Tây Ninh xác định 6 vùng trọng điểm thiếu nước

Theo ông Nguyễn Minh Lâm, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Tây Ninh, mùa khô 2026–2027 tiềm ẩn nguy cơ thiếu hụt nguồn nước, hạn hán và xâm nhập mặn trên diện rộng. Trên cơ sở đánh giá các yếu tố khí tượng, thủy văn và hiện trạng nguồn nước, tỉnh đã xây dựng phương án ứng phó theo kịch bản rủi ro rất cao do El Niño gây ra.

Cụ thể, tình huống xâm nhập mặn được giả định tương đương giai đoạn 2019–2020, trong khi hạn hán, thiếu nước được xây dựng theo kịch bản tương tự giai đoạn 2014–2016. Đây là những kịch bản phục vụ công tác chuẩn bị và tổ chức ứng phó, không đồng nghĩa với việc khẳng định các diễn biến cực đoan này chắc chắn sẽ xảy ra trong mùa khô tới.

Theo kịch bản, nguồn nước mặt có thể suy giảm kéo dài, nắng nóng và bốc hơi gia tăng, dòng chảy trên các sông, kênh xuống thấp, tạo điều kiện cho xâm nhập mặn tiến sâu vào nội đồng. Những yếu tố này có thể gây sức ép lớn đối với nguồn nước phục vụ sinh hoạt và sản xuất, đặc biệt tại các khu vực phụ thuộc nhiều vào nguồn nước mặt.

Sáu vùng nguy cơ cần được ưu tiên ứng phó

Theo phương án của tỉnh, các khu vực được phân thành 6 vùng có nguy cơ khác nhau, căn cứ vào đặc điểm nguồn nước và mức độ ảnh hưởng của hạn hán, xâm nhập mặn.

Trong đó, vùng có nguy cơ rất cao về xâm nhập mặn và thiếu nước gồm 7 xã: Cần Giuộc, Phước Vĩnh Tây, Tân Tập, Vàm Cỏ, Cần Đước, Long Hựu và Tân Lân. Đây là những địa bàn cần ưu tiên triển khai các giải pháp ngăn mặn, giữ ngọt, tích trữ nước và chuẩn bị phương án cấp nước khẩn cấp khi xảy ra tình huống bất lợi.

Vùng nguy cơ cao về xâm nhập mặn kết hợp hạn hán, thiếu nước gồm 13 xã; vùng chuyển tiếp có nguy cơ cao về hạn hán, thiếu nước gồm 16 xã. Đối với khu vực Đồng Tháp Mười, có 20 xã được xác định có nguy cơ cao về hạn hán, thiếu nước và cháy rừng tại một số địa bàn.

Ngoài ra, 26 xã thuộc vùng có nguy cơ hạn hán, thiếu nước và cháy rừng; 14 phường thuộc khu vực đô thị, công nghiệp và dịch vụ cần tập trung bảo đảm nguồn nước phục vụ sinh hoạt, các cơ sở y tế, trường học và hoạt động sản xuất.

Việc phân vùng nguy cơ là cơ sở để các địa phương xác định mức độ ưu tiên, xây dựng phương án ứng phó phù hợp với điều kiện thực tế, tránh tình trạng triển khai dàn trải hoặc bị động khi nguồn nước suy giảm.

Chủ động điều tiết nguồn nước, bảo đảm sinh hoạt và sản xuất

Để nâng cao hiệu quả ứng phó, Tây Ninh thiết lập 4 trạng thái điều hành nguồn nước, gồm: Theo dõi, cảnh báo, thiếu nước và thiếu nước nghiêm trọng/rủi ro rất cao. Việc chuyển đổi giữa các trạng thái được căn cứ vào diễn biến độ mặn, mực nước trên sông, kênh và khả năng khai thác của các công trình cấp nước.

Theo đó, khi độ mặn tại các cửa lấy nước trên sông Vàm Cỏ, Vàm Cỏ Đông, Vàm Cỏ Tây, Cần Giuộc, Rạch Cát đạt từ 0,5–1‰ hoặc mực nước kênh trục thấp hơn trung bình nhiều năm từ 0,3–0,5 m, các địa phương phải tăng tần suất quan trắc, hạn chế sử dụng nước chưa cần thiết, chủ động tích trữ nước và chuẩn bị máy bơm dã chiến.

Khi độ mặn vượt 1‰ tại các vùng lấy nước tưới lúa, rau màu và cấp nước sinh hoạt; vượt 0,5‰ tại khu vực trồng cây ăn trái nhạy cảm với mặn hoặc công suất khai thác của trạm cấp nước nông thôn giảm trên 20%, địa phương phải chuyển sang trạng thái thiếu nước. Các giải pháp được triển khai gồm ưu tiên cấp nước sinh hoạt, điều chỉnh diện tích và lịch thời vụ sản xuất, vận hành công trình thủy lợi theo từng tiểu vùng, đồng thời tổ chức bơm chuyền, bơm dã chiến và bổ sung nguồn nước cho các khu dân cư có nguy cơ thiếu nước.

