Kích hoạt “lá chắn” an ninh năng lượng trước biến động toàn cầu

Trong bối cảnh thị trường năng lượng thế giới biến động mạnh, việc bảo đảm an ninh năng lượng không còn là giải pháp ngắn hạn để ổn định cung - cầu mà đã trở thành yếu tố then chốt gắn với mục tiêu duy trì đà tăng trưởng kinh tế. Những căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông đang tạo thêm áp lực lên nguồn cung và giá xăng dầu, kéo theo nhiều rủi ro đối với nền kinh tế trong nước.

Trước tình hình đó, hệ thống chính sách và điều hành từ Trung ương đến địa phương đã được kích hoạt đồng bộ nhằm ứng phó với các tác động từ bên ngoài. Ngày 20/3/2026, thay mặt Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú ký ban hành Kết luận số 14-KL/TW về bảo đảm nguồn cung và ổn định giá nhiên liệu trong bối cảnh mới.

Theo đó, Bộ Chính trị yêu cầu Đảng ủy Chính phủ chỉ đạo các cơ quan theo dõi sát diễn biến thị trường, chủ động dự báo cung – cầu và giá xăng dầu toàn cầu để xây dựng kịch bản ứng phó phù hợp. Các công cụ chính sách như tài khóa, tiền tệ, quản lý giá và thương mại cần được vận dụng linh hoạt; đồng thời tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm hành vi buôn lậu, găm hàng, trục lợi.

Bên cạnh việc giữ ổn định thị trường trong nước, Bộ Chính trị cũng nhấn mạnh yêu cầu thúc đẩy tiết kiệm năng lượng, hạn chế áp lực tăng giá và sớm xây dựng chiến lược dài hạn về dự trữ, cung ứng nguyên - nhiên liệu. Các Bộ Ngoại giao, Công Thương, Tài chính được giao chủ động làm việc với đối tác quốc tế, tạo điều kiện cho doanh nghiệp đảm bảo nguồn nhập khẩu phục vụ sản xuất.

Ngay sau đó, chiều 21/3, Thủ tướng Phạm Minh Chính chủ trì cuộc họp Thường trực Chính phủ để rà soát công tác điều hành trong bối cảnh khủng hoảng năng lượng do tác động từ xung đột Trung Đông. Người đứng đầu Chính phủ nhấn mạnh bốn mục tiêu trọng tâm, trong đó yêu cầu không để thiếu hụt năng lượng trong bất kỳ tình huống nào, đồng thời đảm bảo ổn định kinh tế vĩ mô, phục vụ mục tiêu tăng trưởng cao và kiểm soát rủi ro.

Trước đó, ngày 19/3, Thủ tướng đã ban hành Chỉ thị số 09/CT-TTg, yêu cầu đẩy mạnh tiết kiệm năng lượng, thúc đẩy chuyển dịch sang năng lượng sạch và phát triển giao thông điện. Đây được xem là giải pháp chiến lược lâu dài nhằm giảm dần sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch trong bối cảnh bất ổn toàn cầu.

Song song với chỉ đạo điều hành, Chính phủ cũng thành lập Tổ công tác bảo đảm an ninh năng lượng do Phó Thủ tướng Bùi Thanh Sơn đứng đầu để theo dõi sát diễn biến và báo cáo thường xuyên. Ở khâu điều hành giá, Bộ Công Thương và Bộ Tài chính phối hợp xây dựng các phương án bình ổn, linh hoạt sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu và đề xuất điều chỉnh chính sách thuế khi cần thiết.

Tại các địa phương, nhiều giải pháp đã được triển khai nhằm duy trì nguồn cung và ổn định thị trường. Cơ chế điều hành giá linh hoạt giúp giảm thiểu tác động lan tỏa đến lạm phát, trong khi hệ thống phân phối được kiểm soát chặt chẽ để tránh đứt gãy.

Bộ Công Thương đã chỉ đạo toàn bộ chuỗi cung ứng xăng dầu, từ sản xuất đến phân phối, chủ động tìm kiếm nguồn hàng, duy trì hoạt động liên tục. Đồng thời, tăng cường kiểm tra, xử lý vi phạm và thúc đẩy phát triển nhiên liệu sinh học nhằm đa dạng hóa nguồn cung.

Trong đó, Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex) đang đẩy nhanh kế hoạch triển khai xăng sinh học E10RON95, hướng tới thay thế dần xăng khoáng trong thời gian tới.

Không chỉ dừng ở xăng dầu, bài toán an ninh năng lượng còn đặt ra áp lực lớn với hệ thống điện, khi nguồn cung vẫn phụ thuộc đáng kể vào than và khí. Trong khi đó, nhu cầu điện dự kiến tăng mạnh theo mục tiêu tăng trưởng kinh tế.

Làm việc với Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), Phó Thủ tướng Bùi Thanh Sơn yêu cầu đảm bảo cung ứng điện cho các lĩnh vực trọng điểm như công nghệ cao, trí tuệ nhân tạo, trung tâm dữ liệu; đồng thời đẩy nhanh triển khai Quy hoạch điện VIII và các dự án nguồn, lưới điện.

Về lâu dài, Chính phủ định hướng mở rộng nhập khẩu điện từ các nước trong khu vực như Lào, Trung Quốc, Campuchia; đồng thời chuẩn bị điều kiện để triển khai điện hạt nhân, tạo nền tảng cho an ninh năng lượng bền vững.

Ở cấp doanh nghiệp, các đơn vị ngành điện đã chủ động xây dựng phương án vận hành cho mùa khô 2026, từ tối ưu phân bổ công suất đến nâng cao năng lực dự báo và điều phối nguồn điện phân tán.

Có thể thấy, trước biến động phức tạp của thị trường năng lượng toàn cầu, Việt Nam đang triển khai một chuỗi giải pháp toàn diện, kết hợp giữa điều hành ngắn hạn về giá và nguồn cung với chiến lược dài hạn về chuyển dịch năng lượng và đa dạng hóa nguồn lực. Đây không chỉ là phản ứng trước một cuộc khủng hoảng cụ thể, mà còn là bước đi nhằm nâng cao sức chống chịu của nền kinh tế trước những cú sốc năng lượng trong tương lai.

TP.HCM chủ động trữ nước ngọt ứng phó hạn mặn