TP.HCM phân rõ đầu mối điều tra ngộ độc thực phẩm

UBND TP.HCM vừa ban hành Quyết định 5976/QĐ-UBND ngày 16/9/2026 về Quy chế phối hợp điều tra ngộ độc thực phẩm trên địa bàn thành phố. Quy chế áp dụng đối với các sở, ban, ngành; UBND phường, xã, đặc khu; cơ sở y tế; cơ sở sản xuất, chế biến, kinh doanh thực phẩm cùng các tổ chức, cá nhân có liên quan.

Điểm đáng chú ý của quy chế là việc phân định rõ đầu mối chủ trì điều tra, nhằm hạn chế tình trạng chồng chéo, kéo dài thời gian xử lý khi xảy ra vụ việc.

Ai chủ trì điều tra?

Theo quy chế, Sở An toàn thực phẩm TP.HCM chủ trì tổ chức điều tra đối với các vụ ngộ độc thực phẩm xảy ra trong khu công nghiệp, khu chế xuất; tại các cơ sở giáo dục từ cấp THPT trở lên; vụ việc liên quan từ 2 phường, xã, đặc khu trở lên hoặc có trường hợp tử vong.

Đối với các vụ việc khác xảy ra trên địa bàn, UBND phường, xã, đặc khu là cơ quan chủ trì tổ chức điều tra, trừ những trường hợp thuộc thẩm quyền của Sở An toàn thực phẩm.

Sở An toàn thực phẩm đồng thời là đầu mối tiếp nhận thông tin ban đầu, xác định cơ quan chủ trì điều tra và tổ chức xác minh nguyên nhân đối với những vụ việc thuộc thẩm quyền.

Trong quá trình điều tra, cơ quan chủ trì có thể tổ chức họp hoặc làm việc trực tiếp với các đơn vị liên quan để thống nhất biện pháp xử lý. Các cơ quan, đơn vị được yêu cầu có trách nhiệm cung cấp, chuyển giao thông tin, hồ sơ, tài liệu phục vụ điều tra.

Việc phối hợp có thể được thực hiện trực tiếp hoặc thông qua văn bản, điện thoại, thư điện tử và các hình thức phù hợp khác. Thành phố định hướng ưu tiên trao đổi, chia sẻ thông tin trên các nền tảng số và hệ thống thông tin dùng chung về an toàn thực phẩm sau khi được đưa vào vận hành.

Cơ sở y tế phải kịp thời cung cấp thông tin ca bệnh

Quy chế mới cũng xác định rõ trách nhiệm của ngành y tế trong quá trình điều tra.

Sở Y tế có trách nhiệm chỉ đạo các cơ sở khám, chữa bệnh tổ chức tiếp nhận, cấp cứu và điều trị kịp thời người bị ngộ độc; lấy mẫu bệnh phẩm và thực hiện các biện pháp chuyên môn nhằm hạn chế nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe, tính mạng người bệnh.

Các cơ sở khám, chữa bệnh phải kịp thời thông tin, báo cáo vụ việc cho cơ quan đầu mối; đồng thời phối hợp cung cấp thông tin chuyên môn, hồ sơ bệnh án, kết quả khám, điều trị và xét nghiệm phục vụ điều tra.

Đối với những vụ việc có diễn biến phức tạp, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TPHCM phối hợp xác định và loại trừ các khả năng khác như dịch bệnh, ngộ độc hóa chất hoặc hiệu ứng dây chuyền.

Quy chế cũng đặt ra yêu cầu cụ thể đối với cơ sở xảy ra vụ ngộ độc hoặc nghi ngờ ngộ độc. Các cơ sở này phải cung cấp đầy đủ, kịp thời hồ sơ, tài liệu; ngừng sử dụng, niêm phong và bảo quản nguyên trạng thực phẩm, nguyên liệu, mẫu lưu nghi ngờ là nguyên nhân.

Việc tiêu hủy hoặc di dời các mẫu, thực phẩm liên quan không được thực hiện khi chưa có ý kiến của cơ quan chủ trì điều tra.

Bên cạnh đó, cơ sở phải phối hợp lấy mẫu thực phẩm, mẫu môi trường; tạo điều kiện để đoàn điều tra tiếp cận hiện trường và phỏng vấn những người liên quan.