Đối với tình huống thiếu nước nghiêm trọng, khi độ mặn tại các cửa lấy nước vượt ngưỡng 2–4‰, xâm nhập sâu vào nội đồng kéo dài, mực nước sông, kênh xuống dưới mực nước chết của trạm bơm hoặc nguồn nước thô phục vụ sinh hoạt vượt ngưỡng quy chuẩn, tỉnh sẽ kích hoạt phương án cấp nước khẩn cấp.

Các biện pháp dự kiến gồm sử dụng nguồn nước dự phòng, vận chuyển nước bằng xe bồn, bố trí bồn chứa tập trung và tổ chức các điểm cấp nước cho người dân. Trong trường hợp cần thiết, những hoạt động sản xuất không thiết yếu sẽ được tạm dừng để ưu tiên nguồn nước cho các nhu cầu thiết yếu.

Đối với lĩnh vực nông nghiệp, các địa phương được yêu cầu rà soát, phân loại diện tích có nguồn nước ổn định, khu vực có khả năng bơm bổ sung và diện tích có nguy cơ thiếu nước, nhiễm mặn. Những khu vực chưa bảo đảm nguồn nước không được bố trí sản xuất nhằm hạn chế thiệt hại khi hạn hán kéo dài.

Khi nguồn nước suy giảm, người dân cần chủ động điều chỉnh thời vụ, giảm diện tích gieo trồng, chuyển đổi diện tích lúa sang các loại cây trồng sử dụng ít nước hơn hoặc tổ chức thu hoạch sớm đối với diện tích có nguy cơ thiệt hại lớn.

Đặc biệt, cây ăn trái và cây lâu năm được xác định là nhóm cần ưu tiên bảo vệ do khả năng phục hồi sau thời gian hạn hán, xâm nhập mặn kéo dài còn hạn chế. Các địa phương sẽ hướng dẫn người dân tích trữ nước trong ao, bể; phủ gốc, áp dụng phương pháp tưới nhỏ giọt, tưới tiết kiệm và tuyệt đối không sử dụng nguồn nước nhiễm mặn để tưới cây. Đối với chăn nuôi và nuôi trồng thủy sản, cần chủ động nguồn nước, thường xuyên theo dõi chất lượng nước và điều chỉnh quy mô sản xuất phù hợp với điều kiện thực tế.

Trong công tác thủy lợi, việc vận hành hệ thống cống, trạm bơm phải căn cứ vào kết quả quan trắc chất lượng nước, độ mặn, mực nước, thủy triều và nhu cầu sử dụng thực tế, thay vì thực hiện theo lịch cố định khi điều kiện nguồn nước không còn phù hợp.

Tỉnh cũng yêu cầu tăng cường theo dõi diễn biến nguồn nước tại hồ Dầu Tiếng, hồ Tha La, các tuyến sông Sài Gòn, Vàm Cỏ Đông, Vàm Cỏ Tây và hệ thống kênh chính để chủ động điều tiết, phân bổ nguồn nước hợp lý, hạn chế tác động bất lợi đến các khu vực hạ lưu.

Ưu tiên nước sinh hoạt khi xảy ra thiếu hụt nguồn nước

UBND tỉnh Tây Ninh giao Sở Nông nghiệp và Môi trường làm đầu mối theo dõi nguồn nước, đánh giá nguy cơ, điều phối vận hành công trình thủy lợi và hướng dẫn các địa phương tổ chức sản xuất phù hợp. UBND các xã, phường có trách nhiệm rà soát nguồn nước hiện có, số hộ dân có nguy cơ thiếu nước, hệ thống công trình cấp nước, giếng dự phòng, bồn chứa, phương tiện vận chuyển và các điểm cấp nước khẩn cấp.

Đáng chú ý, việc phân bổ nguồn nước trong điều kiện hạn hán, thiếu nước được thực hiện theo thứ tự ưu tiên rõ ràng. Trước hết là nước phục vụ ăn uống, sinh hoạt của người dân; tiếp đến là các cơ sở y tế, trường học và công trình thiết yếu; sau đó mới đến nhu cầu nước cho chăn nuôi, cây trồng và các hoạt động sản xuất khác.

Việc xác định các vùng nguy cơ cùng với xây dựng kịch bản ứng phó theo từng trạng thái nguồn nước cho thấy Tây Ninh đang chủ động chuyển từ ứng phó khi xảy ra hạn hán, thiếu nước sang quản trị rủi ro và phòng ngừa từ sớm. Tuy nhiên, hiệu quả của phương án sẽ phụ thuộc đáng kể vào chất lượng dự báo, khả năng phối hợp giữa các địa phương, năng lực vận hành công trình thủy lợi và mức độ chủ động tích trữ nước của người dân.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và các hiện tượng thời tiết cực đoan ngày càng khó lường, việc bảo đảm an ninh nguồn nước không chỉ là nhiệm vụ trước mắt trong một mùa khô, mà còn đặt ra yêu cầu quản lý, khai thác và sử dụng tài nguyên nước tiết kiệm, hiệu quả, bền vững hơn.

Huế đối mặt nguy cơ thiếu nước, nắng nóng gay gắt trong năm 2027