Hà Nội triển khai phân loại rác tại nguồn

Rác thải sinh hoạt từ lâu đã trở thành vấn đề nan giải trong đời sống đô thị. Mỗi ngày, Hà Nội phát sinh hàng nghìn tấn rác, tạo áp lực lớn lên hệ thống thu gom và xử lý. Trước thực tế này, UBND TP Hà Nội đã ban hành Quyết định số 87, quy định cụ thể việc phân loại rác thải tại nguồn đối với hộ gia đình và cá nhân. Theo quy định , từ ngày 8/1, người dân trên địa bàn phải thực hiện phân loại rác thải sinh hoạt tại nguồn.

Cụ thể, rác sinh hoạt phát sinh từ hộ gia đình, cá nhân được phân thành 3 nhóm. Nhóm thứ nhất là chất thải rắn có khả năng tái sử dụng, tái chế, gồm giấy thải, nhựa thải, kim loại thải, thủy tinh thải, vải, đồ da, đồ gỗ, cao su, thiết bị điện, điện tử thải bỏ. Nhóm thứ hai là chất thải thực phẩm như thức ăn thừa, thực phẩm hết hạn sử dụng, các loại rau, củ, quả, trái cây… Nhóm thứ ba là chất thải rắn sinh hoạt khác, bao gồm chất thải cồng kềnh và chất thải nguy hại phát sinh trong sinh hoạt.

Hà Nội quy định, bao bì chứa chất thải thực phẩm phải có tổng thể màu xanh lá cây; bao bì chứa các nhóm chất thải sinh hoạt còn lại có tổng thể màu xám. Riêng chất thải nguy hại phát sinh trong sinh hoạt được lưu chứa trong bao bì (không sử dụng màu xanh lá cây và màu xám), có khả năng chống ăn mòn, chống thấm và không rò rỉ ra môi trường.

Hộ gia đình, cá nhân có trách nhiệm tự trang bị bao bì chứa rác sinh hoạt để lưu giữ và chuyển giao theo phương án phù hợp với từng loại chất thải.

Tuy nhiên, ghi nhận trong ngày đầu triển khai cho thấy, nhiều người dân vẫn lúng túng, mơ hồ trong việc phân loại rác. Trong khi đó, không ít nhân viên thu gom rác thừa nhận chưa được phổ biến đầy đủ về cách thức thu gom theo quy định mới.

Bà Thu Chinh (phường Từ Liêm, Hà Nội) cho biết, chung cư nơi bà sinh sống đã bắt đầu triển khai mô hình phân loại rác. Theo đó, khu vực tập kết rác được bố trí hai thùng rác màu cam và màu vàng, tương ứng với rác vô cơ và rác hữu cơ.

Tuy nhiên, theo quan sát của bà Chinh, phần lớn cư dân không thực hiện phân loại rác trước khi mang đi bỏ. Nhiều loại rác thải cũng không được bỏ đúng thùng theo hướng dẫn. Có thể do không có người giám sát, không có chế tài xử phạt nên người dân còn chưa chấp hành nghiêm chỉnh quy định phân loại rác.

Trong khi đó, chị Minh Nguyệt (phường Đại Mỗ, Hà Nội) cho biết, gia đình chị hiện chưa được phổ biến cụ thể về việc phân loại rác tại nguồn cũng như quy định sử dụng túi đựng rác theo màu sắc. Hiện tại, gia đình chị vẫn sử dụng các túi nilon cũ màu xanh, đỏ để đựng rác sinh hoạt.

Dù quy định yêu cầu rác thải phải được phân loại ngay từ nguồn, nhưng trên thực tế, phần lớn rác sinh hoạt vẫn được thu gom chung, chưa có sự khác biệt rõ rệt so với trước thời điểm quy định có hiệu lực.

Ông Trần Quang Hà (phường Hoàn Kiếm, Hà Nội) bày tỏ ủng hộ quy định phân loại rác tại nguồn. Theo ông, việc thực hiện phân loại rác sẽ giúp quản lý chất thải và bảo vệ môi trường. Ngoài ra, còn giảm khối lượng rác phải xử lý và tăng khả năng tái chế, tái sử dụng.

Cũng theo ông Hà, nhiều hộ dân khu vực đã chủ động phân loại rác từ trước và ủng hộ quy định mới, bởi việc này giúp giảm bớt vất vả cho công nhân môi trường và góp phần giữ gìn vệ sinh chung.

Ghi nhận tại một số tuyến phố trên địa bàn Thủ đô cho thấy, người dân vẫn mang rác ra bỏ theo thói quen cũ, chủ yếu là các túi nilon lẫn lộn nhiều màu sắc. Tại nhiều điểm tập kết rác, chưa có thùng phân loại theo màu sắc như quy định, cũng không có bảng hướng dẫn giúp người dân nhận biết từng loại rác.

Việc phân loại rác tại nguồn được kỳ vọng là bước tiến quan trọng trong công tác quản lý chất thải đô thị. Tuy nhiên, thực tế trong ngày đầu triển khai cho thấy, để quy định đi vào thực chất, Hà Nội cần thêm thời gian cũng như sự chuẩn bị đồng bộ từ công tác tuyên truyền, hạ tầng đến tổ chức thu gom.

Theo quy định hiện hành, hộ gia đình không phân loại rác hoặc bỏ rác không đúng quy định có thể bị xử phạt từ 500 nghìn đến 1 triệu đồng. Tuy nhiên, trong giai đoạn đầu triển khai, các đơn vị môi trường cho biết sẽ ưu tiên công tác tuyên truyền, hướng dẫn thay vì xử phạt.

Để việc phân loại rác tại nguồn đạt hiệu quả, vai trò của chính quyền cơ sở được đánh giá là rất quan trọng, nhất là trong bối cảnh Hà Nội đang chuẩn bị đấu thầu các gói duy trì vệ sinh môi trường từ năm 2026.

Ông Nguyễn Văn Quý - Trưởng phòng Quản lý chất thải rắn, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội cho biết, UBND cấp phường, xã phải xây dựng kế hoạch triển khai cụ thể trên địa bàn. Các yêu cầu liên quan đến phân loại, thu gom và vận chuyển rác sẽ được đưa vào hồ sơ đấu thầu nhằm lựa chọn đơn vị đủ năng lực thực hiện.

Phân loại rác tại nguồn giúp giảm khối lượng rác phải xử lý, tăng khả năng tái chế và hướng tới phát triển kinh tế tuần hoàn. Tuy nhiên, để quy định thực sự đi vào cuộc sống, cần sự vào cuộc đồng bộ của chính quyền, doanh nghiệp môi trường và đặc biệt là ý thức, trách nhiệm của mỗi người dân.

Hà Nội tăng tốc phân loại rác, siết quản lý rác thải nhựa