tăng cường tập huấn quy trình canh tác giảm phát thải, hướng dẫn sử dụng phân bón hữu cơ, tưới nước tiết kiệm, đồng thời hoàn thiện hệ thống giám sát, báo cáo và kiểm kê phát thải nhằm đáp ứng yêu cầu của các chương trình tín chỉ carbon.

Tiết kiệm nước, tăng năng suất và giảm phát thải

Theo ông Phạm Vũ Bảo, Phó Viện trưởng Viện Khoa học Kỹ thuật Duyên hải Nam Trung Bộ - đơn vị trực tiếp đồng hành triển khai dự án, kết quả theo dõi trên diện tích 688,1ha cho thấy kỹ thuật AWD hoàn toàn phù hợp với điều kiện sản xuất của địa phương, đặc biệt tại các vùng có hệ thống thủy lợi hoàn chỉnh.

Mô hình giúp tiết kiệm bình quân 2.314m³ nước tưới/ha mỗi vụ, tương đương giảm khoảng 22,7% lượng nước sử dụng và cắt giảm trung bình 4 lần tưới so với phương thức canh tác truyền thống.

Đáng chú ý, dù giảm lượng nước tưới đáng kể, năng suất lúa vẫn được duy trì ổn định, thậm chí cao hơn ruộng đối chứng khoảng 0,6 tạ/ha. Kết quả này cho thấy quản lý nước hợp lý không chỉ tiết kiệm chi phí sản xuất mà còn góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế cho người trồng lúa.

Ngoài lợi ích về năng suất và chi phí, mô hình còn giúp giảm đáng kể lượng phát thải khí nhà kính trong sản xuất lúa. Đây là cơ sở quan trọng để xây dựng hệ thống MRV (đo đạc, báo cáo và thẩm định), tiến tới xác nhận lượng phát thải cắt giảm và phát triển tín chỉ carbon cho ngành lúa gạo của tỉnh.

Thực tế tại phường An Nhơn Nam cho thấy hiệu quả rõ rệt của mô hình. Trong vụ Đông Xuân 2025-2026, địa phương triển khai hơn 104 ha lúa theo kỹ thuật AWD, đạt năng suất 80,7 tạ/ha, cao hơn 6,4 tạ/ha so với phương thức canh tác truyền thống. Sang vụ Hè Thu, diện tích tiếp tục được mở rộng lên hơn 85ha với nhiều giống lúa chất lượng cao.

Nhiều nông dân tham gia mô hình cho biết lúa sinh trưởng khỏe, ít sâu bệnh, giảm chi phí bơm tưới nhưng năng suất vẫn ổn định, vì vậy tiếp tục đăng ký áp dụng kỹ thuật này trong các vụ tiếp theo.

Theo lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường Gia Lai, tỉnh đặt mục tiêu đến năm 2035 hình thành vùng sản xuất lúa giảm phát thải quy mô ít nhất 8.000ha, gắn với chuỗi liên kết giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp. Đây sẽ là nền tảng để Gia Lai tham gia thị trường tín chỉ carbon, góp phần nâng cao giá trị hạt gạo, tăng thu nhập cho người dân và thúc đẩy phát triển nền nông nghiệp xanh, phát thải thấp trong bối cảnh biến đổi khí hậu.

Lần đầu tiên Việt Nam giao dịch tín chỉ carbon: 92 doanh nghiệp lớn tham gia thị trường phát thải