6 tháng, TP.HCM ghi nhận 9 vụ ngộ độc thực phẩm

Việc ban hành quy chế phối hợp mới diễn ra trong bối cảnh ngộ độc thực phẩm tiếp tục là vấn đề cần được kiểm soát tại TP.HCM, nhất là tại trường học, khu công nghiệp, khu chế xuất và các cơ sở cung cấp suất ăn sẵn.

Theo báo cáo của lãnh đạo Sở An toàn thực phẩm TP.HCM tại buổi giám sát của Thường trực HĐND thành phố ngày 19/8, trong 6 tháng đầu năm 2026, TP.HCM ghi nhận 9 vụ ngộ độc thực phẩm với 681 người bị ngộ độc.

Tính từ ngày 1/7/2025 đến ngày 30/6/2026, toàn thành phố ghi nhận 19 vụ với 1.389 người mắc.

Đáng chú ý, trong tháng 4/2026, hai vụ ngộ độc thực phẩm xảy ra tại các trường tiểu học cho thấy tính chất phức tạp của công tác điều tra và xử lý.

Tại Trường Tiểu học Bình Quới Tây, vụ việc được ghi nhận sau bữa ăn bán trú ngày 7/4. Nhiều học sinh xuất hiện các triệu chứng rối loạn tiêu hóa. Có thời điểm 148 trường hợp được ghi nhận tại 4 cơ sở y tế.

Kết quả điều tra sau đó xác định đây là vụ ngộ độc thực phẩm. Trong 740 người ăn bữa ăn, có 266 người mắc và 190 người phải nhập viện, không ghi nhận trường hợp tử vong.

Bữa ăn bán trú ngày 7/4 được xác định là bữa ăn nguyên nhân. Kết quả điều tra cho thấy hầu hết thức ăn có hiện tượng nhiễm chéo. Trong đó, bánh flan và canh bắp cải nấu thịt được xác định là những thức ăn có nguy cơ cao. Salmonella spp. là tác nhân chính được xác định, ngoài ra còn ghi nhận E. coli và Staphylococcus aureus.

Tại Trường Tiểu học Đặng Thùy Trâm, phường Tân Thuận, vụ việc xảy ra ngày 24/4. Trong số 1.306 người ăn bữa trưa, có 112 người mắc và 54 người phải nhập viện, không ghi nhận trường hợp tử vong.

Kết luận điều tra xác định trứng vịt hấp thịt heo là thức ăn nguyên nhân; Salmonella spp. và E. coli được xác định là căn nguyên.

Rút ngắn thời gian từ phát hiện đến xử lý

Thực tế các vụ ngộ độc thực phẩm cho thấy, ngay sau khi xuất hiện chùm ca bệnh, việc xử lý không chỉ tập trung vào cấp cứu, điều trị mà còn đòi hỏi một chuỗi hoạt động điều tra và phối hợp liên ngành.

Các lực lượng chức năng phải đồng thời thu thập thông tin dịch tễ, lấy mẫu bệnh phẩm và thực phẩm, truy xuất nguồn gốc, xác định bữa ăn nguyên nhân, đánh giá điều kiện chế biến, bảo quản thực phẩm và khoanh vùng nguy cơ.

Trong quá trình này, thời điểm tiếp nhận thông tin và xác định rõ đơn vị chủ trì có ý nghĩa quan trọng đối với hiệu quả xử lý.

Quy chế mới của TP.HCM hướng tới việc giải quyết vấn đề này bằng cách phân rõ đầu mối ngay từ khi tiếp nhận thông tin, đồng thời quy định trách nhiệm phối hợp của từng cơ quan, đơn vị.

Sở An toàn thực phẩm được giao vai trò đầu mối tham mưu, theo dõi, đôn đốc và phối hợp triển khai; đồng thời hướng dẫn UBND phường, xã, đặc khu về đầu mối chuyên môn, quy trình tiếp nhận thông tin, chế độ báo cáo và biểu mẫu áp dụng thống nhất.

Khi quy chế được triển khai đồng bộ, thông tin từ người dân, nhà trường, cơ sở sản xuất - kinh doanh thực phẩm và cơ sở y tế sẽ có cơ chế kết nối rõ hơn. Đây là cơ sở để cơ quan chức năng sớm xác định nguy cơ, tổ chức điều tra, xử lý nguồn gây ngộ độc và đưa ra cảnh báo cần thiết đối với cộng đồng.

TP.HCM: Mưa dông chiều tối, triều cường có thể vượt báo động III